Luật Giám định tư pháp 2025: 4 điều bạn cần biết về chuyển đổi số và thu hút nhân tài

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số quốc gia, Luật Giám định tư pháp 2025 (Luật GĐTP 2025) chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi căn bản cho lĩnh vực pháp y và giám định tư pháp. Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi sẽ giúp bạn – dù là giám định viên, người làm trong ngành pháp y, hay doanh nghiệp, cá nhân có liên quan – hiểu rõ các quy định mới, từ yêu cầu số hóa hồ sơ đến chính sách thu hút nhân tài. Bài viết này dựa trên các nguồn pháp lý chính thống và ý kiến chuyên gia từ Trung tâm Pháp y Hà Nội, nhằm cung cấp cái nhìn toàn diện và thực tiễn nhất.

1. Luật Giám định tư pháp 2025 quy định gì về chuyển đổi số?

Theo Điều 34 Luật Giám định tư pháp 2025 (số hiệu chính thức do Quốc hội ban hành), việc chuyển đổi số trong hoạt động giám định tư pháp không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Cụ thể, Luật cho phép các tổ chức giám định sử dụng văn bản, dữ liệu điện tử để ghi nhận quá trình thực hiện giám định. Toàn bộ thông tin về tình trạng đối tượng, phương pháp thực hiện và kết quả sẽ được số hóa và lưu trữ, giúp việc tra cứu, bảo quản hồ sơ trở nên thuận tiện hơn.

Đáng chú ý, quy định này được xây dựng dựa trên tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết này khẳng định khoa học, công nghệ cùng với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được đặt lên vị trí đột phá quan trọng hàng đầu trong mọi ngành nghề.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Yến – Giám đốc Trung tâm Pháp y Hà Nội, nhận định: “Chuyển đổi số không còn là xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với lĩnh vực giám định pháp y. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ số sẽ giúp nâng cao độ chính xác, rút ngắn thời gian giám định, đồng thời tăng tính minh bạch và khả năng truy xuất dữ liệu.”

Lợi ích cụ thể từ số hóa trong giám định pháp y

• Rút ngắn thời gian: Thay vì cơ quan điều tra phải đến trực tiếp các cơ sở khám chữa bệnh để lấy hồ sơ bệnh án, giám định viên có thể truy cập dữ liệu điện tử từ bệnh viện, giúp giảm thời gian chờ đợi từ vài ngày xuống còn vài giờ.
• Nâng cao độ chính xác: Dữ liệu số hóa giúp giảm sai sót do sao chép thủ công, đồng thời cho phép đối chiếu chéo thông tin từ nhiều nguồn.
• Minh bạch và truy xuất: Hệ thống quản lý dữ liệu điện tử giúp lưu vết toàn bộ quá trình giám định, hỗ trợ công tác kiểm tra, thanh tra sau này.

Tình huống thực tế

Trước đây, khi một vụ án hình sự xảy ra, giám định viên phải mất 3-5 ngày để thu thập hồ sơ bệnh án giấy từ các bệnh viện. Với Luật mới, Trung tâm Pháp y Hà Nội đã triển khai phần mềm kết nối dữ liệu với các bệnh viện lớn, giúp giảm thời gian thu thập hồ sơ xuống chỉ còn 1-2 giờ, qua đó đẩy nhanh tiến độ giải quyết vụ án.

2. Luật Giám định tư pháp 2025 có chính sách gì để thu hút nhân tài?

Điều 41 Luật GĐTP 2025 đã bổ sung các chính sách hỗ trợ đặc thù nhằm thu hút và giữ chân nhân tài trong lĩnh vực giám định tư pháp. Cụ thể:

• Chính sách cho người làm trong lĩnh vực nguy hiểm, độc hại: Giám định viên làm việc trong môi trường tiếp xúc với hóa chất độc hại, tử thi, hoặc các yếu tố nguy hiểm khác được hưởng phụ cấp ưu đãi theo nghề, chế độ bồi dưỡng độc hại, và bảo hiểm tai nạn lao động với mức cao hơn.
• Thu hút chuyên gia: Các tổ chức giám định công lập được áp dụng cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia, tổ chức có năng lực tham gia hoạt động giám định tư pháp, bao gồm chế độ lương, thưởng và hỗ trợ nhà ở.
• Đào tạo và phát triển: Nhà nước khuyến khích các cơ sở đào tạo chuyên ngành pháp y, đồng thời có chính sách cử tuyển, học bổng cho người học giỏi theo học ngành này.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Yến chia sẻ: “Để làm giám định viên pháp y giỏi, cần thực hành trong khoảng 5.000 – 10.000 vụ việc giám định thương tích, khoảng 1.000 vụ việc xâm hại tình dục và 1.000 – 2.000 vụ việc pháp y tử thi. Ngoài ra, giám định viên còn phải có tinh thần thép trong việc đấu tranh chống lại sự đe dọa, mua chuộc của các thế lực tội phạm.”

Thực trạng nhân lực tại Trung tâm Pháp y Hà Nội

Từ tháng 12/2008 đến hết năm 2021, Trung tâm Pháp y Hà Nội chỉ tuyển được 4 bác sĩ mới ngoài cơ cấu ban đầu. Từ năm 2022, nhờ chính sách đãi ngộ cải thiện, Trung tâm đã tuyển thêm nhiều nhân lực có trình độ cao. Hiện nay, Trung tâm có gần 70 cán bộ, trong đó lực lượng giám định viên đều có trình độ thạc sĩ trở lên.

3. Đạo đức giám định viên được quy định thế nào trong Luật mới?

Theo tinh thần Luật GĐTP 2025, giám định viên không chỉ phải có năng lực chuyên môn sâu mà còn phải đề cao đạo đức nghề nghiệp. Bà Nguyễn Thị Ngọc Yến nhấn mạnh: “Tại Trung tâm Pháp y Hà Nội, bên cạnh việc tuân thủ pháp luật, chúng tôi rất đề cao đạo đức giám định viên. Ví dụ, khi khám giám định các vụ xâm hại tình dục, nhất là với trẻ em, giám định viên đồng thời là chỗ dựa tâm lý cho người nhà, tìm kỹ thuật giám định nhẹ nhàng nhất cho người bị hại. Khi giám định tử thi, dù quy định không yêu cầu, giám định viên đều có ý thức ‘tạo hình lại’ dung nhan cho nạn nhân như lúc còn sống.”

4. Giám định viên cần đáp ứng yêu cầu gì để làm việc trong môi trường số?

Luật GĐTP 2025 và Nghị quyết 57 đặt ra yêu cầu giám định viên phải thích ứng với môi trường làm việc số. Cụ thể:

• Kỹ năng công nghệ: Thành thạo các phần mềm quản lý hồ sơ điện tử, công cụ phân tích dữ liệu và thiết bị số hóa.
• Khả năng truy xuất dữ liệu: Biết cách khai thác cơ sở dữ liệu từ các bệnh viện, cơ quan tố tụng.
• Đạo đức số: Bảo mật thông tin cá nhân, dữ liệu nhạy cảm trong quá trình giám định.

Bà Yến cho biết thêm: “Định hướng của Trung tâm là xây dựng một hệ thống giám định pháp y ‘chính xác – minh bạch – số hóa’, trong đó công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà trở thành nền tảng của hoạt động chuyên môn.”

Lời khuyên từ luật sư

1. Đối với giám định viên: Hãy chủ động học hỏi kỹ năng công nghệ thông tin, tham gia các khóa đào tạo về chuyển đổi số trong lĩnh vực pháp y. Điều này sẽ giúp bạn đáp ứng yêu cầu của Luật mới và tăng cơ hội thăng tiến.
2. Đối với tổ chức giám định: Xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu điện tử ngay từ bây giờ. Đầu tư phần mềm chuyên ngành và thiết bị hiện đại để số hóa toàn bộ quy trình giám định.
3. Đối với cơ quan nhà nước: Cần có cơ chế đặc thù về lương, thưởng và phụ cấp độc hại để thu hút nhân tài. Đồng thời, tôn vinh kịp thời những đóng góp của giám định viên.
4. Đối với người dân: Khi có nhu cầu giám định tư pháp, hãy lựa chọn các tổ chức đã triển khai số hóa hồ sơ để đảm bảo tính chính xác và minh bạch.
5. Đối với sinh viên: Ngành pháp y đang có nhiều cơ hội phát triển nhờ chính sách thu hút nhân tài mới. Hãy cân nhắc theo học các chương trình đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này.

Bài viết được thực hiện bởi đội ngũ luật sư tư vấn tại Blog Pháp Luật. Mọi thông tin trong bài dựa trên các nguồn pháp lý chính thống: Luật Giám định tư pháp 2025 (Quốc hội), Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, và ý kiến chuyên gia từ Trung tâm Pháp y Hà Nội. Nếu quý khách có thắc mắc cần tư vấn cụ thể, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua phần bình luận bên dưới.