Kỳ họp bất thường Quốc hội: 15 luật mới bạn cần biết

Sau 17 ngày làm việc, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thông qua 15 luật và 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó có Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp quy mô nhỏ. Đây là đợt cải cách pháp luật có tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của hàng triệu người dân, doanh nghiệp trên cả nước.

Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thông qua những gì?

Tại Họp báo công bố kết quả Kỳ họp, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển cho biết, Quốc hội đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra sau 17 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ và trách nhiệm cao.

“Kết quả của Kỳ họp tiếp tục thể hiện rõ quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động, trách nhiệm và hành động thực chất của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan trong việc kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tạo nền tảng cho đất nước phát triển nhanh và bền vững.”

— Ông Nguyễn Văn Hiển, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội

Cụ thể, các luật và nghị quyết được thông qua tập trung vào bốn nhóm chính: cải cách tư pháp và tiếp cận pháp luật; cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; phát triển hạ tầng và đô thị; và khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Những luật nào ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp và hộ kinh doanh?

Điểm đáng chú ý nhất với cộng đồng doanh nghiệp là việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Chính sách này nhằm hỗ trợ hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có quy mô doanh thu nhỏ thông qua việc giảm nghĩa vụ thuế, cải thiện dòng tiền, tăng khả năng tích lũy và tái đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh.

Về hoàn thiện thể chế đầu tư, Quốc hội đã thông qua các văn bản quan trọng sau:

• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng — siết chặt khuôn khổ tài chính, ngân hàng.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư — tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục đầu tư.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan — đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường — cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp phân quyền.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc sửa đổi đồng thời 10 luật trong một kỳ họp là động thái hiếm gặp, thể hiện quyết tâm cải cách thủ tục hành chính ở mức độ chưa từng có trong nhiều năm trở lại đây.

Cải cách tư pháp và quyền tiếp cận pháp luật của người dân

Trong lĩnh vực tư pháp, Quốc hội đã xem xét và thông qua các dự án luật quan trọng. Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) hướng tới giải quyết tranh chấp tại cộng đồng, giảm tải áp lực lên hệ thống tòa án. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) nâng cao nhận thức pháp lý cho người dân. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân khi bị xâm phạm bởi hoạt động công vụ.

Bên cạnh đó, Quốc hội thông qua Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án, thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14, đáp ứng yêu cầu công tác tư pháp trong tình hình mới.

Phát triển đô thị, hạ tầng và các dự án trọng điểm quốc gia

Quốc hội đã thông qua Luật Phát triển đô thị nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị, tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ cho phát triển đô thị hiện đại, bền vững, lấy người dân và chất lượng môi trường sống làm trung tâm, đặc biệt tại TP Hồ Chí Minh và các khu kinh tế đặc biệt.

Về các dự án quan trọng quốc gia, Quốc hội đã xem xét và quyết định:

1. Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội.
2. Nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
3. Nghị quyết tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập và phê chuẩn hiệp định liên quan.
4. Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035 trên cơ sở hợp nhất 4 Chương trình mục tiêu quốc gia.
5. Nghị quyết thành lập TP Quảng Ninh và TP Bắc Ninh.
6. Nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn cho các dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Khoa học công nghệ, chuyển đổi số và các lĩnh vực chuyên ngành

Trước yêu cầu tạo động lực mới cho phát triển đất nước, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ. Song song đó là Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Về quốc phòng, an ninh, Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý đáp ứng nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam.

Ở nhóm luật chuyên ngành, Quốc hội thông qua: Luật Dầu khí (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; và Nghị quyết về cơ chế đặc thù xử lý khó khăn, vướng mắc đối với các dự án điện gió, điện mặt trời.

Những dự án luật quan trọng nào đang được cho ý kiến?

Quốc hội đã cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa lớn với việc hoàn thiện thể chế và tạo động lực phát triển:

• Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) — hai văn bản nền tảng của hệ thống tư pháp hình sự.
• Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản — nhóm luật tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản và quyền sử dụng đất của người dân.
• Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự — hoàn thiện tổ chức bộ máy điều tra.
• Định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) — thống nhất khung pháp lý về ngân sách.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc đưa Bộ luật Hình sự và Luật Đất đai vào diện cho ý kiến là tín hiệu cho thấy sẽ có những thay đổi căn bản trong thời gian tới ở hai lĩnh vực tác động rộng nhất đến đời sống người dân và hoạt động doanh nghiệp.

Quyết định nhân sự cấp cao tại Kỳ họp

Quốc hội đã xem xét, quyết định công tác nhân sự thuộc thẩm quyền, bảo đảm chặt chẽ, khoa học, hiệu quả, đúng định hướng của Đảng và quy định của pháp luật. Cụ thể, Quốc hội thông qua Nghị quyết phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc miễn nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhiệm kỳ 2026-2031 và Nghị quyết phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhiệm kỳ 2026-2031.

Đáng chú ý, nhân sự Bộ trưởng Bộ Nội vụ được thông qua với tỷ lệ tán thành 99,79% đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết — mức đồng thuận gần như tuyệt đối.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp nhỏ cần lưu ý gì?

Anh Minh (TP Hồ Chí Minh) đang vận hành một hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống với doanh thu khoảng 3 tỷ đồng/năm. Trước đây, anh phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo biểu lũy tiến và chịu nhiều loại phí, lệ phí liên quan đến điều kiện kinh doanh ngành nông nghiệp – môi trường. Với việc Quốc hội thông qua Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân và Luật sửa đổi 10 luật về thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, anh Minh có thể được giảm nghĩa vụ thuế và cắt bỏ một số thủ tục không cần thiết, cải thiện dòng tiền để mở rộng quy mô.

Nếu anh Minh đang có ý định chuyển đổi thành doanh nghiệp, việc Quốc hội sửa đổi Luật Đầu tư và Luật Hải quan cũng tạo thuận lợi hơn cho quy trình đăng ký và hoạt động xuất nhập khẩu sau này.

Lời khuyên từ luật sư

1. Chủ động cập nhật văn bản có hiệu lực. Các luật và nghị quyết vừa thông qua sẽ có ngày có hiệu lực riêng, thường không cùng một mốc. Bạn cần theo dõi từng văn bản để tránh áp dụng sai.
2. Rà soát lại hợp đồng và điều kiện kinh doanh. Nếu doanh nghiệp của bạn đang kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, đầu tư hoặc hải quan, hãy rà soát lại hợp đồng và điều kiện để tận dụng việc cắt giảm thủ tục.
3. Chuẩn bị cho thay đổi lớn về đất đai và hình sự. Việc Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và định hướng sửa Luật Đất đai đang được cho ý kiến là tín hiệu sớm. Doanh nghiệp bất động sản và cá nhân có giao dịch đất đai nên theo dõi sát tiến trình lập pháp.
4. Tận dụng chính sách thuế đúng thời điểm. Việc giảm thuế TNCN, TNDN cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ chỉ có hiệu lực khi văn bản được công bố. Không tự ý giảm nghĩa vụ thuế trước khi có hướng dẫn chính thức.
5. Tham vấn luật sư trước khi điều chỉnh cơ cấu doanh nghiệp. Việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp, hoặc điều chỉnh ngành nghề kinh doanh, cần được tư vấn kỹ để không bỏ lỡ ưu đãi và không vi phạm quy định mới.