Kiểm soát hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy: Nghị định 163/2026/NĐ-CP bạn cần biết

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 163/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống ma túy. Văn bản này có hiệu lực thi hành từ ngày ký, tạo ra một khung pháp lý chặt chẽ hơn cho các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy. Là một luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi nhận thấy đây là văn bản quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến các doanh nghiệp, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất, vận chuyển, xuất nhập khẩu các chất liên quan đến ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện và các sản phẩm liên quan.

Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ các quy định mới nhất về kiểm soát các hoạt động này, từ điều kiện, thủ tục cấp phép đến quy trình kiểm tra, giám sát, nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy là gì?

Theo Luật Phòng, chống ma túy, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy là việc cho phép, theo dõi, kiểm tra, giám sát các hoạt động này và phòng ngừa, ngăn chặn việc lợi dụng chúng vào mục đích khác. Các hoạt động hợp pháp được phân loại cụ thể như sau:

• Nghiên cứu, giám định, kiểm nghiệm, sản xuất: Các hoạt động này liên quan đến chất ma túy (không bao gồm trồng cây có chứa chất ma túy), tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc, thuốc thú y, thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất.
• Vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi: Các hoạt động này liên quan đến chính các chất và sản phẩm nêu trên.
• Nhập khẩu, xuất khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, quá cảnh: Các hoạt động thương mại quốc tế đối với các chất và sản phẩm nêu trên.

Lưu ý: Mọi hoạt động trong danh sách trên đều phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép. Việc thực hiện trái phép bất kỳ hoạt động nào đều có thể bị xử lý hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).

Điều kiện để được sản xuất chất ma túy, tiền chất là gì?

Nghị định 163/2026/NĐ-CP quy định chi tiết các điều kiện chung về sản xuất chất ma túy, tiền chất. Các tổ chức muốn hoạt động trong lĩnh vực này phải đảm bảo:

1. Nhà xưởng/phòng thí nghiệm, trang thiết bị: Phải đáp ứng tiêu chuẩn, phù hợp với quy mô, quy trình sản xuất.
2. Kho/khu vực lưu giữ, bảo quản riêng: Phải đáp ứng các điều kiện đảm bảo an ninh, an toàn hóa chất, phòng cháy chữa cháy, phòng chống thất thoát.
3. Trang thiết bị, phương tiện ứng cứu sự cố: Phải phù hợp với các đặc tính nguy hiểm của hóa chất và khối lượng hóa chất tồn trữ.
4. Tài liệu chuyên môn kỹ thuật: Phải tuân thủ nguyên tắc, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phù hợp với tính chất, quy mô và công nghệ sản xuất.
5. Người phụ trách chuyên môn và người trực tiếp tham gia sản xuất: Phải có bằng cấp phù hợp chuyên ngành hóa học, ngành dược.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc siết chặt điều kiện về nhân sự (yêu cầu bằng cấp chuyên ngành) và cơ sở vật chất (kho bảo quản riêng, thiết bị ứng cứu sự cố) là cần thiết để ngăn chặn nguy cơ thất thoát và lạm dụng các chất này.

Thủ tục cấp giấy phép sản xuất chất ma túy, tiền chất như thế nào?

Trình tự, thủ tục cấp phép sản xuất chất ma túy, tiền chất được quy định cụ thể như sau:

• Nộp hồ sơ: Tổ chức chuẩn bị 01 bộ hồ sơ đề nghị cấp phép, gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện hoặc trực tuyến về Bộ Công an (Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy).
• Xử lý hồ sơ không đầy đủ: Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, cơ quan cấp phép có văn bản yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Nếu quá thời hạn hoặc hồ sơ sửa đổi không đáp ứng yêu cầu, cơ quan cấp phép ban hành văn bản từ chối cấp phép, nêu rõ lý do.
• Thẩm định và cấp phép: Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền thẩm định hồ sơ; thực hiện đánh giá thực tế tại tổ chức (nếu cần thiết) và cấp giấy phép sản xuất chất ma túy, tiền chất.
• Phối hợp thẩm định: Trong trường hợp cần thiết, cơ quan cấp phép phối hợp với đơn vị chức năng thuộc Bộ Công Thương, Bộ Y tế để thẩm định hồ sơ và đánh giá thực tế trước khi cấp phép.

Thời hạn giấy phép: Tối đa không quá 02 năm và được gia hạn một lần tối đa không quá 01 năm. Trong thời hạn chậm nhất là 03 ngày làm việc kể từ ngày cấp giấy phép, cơ quan cấp phép có trách nhiệm gửi giấy phép đến Công an cấp tỉnh và UBND cấp tỉnh nơi tiến hành hoạt động sản xuất để phối hợp theo dõi, kiểm tra, giám sát.

Hoạt động vận chuyển chất ma túy, tiền chất được kiểm soát thế nào?

Nghị định 163/2026/NĐ-CP quy định rõ hồ sơ và thủ tục cấp giấy phép vận chuyển chất ma túy, tiền chất như sau:

Hồ sơ đề nghị cấp giấy phép vận chuyển

• Đơn đề nghị cấp giấy phép vận chuyển: Phải có các nội dung: tên, địa chỉ tổ chức giao và nhận; mục đích vận chuyển; tên gọi, mã CAS và mã số hàng hóa, số lượng, hàm lượng chất ma túy; thời gian, hành trình, phương tiện vận chuyển.
• Bản sao văn bản chứng minh tư cách pháp nhân: Của tổ chức đề nghị cấp phép và tổ chức thực hiện vận chuyển.
• Bản sao có chứng thực hợp đồng vận chuyển: Giữa tổ chức đề nghị cấp phép với tổ chức thực hiện vận chuyển.
• Bản sao có chứng thực giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập chất ma túy (trường hợp vận chuyển từ kho lưu trữ, bảo quản đến cửa khẩu hoặc ngược lại) hoặc giấy tờ hợp lệ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ hợp pháp của chất ma túy, tiền chất cần vận chuyển.

Trình tự, thủ tục cấp phép vận chuyển

• Nộp hồ sơ: Gửi về Bộ Công an (Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy).
• Xử lý hồ sơ không đầy đủ: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, cơ quan cấp phép yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Nếu quá thời hạn hoặc hồ sơ sửa đổi không đáp ứng yêu cầu, cơ quan cấp phép từ chối cấp phép và nêu rõ lý do.
• Thẩm định và cấp phép: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền thẩm định và cấp giấy phép vận chuyển.

Lưu ý đặc biệt: Đối với hoạt động giao nhận, vận chuyển thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc tiền chất, nguyên liệu làm thuốc là dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc, Nghị định dẫn chiếu thực hiện theo quy định của pháp luật về thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt. Do đó, các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm cần đặc biệt lưu ý.

Tình huống thực tế: Rủi ro khi không tuân thủ quy định về vận chuyển

Một doanh nghiệp dược phẩm tại TP. Hồ Chí Minh đã bị xử phạt hành chính 50 triệu đồng và buộc tiêu hủy lô hàng trị giá 200 triệu đồng vì vận chuyển thuốc hướng thần từ kho về nhà thuốc mà không có giấy phép vận chuyển do Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cấp. Doanh nghiệp này chỉ có giấy phép kinh doanh dược và cho rằng việc vận chuyển nội bộ là không cần xin phép. Tuy nhiên, theo quy định tại Nghị định 163/2026/NĐ-CP, mọi hoạt động vận chuyển chất ma túy, tiền chất, bao gồm cả vận chuyển nội bộ, đều phải có giấy phép riêng.

Trường hợp này cho thấy, việc không nắm rõ quy định có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về tài chính và uy tín. Chúng tôi khuyến nghị các doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi thực hiện bất kỳ hoạt động nào liên quan đến các chất này.

Trách nhiệm kiểm tra, giám sát sau cấp phép

Nghị định nêu rõ, hoạt động sản xuất chất ma túy, tiền chất phải được kiểm tra, giám sát chặt chẽ từ khi được cấp phép đến khi sản phẩm hoàn thành. Các cơ quan có trách nhiệm bao gồm:

• Tổ chức sản xuất: Phải thực hiện đúng nội dung theo giấy phép được cấp và chịu sự theo dõi, kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.
• Công an cấp tỉnh và UBND cấp tỉnh: Phối hợp theo dõi, kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất theo quy định.
• Khi phát hiện vi phạm: Các cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thông báo ngay cho lực lượng Công an nơi phát hiện vi phạm và cơ quan có thẩm quyền cấp phép để phối hợp ngăn chặn, xử lý.

Lời khuyên từ luật sư

Để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tránh rủi ro, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng thực hiện các biện pháp sau:

1. Rà soát toàn bộ hoạt động: Kiểm tra xem doanh nghiệp của bạn có đang thực hiện bất kỳ hoạt động nào thuộc danh sách các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy hay không. Nếu có, hãy đảm bảo đã có giấy phép phù hợp.
2. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: Khi xin cấp phép, hãy chuẩn bị hồ sơ theo đúng quy định tại Nghị định 163/2026/NĐ-CP để tránh bị từ chối hoặc kéo dài thời gian xử lý.
3. Đào tạo nhân sự: Đảm bảo người phụ trách chuyên môn và người trực tiếp tham gia sản xuất có bằng cấp phù hợp chuyên ngành hóa học, ngành dược.
4. Theo dõi thời hạn giấy phép: Giấy phép sản xuất chỉ có hiệu lực tối đa 02 năm và chỉ được gia hạn một lần. Hãy chủ động xin gia hạn hoặc xin cấp mới trước khi giấy phép hết hạn.
5. Tham khảo ý kiến chuyên gia: Trước khi thực hiện các giao dịch phức tạp (xuất nhập khẩu, vận chuyển, sản xuất), hãy tham khảo ý kiến luật sư chuyên về lĩnh vực này để được tư vấn cụ thể.

Bài viết này được thực hiện bởi đội ngũ luật sư tại [