Bộ Xây dựng phải xây dựng 103 văn bản pháp luật trong năm 2026: Bạn cần biết gì?

Trong bối cảnh nền kinh tế – xã hội Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Mới đây, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã có chỉ đạo trực tiếp tại cuộc họp với Bộ Xây dựng, yêu cầu đây phải là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026. Vậy kế hoạch này có ý nghĩa gì đối với doanh nghiệp và người dân? Chúng tôi sẽ phân tích chi tiết để bạn nắm rõ.

Năm 2026, Bộ Xây dựng sẽ xây dựng bao nhiêu văn bản pháp luật?

Theo báo cáo của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh tại cuộc họp với Phó Thủ tướng Thường trực, khối lượng công việc trong lĩnh vực xây dựng pháp luật là rất lớn. Cụ thể, Bộ Xây dựng phải xây dựng 103 văn bản quy phạm pháp luật, trong đó có:

• 4 dự án luật: Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Kiến trúc, và Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.
• 22 nghị định của Chính phủ.
• 3 quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• 74 thông tư hướng dẫn chi tiết.

Đáng chú ý, tính đến thời điểm báo cáo, Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ 20/29 văn bản được giao (đạt 69%), và đã ban hành theo thẩm quyền 17 thông tư. Tuy nhiên, vẫn còn 67 văn bản khác đang trong quá trình xây dựng, bao gồm 4 dự án luật nêu trên, 8 nghị định và 55 thông tư.

Vì sao công tác xây dựng pháp luật của Bộ Xây dựng lại quan trọng với doanh nghiệp và người dân?

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, “hầu hết hoạt động của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân đều liên quan đến lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng”. Do đó, chất lượng của các văn bản pháp luật do Bộ này xây dựng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến:

• Chi phí tuân thủ của doanh nghiệp: Nếu thủ tục rườm rà, doanh nghiệp sẽ mất nhiều thời gian và tiền bạc.
• Khả năng tiếp cận nhà ở của người dân: Các luật về Nhà ở và Kinh doanh bất động sản sẽ quy định trực tiếp về nhà ở xã hội, nhà ở thương mại.
• Môi trường đầu tư: Sự đồng bộ giữa luật, nghị định và thông tư sẽ giúp tránh tình trạng “luật chờ văn bản hướng dẫn”, gây ách tắc dự án.

Phó Thủ tướng cũng đặc biệt lưu ý: “phải bảo đảm chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và đi vào cuộc sống, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, hạn chế tối đa tình trạng phải chỉnh sửa nhiều lần.”

Những thay đổi chính sách lớn nào sắp tới?

Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, Bộ Xây dựng cần khẩn trương hoàn thiện các dự án luật sau:

1. Sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản

Đây là hai luật quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường bất động sản. Bộ Xây dựng được yêu cầu khẩn trương trình Ban Bí thư dự thảo Chỉ thị thay thế Chỉ thị 34/CT-TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, làm cơ sở triển khai sửa đổi hai luật này.

2. Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thiện dự án Bộ luật này, kèm theo đầy đủ các dự thảo văn bản hướng dẫn, nghị định và thông tư, bảo đảm chất lượng đáp ứng yêu cầu của Quốc hội.

3. Các nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Xây dựng và Luật Hàng không dân dụng

Phó Thủ tướng đề nghị các nghị định này phải bảo đảm phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính, kết hợp giữa trao quyền tự chủ, xóa bỏ giấy phép con với tăng cường kiểm tra, kiểm soát, thực hiện chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Làm thế nào để tránh “khoảng trống pháp lý” và “giấy phép con”?

Một trong những vấn đề nhức nhối hiện nay là tình trạng luật có hiệu lực nhưng nghị định, thông tư hướng dẫn chưa kịp ban hành, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Để giải quyết, Phó Thủ tướng yêu cầu:

• Bảo đảm tính đồng bộ: Các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật phải được xây dựng và ban hành đồng thời với thời điểm luật có hiệu lực.
• Không phát sinh giấy phép con: Không để phát sinh giấy phép con, thủ tục hành chính mới hoặc các quy định gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.
• Rà soát, bãi bỏ thủ tục không còn phù hợp: Bộ Xây dựng phải tiếp tục rà soát, đánh giá toàn bộ thủ tục hành chính trong phạm vi quản lý, tập trung rút ngắn thời gian giải quyết, đơn giản hóa hồ sơ.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng hiện là một trong 3 bộ được biểu dương về cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, cho thấy những nỗ lực tích cực trong thời gian qua.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp bất động sản sẽ được lợi gì?

Ví dụ: Một doanh nghiệp đang triển khai dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội. Hiện tại, doanh nghiệp này phải chờ đợi nhiều văn bản hướng dẫn từ các bộ ngành khác nhau, gây chậm tiến độ. Với chỉ đạo mới, nếu Luật Nhà ở (sửa đổi) và các nghị định hướng dẫn được ban hành đồng thời, doanh nghiệp sẽ:

• Tiết kiệm thời gian từ 6-12 tháng so với trước đây.
• Giảm chi phí tuân thủ nhờ thủ tục hành chính được đơn giản hóa.
• Chủ động hơn trong việc lập kế hoạch đầu tư, vì các quy định đã rõ ràng ngay từ đầu.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những chỉ đạo mới nhất, chúng tôi khuyến nghị các doanh nghiệp và cá nhân trong lĩnh vực xây dựng, bất động sản:

1. Theo dõi sát sao tiến độ ban hành văn bản: Đặc biệt là 4 dự án luật và các nghị định hướng dẫn. Bạn có thể kiểm tra trên cổng thông tin phapluat.gov.vn hoặc thuvienphapluat.vn.
2. Rà soát các thủ tục hành chính đang áp dụng: Nếu phát hiện thủ tục nào có dấu hiệu “giấy phép con”, hãy chuẩn bị phản ánh đến Bộ Xây dựng hoặc cơ quan chức năng để được xử lý.
3. Chuẩn bị hồ sơ, kế hoạch kinh doanh dựa trên các quy định mới: Khi các luật mới có hiệu lực, các quy định cũ sẽ không còn phù hợp. Việc cập nhật sớm sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý.
4. Liên hệ luật sư để được tư vấn cụ thể: Trong giai đoạn chuyển tiếp, việc có ý kiến pháp lý chuyên sâu là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ đúng quy định.