Kế hoạch hành động quốc gia: Việt Nam thoát khỏi “danh sách xám” FATF trước tháng 1/2027

Trong bối cảnh hội nhập tài chính toàn cầu, việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về phòng, chống rửa tiền (RT) và tài trợ khủng bố (TTKB) không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố sống còn để bảo vệ uy tín và sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia. Chính phủ Việt Nam đã ban hành một Kế hoạch hành động quốc gia chi tiết nhằm thực hiện cam kết với Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF) và mục tiêu cao nhất là đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách rà soát tăng cường (thường được gọi là “danh sách xám”) trước tháng 1/2027.

Mục tiêu cốt lõi của Kế hoạch hành động là gì?

Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp (phapluat.gov.vn), Kế hoạch hành động này nhằm triển khai thực hiện và hoàn thành các cam kết của Chính phủ Việt Nam với FATF về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Đây là bước đi mang tính chiến lược để đưa Việt Nam ra khỏi Danh sách rà soát tăng cường, một danh sách mà việc nằm trong đó có thể gây ra những hệ lụy như tăng chi phí giao dịch quốc tế và giảm dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Lộ trình thực hiện các hành động cụ thể ra sao?

Kế hoạch đặt ra các mốc thời gian rất cụ thể cho từng nhóm nhiệm vụ. Đến tháng 9/2026, các bộ, ngành chủ trì phải xây dựng và ban hành các chính sách/kế hoạch hành động cấp bộ nhằm giảm thiểu rủi ro về rửa tiền, dựa trên Kế hoạch hành động quốc gia giai đoạn 2023-2028. Đến tháng 1/2027, trọng tâm chuyển sang tăng cường hợp tác quốc tế, bao gồm việc ký kết các hiệp định và thỏa thuận với các đối tác nước ngoài.

Hoàn thành đánh giá rủi ro ngành: Những lĩnh vực nào được ưu tiên?

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thành đánh giá rủi ro ngành về rửa tiền. Các lĩnh vực được xác định cụ thể bao gồm:

• Casino và kinh doanh trò chơi có thưởng
• Tài sản ảo
• Pháp nhân và thỏa thuận pháp lý

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng sẽ thực hiện thêm đánh giá rủi ro đối với các tội phạm nguồn có nguy cơ cao như tội phạm môi trường và tội lạm dụng tình dục, như đã được xác định trong Báo cáo đánh giá đa phương của FATF.

Tăng cường hợp tác quốc tế: Trách nhiệm thuộc về ai?

Đây là mảng công việc có mốc thời gian tháng 1/2027. Các cơ quan được giao chủ trì gồm:

• Bộ Công an
• Viện Kiểm sát nhân dân tối cao
• Bộ Tài chính
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Các cơ quan này phải xây dựng cơ sở/quy trình ưu tiên trong việc thực hiện hợp tác quốc tế, bao gồm ký kết các hiệp định, trao đổi thông tin tình báo tài chính, và xử lý các yêu cầu hợp tác quốc tế chính thức và không chính thức.

Ai là đầu mối theo dõi và báo cáo với FATF?

Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ là cơ quan đầu mối theo dõi, đôn đốc các bộ, ngành thực hiện Kế hoạch. Định kỳ vào các ngày 01 tháng 3, 01 tháng 7 và 01 tháng 11 hàng năm (hoặc theo yêu cầu đột xuất của FATF), Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm tổng hợp thông tin, số liệu từ các bộ, ngành để xây dựng báo cáo gửi FATF.

Nhận định chuyên gia: “Việc giao Ngân hàng Nhà nước làm đầu mối là hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế, vì đây là cơ quan quản lý nhà nước về tiền tệ và hoạt động ngân hàng, đồng thời cũng là đơn vị tình báo tài chính (FIU) của Việt Nam. Điều này sẽ giúp việc phối hợp liên ngành được đồng bộ và hiệu quả hơn.”

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Giả sử một doanh nghiệp kinh doanh casino hoặc một công ty cung cấp dịch vụ tài sản ảo (ví dụ: sàn giao dịch tiền kỹ thuật số) muốn hoạt động tại Việt Nam. Với Kế hoạch này, họ sẽ phải đối mặt với các yêu cầu cao hơn về:

• Nhận biết khách hàng (KYC) và thẩm định khách hàng (CDD) chặt chẽ hơn.
• Báo cáo các giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước.
• Đánh giá rủi ro nội bộ về rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Nếu không tuân thủ, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với các chế tài xử phạt hành chính nặng nề hoặc thậm chí bị thu hồi giấy phép hoạt động.

Lời khuyên từ luật sư

Để chủ động thích ứng với những thay đổi này, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng và các doanh nghiệp thuộc nhóm đối tượng báo cáo cần lưu ý:

1. Cập nhật quy định thường xuyên: Theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn từ Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành liên quan.
2. Đầu tư vào hệ thống quản trị rủi ro: Xây dựng hoặc nâng cấp phần mềm để tự động hóa quy trình nhận biết khách hàng và phát hiện giao dịch bất thường.
3. Đào tạo nhân sự: Tổ chức các khóa đào tạo nội bộ về nhận diện rủi ro rửa tiền và tài trợ khủng bố.
4. Chuẩn bị cho các cuộc thanh tra, kiểm tra: Sẵn sàng hồ sơ, chứng từ để chứng minh việc tuân thủ các quy định phòng, chống rửa tiền khi cơ quan chức năng yêu cầu.
5. Tham vấn luật sư chuyên ngành: Để được tư vấn cụ thể về nghĩa vụ pháp lý và các biện pháp giảm thiểu rủi ro phù hợp với đặc thù ngành nghề kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

Việc thực hiện thành công Kế hoạch hành động quốc gia này không chỉ là nhiệm vụ của riêng các cơ quan nhà nước mà còn đòi hỏi sự chung tay, tuân thủ của cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật những thông tin mới nhất về các văn bản pháp luật liên quan để quý khách hàng luôn chủ động và tuân thủ đúng quy định.