Kế hoạch 289/KH-UBND 2026: Thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa tại Hà Nội – Những điều người dân cần biết

Hà Nội đang bước vào giai đoạn triển khai một mô hình quản trị mới chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam: mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Với việc ban hành Kế hoạch số 289/KH-UBND ngày 22/7/2026, thành phố đã chính thức xác định lộ trình, nguồn lực và các nhóm nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa Đề án thí điểm được phê duyệt tại Quyết định số 3489/QĐ-UBND ngày 12/7/2026.

Vậy mô hình này là gì, được triển khai ở đâu, và quan trọng hơn, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân Thủ đô như thế nào? Chúng tôi sẽ phân tích chi tiết để bạn đọc dễ dàng nắm bắt.

Mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại Hà Nội được triển khai theo văn bản pháp luật nào?

Theo đó, Kế hoạch số 289/KH-UBND được ban hành nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp của Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội. Văn bản này do UBND Thành phố Hà Nội ban hành ngày 22/7/2026, có hiệu lực ngay sau khi ký.

Đáng chú ý, việc triển khai bám sát quy định của Luật Thủ đô năm 2026, tạo cơ sở pháp lý cho việc nghiên cứu các cơ chế đặc thù về tái định cư, giải phóng mặt bằng, chỉnh trang các khu dân cư nhỏ lẻ và tổ chức lại không gian phát triển.

Hai xã nào được chọn làm thí điểm mô hình mới?

Căn cứ theo Mục II, Kế hoạch 289/KH-UBND, việc lựa chọn hai xã này dựa trên các tiêu chí quan trọng như: định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.

Tình huống thực tế: Một người dân sinh sống tại xã Phúc Thịnh có thể sẽ chứng kiến sự thay đổi rõ rệt về quy hoạch không gian, chất lượng dịch vụ công và hạ tầng số trong vòng 5 năm tới, khi địa phương được ưu tiên nguồn lực tối đa theo Kế hoạch.

Lộ trình triển khai thí điểm qua các giai đoạn như thế nào?

Lộ trình được thiết kế rất chi tiết và cụ thể trong Kế hoạch:

• Năm 2026: Tập trung hoàn thiện và ban hành Đề án, xây dựng kế hoạch triển khai, kiện toàn cơ chế chỉ đạo, xác định nhiệm vụ ưu tiên và phương án bố trí nguồn lực.
• Giai đoạn 2027 – 2030: Tổ chức triển khai đồng bộ tại 2 xã thí điểm; thường xuyên kiểm tra, giám sát, đánh giá dựa trên Bộ tiêu chí; kịp thời điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp.
• Năm 2030: Tổ chức sơ kết, đánh giá kết quả thí điểm, hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách làm cơ sở xem xét nhân rộng mô hình.
• Giai đoạn 2031 – 2035: Tiếp tục hoàn thiện mô hình và mở rộng đối với các địa bàn đủ điều kiện.
• Năm 2035: Tổng kết Đề án, đánh giá toàn diện, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố.

6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong Kế hoạch là gì?

Theo Mục II của Kế hoạch, 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu được xác định như sau:

1. Hoàn thiện thể chế: Rà soát, bổ sung cơ chế, chính sách phù hợp; nghiên cứu cơ chế đặc thù theo Luật Thủ đô 2026 về tái định cư, giải phóng mặt bằng; xây dựng cơ chế thí điểm có kiểm soát; hoàn thiện Bộ tiêu chí đánh giá với 3 nhóm: bắt buộc, khuyến khích và đặc thù.
2. Tổ chức triển khai thí điểm có trọng tâm: Tại 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm, đảm bảo nguyên tắc không làm tăng biên chế dù quy mô dân số và yêu cầu quản lý tăng nhanh.
3. Phát triển nguồn nhân lực: Đào tạo cán bộ, công chức cấp cơ sở theo hướng thực tiễn, gắn với quản trị phục vụ, chuyển đổi số; xây dựng cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên mức độ hài lòng và hạnh phúc của người dân.
4. Bố trí nguồn lực: Ưu tiên tập trung cho địa bàn thí điểm; đa dạng hóa nguồn vốn từ ngân sách, xã hội hóa, doanh nghiệp và tổ chức trong, ngoài nước.
5. Ứng dụng công nghệ: Xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung “đúng, đủ, sạch, sống”; phát triển chính quyền số cấp xã/phường; đẩy mạnh “bình dân học vụ số”.
6. Truyền thông và tạo đồng thuận: Công khai, minh bạch thông tin; phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội; khuyến khích người dân tham gia góp ý, phản biện.

Kinh phí thực hiện Kế hoạch được bố trí từ đâu?

Theo Mục III của Kế hoạch 289/KH-UBND, kinh phí thực hiện được bố trí từ ngân sách Thành phố theo phân cấp ngân sách hiện hành, kết hợp lồng ghép từ các chương trình, đề án đã được phê duyệt và các nguồn vốn hợp pháp khác như xã hội hóa, tài trợ, viện trợ.

Việc quản lý, sử dụng kinh phí phải đảm bảo đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả và tuân thủ quy định pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, đấu thầu.

Đáng chú ý, Kế hoạch yêu cầu gắn phân bổ nguồn lực với kết quả đầu ra và hiệu quả thực hiện, tạo cơ chế tài chính linh hoạt và tránh trùng lặp, phân tán nguồn lực giữa các chương trình, dự án đang triển khai trên địa bàn.

Phân công trách nhiệm cho các sở, ban, ngành như thế nào?

Theo Mục IV của Kế hoạch, trách nhiệm chính được phân công như sau:

• Sở Quy hoạch – Kiến trúc: Chủ trì nhiệm vụ quy hoạch và tổ chức lại không gian xã/phường.
• Sở Nội vụ: Chủ trì xây dựng mô hình tổ chức bộ máy, chính quyền cơ sở phục vụ; phát triển thị trường lao động và sinh kế.
• Sở Tư pháp: Chủ trì xây dựng mô hình văn hóa tuân thủ pháp luật trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa.
• Sở Xây dựng: Chủ trì phát triển hạ tầng kỹ thuật, nhà ở, không gian công cộng và điều kiện sống.
• Sở Tài chính: Chủ trì về nguồn lực tài chính và cân đối ngân sách.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, điểm mấu chốt của Kế hoạch 289/KH-UBND chính là việc “không làm tăng biên chế” nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý tăng nhanh, đòi hỏi sự đổi mới căn bản trong mô hình quản trị và ứng dụng công nghệ số tại cấp cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên phân tích toàn diện Kế hoạch 289/KH-UBND, chúng tôi đưa ra những lưu ý quan trọng sau:

1. Theo dõi thông tin tại địa phương: Dù bạn sống ở xã thí điểm hay địa bàn khác, hãy chủ động theo dõi các thông báo, kế hoạch của chính quyền địa phương để nắm bắt kịp thời các chính sách mới có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của mình.
2. Tham gia góp ý, phản biện: Kế hoạch khuyến khích người dân tham gia góp ý, phản biện và giám sát quá trình triển khai. Đây là cơ hội để bạn đóng góp tiếng nói vào việc xây dựng mô hình quản trị mới tại địa phương.
3. Chủ động tiếp cận dịch vụ số: Một trong những trọng tâm của Kế hoạch là chuyển đổi số và phát triển chính quyền điện tử. Việc chủ động nâng cao kỹ năng số sẽ giúp bạn dễ dàng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến.
4. Nắm rõ quyền lợi về đất đai và tái định cư: Nếu bạn sinh sống tại 2 xã thí điểm, hãy chủ động tìm hiểu các quy định về tái định cư, giải phóng mặt bằng theo Luật Thủ đô 2026 để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
5. Liên hệ luật sư khi cần: Trong quá trình triển khai, nếu có vướng mắc pháp lý liên quan đến quyền lợi của bạn, đừng ngần ngại liên hệ với luật sư để được tư vấn cụ thể, kịp thời.

Kế hoạch 289/KH-UBND là một bước đi quan trọng trong cải cách hành chính và quản trị địa phương tại Hà Nội. Với lộ trình rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể và cơ chế tài chính linh hoạt, mô hình này hứa hẹn sẽ mang lại những thay đổi tích cực cho đời sống người dân Thủ đô trong giai đoạn 2026-2035.