Khi hệ thống chính trị trải qua quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, việc xác định lại ngày truyền thống và ngày thành lập là một vấn đề pháp lý và lịch sử không hề đơn giản. Nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương đang băn khoăn: làm thế nào để chọn đúng mốc thời gian, vừa bảo đảm tính kế thừa, vừa phù hợp với mô hình tổ chức mới? Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết các nguyên tắc và thứ tự ưu tiên theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW của Ban Tuyên giáo và Dư luận xã hội Trung ương, giúp bạn có câu trả lời rõ ràng nhất.
📋 Mục lục bài viết
- Đối tượng nào được áp dụng hướng dẫn xác định ngày truyền thống và ngày thành lập?
- Nguyên tắc nào chi phối việc xác định ngày truyền thống và ngày thành lập?
- Thứ tự ưu tiên xác định ngày truyền thống là gì?
- Thứ tự ưu tiên xác định ngày thành lập như thế nào?
- Trường hợp đặc thù
- Ngày tái lập và ngày giành chính quyền/giải phóng được xác định ra sao?
- Lời khuyên từ luật sư
- Câu hỏi thường gặp
- Câu hỏi: Nếu cơ quan tôi chỉ thay đổi tên gọi, không thay đổi chức năng, có phải xác định lại ngày truyền thống không?
- Câu hỏi: Ngày truyền thống có yêu cầu về thời gian tối thiểu không? Tôi có thể chọn một sự kiện vừa diễn ra cách đây 5 năm không?
- Câu hỏi: Doanh nghiệp nhà nước của tôi sau khi sáp nhập, cần xác định ngày thành lập mới. Thứ tự ưu tiên như thế nào?
Đối tượng nào được áp dụng hướng dẫn xác định ngày truyền thống và ngày thành lập?
Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW do Ban Tuyên giáo và Dư luận xã hội Trung ương ban hành, đối tượng áp dụng bao gồm các nhóm:
- Cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội từ Trung ương đến cơ sở.
- Đơn vị hành chính các cấp (tỉnh, huyện, xã).
- Đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân.
- Doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập.
- Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.
- Khu dân cư (thôn, tổ dân phố).
Tình huống thực tế: Một huyện A sau khi sáp nhập với huyện B thành huyện C. Cả hai huyện cũ đều có ngày truyền thống riêng (ngày thành lập Đảng bộ huyện, ngày giải phóng). Sau sáp nhập, huyện C cần xác định một ngày truyền thống mới phù hợp. Đây là trường hợp điển hình thuộc đối tượng áp dụng của Hướng dẫn 28-HD/BTGDVTW.
Trường hợp cơ quan, đơn vị, địa phương chỉ thay đổi tên gọi; điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ hoặc sắp xếp lại cơ cấu tổ chức nhưng vẫn bảo đảm tính kế thừa liên tục về lịch sử, truyền thống thì tiếp tục sử dụng mốc lịch sử, truyền thống đã có. Ví dụ: một sở ngành đổi tên từ “Sở Kế hoạch và Đầu tư” thành “Sở Kinh tế” nhưng vẫn giữ nguyên chức năng và lịch sử hoạt động – không cần xác định lại ngày truyền thống.
Nguyên tắc nào chi phối việc xác định ngày truyền thống và ngày thành lập?
Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW, quá trình xác định, lựa chọn mốc lịch sử, truyền thống phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Đúng chủ trương: Bảo đảm đúng đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phù hợp với mô hình tổ chức mới.
- Khách quan và minh bạch: Không cá nhân, cục bộ; đúng trình tự, thủ tục và thẩm quyền.
- Linh hoạt: Phù hợp với đặc thù của từng cơ quan, đơn vị, địa phương.
- Căn cứ lịch sử và pháp lý: Kế thừa, tôn trọng và phát huy các giá trị lịch sử, truyền thống của các cơ quan, đơn vị, địa phương trước sắp xếp.
- Đồng thuận: Bảo đảm sự thống nhất cao trong cấp ủy, chính quyền, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động (đối với cơ quan, đơn vị), các tầng lớp Nhân dân (đối với địa phương).
- Ổn định lâu dài: Hạn chế tối đa việc điều chỉnh, thay đổi nhiều lần, ảnh hưởng đến công tác tuyên truyền, giáo dục và tư tưởng.
Thứ tự ưu tiên xác định ngày truyền thống là gì?
Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW, việc xác định, lựa chọn ngày truyền thống (phải gắn với sự kiện đáng ghi nhớ đã diễn ra cách thời điểm đề nghị công nhận ít nhất 10 năm) được thực hiện theo thứ tự ưu tiên như sau:
- Ưu tiên 1: Ngày truyền thống của cơ quan, đơn vị, địa phương có lịch sử lâu đời nhất.
- Ưu tiên 2: Ngày truyền thống/mốc lịch sử chung của ngành, lĩnh vực, địa phương.
- Ưu tiên 3: Ngày có ý nghĩa chính trị và giá trị lịch sử sâu sắc do cơ quan, đơn vị, địa phương đề xuất.
Ví dụ minh họa: Sau khi sáp nhập, huyện C có hai huyện cũ: huyện A có ngày truyền thống là 15/5/1955, huyện B có ngày truyền thống là 20/10/1960. Theo ưu tiên 1, huyện C sẽ lấy ngày 15/5/1955 làm ngày truyền thống, vì đây là ngày có lịch sử lâu đời nhất.
Lưu ý đặc biệt: Đối với Ban Xây dựng Đảng cấp xã, không xác định ngày truyền thống mới mà thực hiện các hoạt động tuyên truyền, kỷ niệm theo ngày truyền thống của các ngành công tác xây dựng Đảng.
Thứ tự ưu tiên xác định ngày thành lập như thế nào?
Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW, thứ tự ưu tiên xác định ngày thành lập như sau:
- Ưu tiên 1: Ngày thành lập có mốc thời gian sớm nhất trong các ngày thành lập của cơ quan, đơn vị, địa phương trước sắp xếp tổ chức bộ máy.
- Ưu tiên 2: Ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thành lập tổ chức gốc hoặc tổ chức tiền thân.
- Ưu tiên 3: Ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thành lập hoặc công bố quyết định thành lập mô hình tổ chức mới.
Trường hợp đặc thù
Đối với cơ quan thuộc Quốc hội và bộ máy giúp việc của cơ quan dân cử: Ưu tiên ngày diễn ra Kỳ họp Quốc hội hoặc phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội quyết định thành lập tổ chức đó.
Đối với cơ quan, tổ chức đảng các cấp: Ưu tiên ngày gắn với sự lãnh đạo đầu tiên của Đảng đối với lĩnh vực, địa bàn.
Đối với đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân: Thực hiện theo quy định của Quân ủy Trung ương – Bộ Quốc phòng, Đảng ủy Công an Trung ương – Bộ Công an.
Đối với doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập: Ưu tiên mốc lịch sử gắn liền với sự ra đời các sắc lệnh do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký hoặc các nghị quyết, quyết định của Hội đồng Bộ trưởng, Chính phủ các thời kỳ (nếu có).
Ngày tái lập và ngày giành chính quyền/giải phóng được xác định ra sao?
Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW, việc xác định ngày tái lập được thực hiện theo thứ tự ưu tiên:
- Ưu tiên 1: Ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định tái lập cơ quan, đơn vị, địa phương.
- Ưu tiên 2: Ngày cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định tái lập.
- Ưu tiên 3: Ngày cơ quan, đơn vị, địa phương tái lập chính thức đi vào hoạt động.
Đối với ngày giành chính quyền/ngày giải phóng các địa phương, thứ tự ưu tiên như sau:
- Ưu tiên 1: Ngày giành chính quyền/ngày giải phóng có mốc thời gian sau cùng trong các ngày giành chính quyền/ngày giải phóng của các địa phương trước sắp xếp, với ý nghĩa đánh dấu việc giải phóng hoàn toàn địa bàn hoặc thành lập chính quyền địa phương.
- Ưu tiên 2: Ngày giành chính quyền/ngày giải phóng có mốc thời gian sớm nhất, với ý nghĩa tôn vinh sự mưu trí, dũng cảm, hiệp đồng tác chiến của quân và dân địa phương giành chính quyền về tay nhân dân, tạo tiền đề tiến tới giải phóng hoàn toàn địa bàn.
- Ưu tiên 3: Ngày mang ý nghĩa chung, gắn với chiến thắng hoặc mốc thời gian mang giá trị biểu tượng đối với toàn địa bàn hoặc ngày do địa phương đề xuất.
Tình huống thực tế: Tỉnh X sau khi sáp nhập với tỉnh Y thành tỉnh Z. Tỉnh X có ngày giải phóng là 30/4/1975, tỉnh Y có ngày giải phóng là 25/3/1975. Theo ưu tiên 1, tỉnh Z sẽ lấy ngày 30/4/1975 làm ngày giải phóng, vì đây là mốc thời gian sau cùng, đánh dấu giải phóng hoàn toàn địa bàn.
Lời khuyên từ luật sư
- Xác định rõ đối tượng: Trước tiên, bạn cần xác định cơ quan, đơn vị của mình có thuộc đối tượng áp dụng của Hướng dẫn 28-HD/BTGDVTW hay không. Nếu chỉ thay đổi tên gọi hoặc điều chỉnh nhỏ về chức năng, bạn có thể giữ nguyên mốc lịch sử cũ.
- Thu thập đầy đủ tài liệu lịch sử: Chuẩn bị hồ sơ về các ngày truyền thống, ngày thành lập của các tổ chức trước sắp xếp. Đây là cơ sở để áp dụng thứ tự ưu tiên.
- Bảo đảm sự đồng thuận: Tổ chức lấy ý kiến trong nội bộ, bao gồm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động (đối với cơ quan, đơn vị), hoặc các tầng lớp Nhân dân (đối với địa phương). Sự đồng thuận là điều kiện tiên quyết để quyết định được thông qua.
- Tuân thủ thứ tự ưu tiên: Áp dụng đúng thứ tự ưu tiên theo Hướng dẫn, tránh tình trạng chọn ngày theo cảm tính hoặc cục bộ.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu có khó khăn, bạn nên tham vấn các nhân chứng lịch sử, nhà khoa học hoặc cơ quan chuyên môn để bảo đảm tính chính xác và khách quan.
- Lưu ý thời hạn: Ngày truyền thống phải gắn với sự kiện đã diễn ra cách thời điểm đề nghị ít nhất 10 năm. Nếu chưa đủ, bạn phải chọn mốc khác hoặc đề xuất theo ưu tiên 2 hoặc 3.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi: Nếu cơ quan tôi chỉ thay đổi tên gọi, không thay đổi chức năng, có phải xác định lại ngày truyền thống không?
Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW, trường hợp cơ quan, đơn vị, địa phương chỉ thay đổi tên gọi; điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ hoặc sắp xếp lại cơ cấu tổ chức nhưng vẫn bảo đảm tính kế thừa liên tục về lịch sử, truyền thống thì tiếp tục sử dụng mốc lịch sử, truyền thống đã có. Bạn không cần phải xác định lại ngày truyền thống mới.
Câu hỏi: Ngày truyền thống có yêu cầu về thời gian tối thiểu không? Tôi có thể chọn một sự kiện vừa diễn ra cách đây 5 năm không?
Không. Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW, ngày truyền thống được xác định, lựa chọn phải gắn với sự kiện đáng ghi nhớ đã diễn ra cách thời điểm đề nghị công nhận ít nhất 10 năm. Do đó, bạn không thể chọn sự kiện mới chỉ cách đây 5 năm làm ngày truyền thống.
Câu hỏi: Doanh nghiệp nhà nước của tôi sau khi sáp nhập, cần xác định ngày thành lập mới. Thứ tự ưu tiên như thế nào?
Theo Hướng dẫn số 28-HD/BTGDVTW, đối với doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập, ưu tiên mốc lịch sử gắn liền với sự ra đời các sắc lệnh do Chủ tịch Hồ Chí Minh ký hoặc các nghị quyết, quyết định của Hội đồng Bộ trưởng, Chính phủ các thời kỳ (nếu có). Nếu không có, áp dụng thứ tự ưu tiên chung: ưu tiên 1 là ngày thành lập có mốc thời gian sớm nhất trong các ngày thành lập của các tổ chức trước sắp xếp, ưu tiên 2 là ngày ban hành quyết định thành lập tổ chức gốc, ưu tiên 3 là ngày ban hành quyết định thành lập mô hình mới.
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
