Hướng dẫn thực hiện Thông tư 121/2025/TT-BTC: Địa điểm kiểm tra hàng hóa tại chân công trình, nhà máy

Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu và Chi cục Hải quan khu vực gặp vướng mắc trong việc áp dụng quy định về công nhận địa điểm kiểm tra hàng hóa tại chân công trình hoặc cơ sở sản xuất, nhà máy theo Thông tư số 121/2025/TT-BTC. Để giải đáp những băn khoăn này, ngày 25 tháng 6 năm 2026, Cục Hải quan đã ban hành Công văn 17930/CHQ-GSQL hướng dẫn cụ thể. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết nội dung công văn và những điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Công văn 17930/CHQ-GSQL 2026 hướng dẫn nội dung gì?

Theo nội dung công văn, vấn đề trọng tâm là xác định hành vi “nhập khẩu không đúng khai báo” có dẫn đến việc bị chấm dứt hoạt động địa điểm kiểm tra hàng hóa hay không. Cục Hải quan đã có hướng dẫn rõ ràng dựa trên các văn bản pháp luật liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Cụ thể, việc xác định hành vi vi phạm phải căn cứ vào Nghị định số 128/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 102/2021/NĐ-CP ngày 16/11/2021). Đáng chú ý, từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, các quy định này sẽ được thay thế bởi Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Khi nào doanh nghiệp bị chấm dứt hoạt động địa điểm kiểm tra hàng hóa?

Điểm mấu chốt tại Công văn 17930/CHQ-GSQL là: nếu hành vi vi phạm chưa được định danh (chưa được quy định cụ thể) trong các nghị định nêu trên thì không thuộc trường hợp bị chấm dứt hoạt động địa điểm kiểm tra hàng hóa tại chân công trình hoặc cơ sở sản xuất, nhà máy.

Điều này mang ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp: không phải mọi hành vi nhập khẩu sai đều dẫn đến hậu quả bị thu hồi địa điểm kiểm tra. Cơ quan hải quan chỉ áp dụng biện pháp này khi có căn cứ pháp lý rõ ràng từ các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Tình huống thực tế

Một doanh nghiệp sản xuất thép tại Khu công nghiệp Bắc Ninh được cấp phép địa điểm kiểm tra hàng hóa tại nhà máy. Trong quá trình kiểm tra sau thông quan, cơ quan hải quan phát hiện lô hàng nhập khẩu có sai lệch về chủng loại so với khai báo. Tuy nhiên, hành vi này chưa được liệt kê cụ thể trong Nghị định 128/2020/NĐ-CP (tại thời điểm kiểm tra). Theo hướng dẫn tại Công văn 17930/CHQ-GSQL, doanh nghiệp này sẽ không bị chấm dứt hoạt động địa điểm kiểm tra, mà chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định chung.

Các văn bản pháp luật liên quan đến Công văn 17930/CHQ-GSQL

Để doanh nghiệp dễ dàng tra cứu, chúng tôi tổng hợp các văn bản quan trọng được đề cập trong công văn:

• Thông tư số 38/2015/TT-BTC ngày 25/3/2025 của Bộ Tài chính – Quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
• Thông tư số 121/2025/TT-BTC ngày 18/12/2025 của Bộ Tài chính – Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38/2015/TT-BTC (trong đó có quy định tại khoản 4 Điều 102 về địa điểm kiểm tra).
• Nghị định số 128/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ – Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.
• Nghị định số 102/2021/NĐ-CP ngày 16/11/2021 của Chính phủ – Sửa đổi, bổ sung Nghị định 128/2020/NĐ-CP.
• Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ – Thay thế Nghị định 128/2020/NĐ-CP, có hiệu lực từ 01/7/2026.

Theo các chuyên gia pháp lý, việc Cục Hải quan ban hành công văn hướng dẫn kịp thời là rất cần thiết, giúp tránh tình trạng áp dụng pháp luật tùy tiện giữa các Chi cục Hải quan khu vực. Công văn 17930/CHQ-GSQL là một minh chứng cho nguyên tắc “không có luật thì không có tội” trong lĩnh vực hành chính hải quan.

Lời khuyên từ luật sư dành cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ đúng quy định, doanh nghiệp cần lưu ý các điểm sau:

1. Nắm rõ quy định về địa điểm kiểm tra: Nghiên cứu kỹ Điều 102 Thông tư 38/2015/TT-BTC (đã sửa đổi) để hiểu rõ điều kiện được công nhận và các trường hợp bị chấm dứt hoạt động địa điểm kiểm tra tại chân công trình, nhà máy.
2. Cập nhật văn bản pháp luật mới: Đặc biệt lưu ý Nghị định 169/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Các hành vi vi phạm mới có thể được bổ sung, do đó doanh nghiệp cần chủ động cập nhật.
3. Kiểm tra chính xác hàng hóa trước khi khai báo: Sai sót trong khai báo có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Mặc dù Công văn 17930/CHQ-GSQL bảo vệ doanh nghiệp trong trường hợp chưa có định danh hành vi, nhưng việc chủ động tuân thủ vẫn là phương án tối ưu.
4. Lưu trữ hồ sơ chứng từ đầy đủ: Để chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa và hoạt động kiểm tra tại địa điểm được công nhận.
5. Tham khảo ý kiến chuyên gia: Khi có vướng mắc, doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp với Chi cục Hải quan khu vực hoặc luật sư chuyên về hải quan để được hướng dẫn cụ thể.