Hướng dẫn chi tiết về thí điểm đánh giá, chấm điểm công tác xây dựng pháp luật (KPI) cho các Bộ, ngành

Trong bối cảnh cải cách hành chính và nâng cao chất lượng thể chế, Chính phủ đã chính thức triển khai thí điểm việc đánh giá, chấm điểm (KPI) về công tác xây dựng pháp luật. Đây là bước tiến quan trọng nhằm theo dõi, đánh giá một cách thực chất, khách quan và công bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật của các bộ, cơ quan ngang bộ. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định mới, giúp bạn đọc – đặc biệt là cán bộ, công chức làm công tác pháp chế – nắm rõ những điểm cốt lõi.

Theo đó, việc thí điểm được thực hiện dựa trên các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, do Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan. Mục tiêu cuối cùng là góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương, tiến độ và chất lượng của toàn bộ quy trình xây dựng pháp luật.

Phạm vi áp dụng của việc đánh giá, chấm điểm là gì?

Theo quy định, việc đánh giá, chấm điểm được thực hiện đối với các bộ, cơ quan ngang bộ trong quá trình xây dựng, ban hành 03 nhóm văn bản chính:

• Nhóm 1: Các luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội do Chính phủ trình theo Chương trình lập pháp hằng năm.
• Nhóm 2: Các văn bản quy định chi tiết được Thủ tướng Chính phủ phân công.
• Nhóm 3: Các văn bản quy định biện pháp cụ thể để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh, nghị quyết (văn bản ban hành theo thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ) được giao trong Chương trình công tác hằng năm.

Đáng chú ý: Các văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi bí mật nhà nước sẽ không thuộc đối tượng đánh giá, chấm điểm trong giai đoạn thí điểm này. Bộ Tư pháp sẽ chủ trì, phối hợp để thống nhất danh mục văn bản được đánh giá, chấm điểm cho từng kỳ.

6 nhóm chỉ số KPI chính được áp dụng như thế nào?

Chỉ số đánh giá, chấm điểm (KPI) về công tác xây dựng pháp luật gồm 06 nhóm tiêu chí, được thiết kế theo quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Cụ thể:

1. Nhóm 1: Đánh giá các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc xây dựng hồ sơ chính sách, dự án, dự thảo văn bản (gồm tiêu chí về tiến độ và chất lượng).
2. Nhóm 2: Đánh giá Bộ Tư pháp trong việc thẩm định hồ sơ chính sách, dự án, dự thảo (gồm tiến độ và chất lượng thẩm định).
3. Nhóm 3: Đánh giá các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc trình, ban hành văn bản (tiến độ và chất lượng).
4. Nhóm 4: Đánh giá các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc tham gia xây dựng pháp luật (gửi hồ sơ, tham gia các cuộc họp).
5. Nhóm 5: Đánh giá việc tổ chức thi hành, theo dõi, kiểm tra văn bản sau ban hành.
6. Nhóm 6: Đánh giá việc thực hiện chế độ báo cáo, cung cấp thông tin.

Mỗi nhóm tiêu chí đều có thang điểm cụ thể (từ 0 đến 50 điểm hoặc 0 đến 100 điểm) và cách thức chấm điểm rõ ràng, được quy định chi tiết trong văn bản của Chính phủ.

Chi tiết về thang điểm và cách thức chấm điểm cho các Bộ, ngành

Ví dụ, đối với Nhóm tiêu chí 1 (xây dựng hồ sơ chính sách), thang điểm được phân chia như sau:

• Tiến độ trình, ban hành: Điểm tối đa 50 điểm. Nếu trình đúng hạn, được 50 điểm. Nếu trình quá hạn, điểm sẽ giảm dần: quá 1-10 ngày được 40 điểm, quá 11-20 ngày được 30 điểm, quá 21-30 ngày được 20 điểm, quá 31-40 ngày được 10 điểm, quá 41 ngày trở lên là 0 điểm.
• Chất lượng hồ sơ: Điểm tối đa 50 điểm. Hồ sơ đạt chất lượng (không bị trừ điểm) sẽ được 50 điểm. Các trường hợp bị trừ điểm bao gồm: Báo cáo thẩm định kết luận chưa đủ điều kiện trình (trừ 20 điểm), văn bản không được Chính phủ thông qua (trừ 20 điểm), văn bản sau ban hành phải đính chính (trừ 20 điểm), hoặc bị tạm ngưng, đình chỉ, bãi bỏ do trái pháp luật (0 điểm).

Lưu ý quan trọng: Điểm của nhóm tiêu chí này được tính bằng tổng điểm tiến độ và chất lượng, sau đó nhân với hệ số K (hệ số điều chỉnh theo số lượng văn bản). Hệ số K do Bộ Tư pháp xác định và công bố công khai nhằm bảo đảm sự công bằng, khách quan tương đối giữa các bộ, ngành có khối lượng văn bản khác nhau.

Ai là người chấm điểm và quy trình thực hiện ra sao?

Theo quy định, việc chấm điểm được thực hiện theo nguyên tắc hai chiều:

• Đối với các bộ, cơ quan ngang bộ: Bộ Tư pháp là cơ quan thực hiện việc chấm điểm tiến độ và chất lượng hồ sơ chính sách, dự thảo văn bản (Nhóm 1).
• Đối với Bộ Tư pháp: Các bộ, cơ quan ngang bộ chủ trì soạn thảo sẽ chấm điểm tiến độ và chất lượng thẩm định của Bộ Tư pháp (Nhóm 2).

Cách tính điểm được thực hiện bằng trung bình cộng của tất cả các văn bản do cơ quan đó chủ trì trong kỳ đánh giá. Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với các bộ, ngành để thống nhất cách thực hiện và xác định các trường hợp ngoại lệ, đồng thời công bố công khai kết quả chấm điểm.

Tình huống thực tế: Một Bộ chậm ban hành văn bản quy định chi tiết

Giả sử, Bộ X được giao nhiệm vụ ban hành một Thông tư quy định chi tiết một điều của Luật Y tế dự phòng. Theo quy định, Thông tư này phải có hiệu lực cùng thời điểm với Luật (ví dụ: ngày 01/07/2024). Tuy nhiên, do nhiều lý do, Bộ X chỉ ban hành được Thông tư vào ngày 20/07/2024 (chậm 19 ngày).

Theo thang điểm nêu trên, Bộ X sẽ bị chấm điểm như sau:

• Điểm tiến độ: Do chậm 19 ngày (thuộc khung 11-20 ngày), Bộ X chỉ được 30/50 điểm cho tiến độ.
• Điểm chất lượng: Nếu hồ sơ, văn bản không có sai sót, Bộ X có thể đạt 50/50 điểm chất lượng.
• Tổng điểm nhóm 1 trước khi nhân hệ số K là 80/100 điểm. Nếu hệ số K là 1.0, điểm cuối cùng là 80 điểm. Nếu hệ số K là 0.8 (do Bộ X có nhiều văn bản hơn mức trung bình), điểm cuối cùng sẽ là 64 điểm.

Trường hợp này cho thấy, việc chậm ban hành sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tổng điểm đánh giá chung của Bộ.

Lời khuyên từ luật sư

Để đạt kết quả cao trong công tác đánh giá, chấm điểm này, các cơ quan, đơn vị cần lưu ý:

1. Tuân thủ nghiêm ngặt tiến độ: Đây là yếu tố then chốt, chiếm 50% điểm số của nhiều nhóm tiêu chí. Cần xây dựng kế hoạch chi tiết, phân công rõ người phụ trách, và có cơ chế đôn đốc, nhắc nhở thường xuyên.
2. Bảo đảm chất lượng hồ sơ ngay từ đầu: Tránh các lỗi dẫn đến bị trừ điểm như: hồ sơ chưa đủ điều kiện trình, văn bản bị đính chính, hoặc tệ hơn là bị đình chỉ, bãi bỏ. Cần rà soát kỹ lưỡng các quy định về nội dung, trình tự, thủ tục.
3. Chủ động phối hợp với Bộ Tư pháp: Việc gửi hồ sơ thẩm định cần đảm bảo đúng quy định và đầy đủ tài liệu. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực vào các cuộc họp, hội thảo góp ý để tránh bị trừ điểm ở các nhóm tiêu chí về tham gia xây dựng pháp luật.
4. Lưu ý đến các trường hợp ngoại lệ: Nếu có lý do khách quan (do thay đổi chính sách của cấp trên, do lỗi của cơ quan khác…), cần có văn bản giải trình rõ ràng, kịp thời để không bị trừ điểm.
5. Theo dõi sát sao văn bản sau ban hành: Nếu văn bản bị phát hiện sai sót sau ban hành, điểm số sẽ bị ảnh hưởng ngay cả ở các kỳ đánh giá sau.

Câu hỏi thường gặp