Danh mục sản phẩm rủi ro cao lĩnh vực KH&CN: Những điều doanh nghiệp cần biết

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao luôn là vấn đề được các doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước đặc biệt quan tâm. Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 13/2024/TT-BKHCN (có hiệu lực từ ngày 15/7/2024), quy định chi tiết về Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và rủi ro cao. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tư vấn chi tiết về những sản phẩm nào thuộc diện rủi ro cao và trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp khi kinh doanh các mặt hàng này.

Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao gồm những gì?

Theo quy định tại Thông tư 13/2024/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao được quy định chi tiết tại Phụ lục I, bao gồm 03 nhóm chính:

Nhóm I – Sản phẩm, hàng hóa thuộc lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng

Đây là nhóm sản phẩm phổ biến nhất, có tác động trực tiếp đến sức khỏe và an toàn của người tiêu dùng. Các sản phẩm cụ thể bao gồm:

• Xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học – các loại nhiên liệu này phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng và an toàn cháy nổ.
• Khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) – yêu cầu nghiêm ngặt về hàm lượng, áp suất và an toàn trong vận chuyển, lưu trữ.
• Đồ chơi trẻ em – chỉ áp dụng đối với các sản phẩm có nguy cơ gây hại cho trẻ em về mặt an toàn, hóa chất độc hại.
• Thiết bị điện và điện tử (an toàn điện) – chỉ bao gồm thiết bị dùng điện 1 pha, có điện áp danh định đến 250V. Lưu ý: không bao gồm thiết bị hoạt động chỉ bằng ắc quy (pin sạc) hoặc nguồn điện 1 chiều.
• Dây và cáp điện hạ áp – dùng trong lắp đặt điện, có điện áp danh định đến 1000V xoay chiều hoặc 1500V một chiều. Tuy nhiên, có nhiều trường hợp ngoại lệ như cáp điều khiển, cáp truyền tín hiệu, dây và cáp đã lắp sẵn trong thiết bị…
• Thiết bị điện dùng cho lắp đặt điện trong gia đình và hệ thống lắp đặt tương tự.

Nhóm II – Sản phẩm, hàng hóa thuộc lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông

Nhóm này tập trung vào các thiết bị có khả năng phát sóng vô tuyến điện, gây nhiễu sóng hoặc ảnh hưởng đến an toàn thông tin:

• Thiết bị phát, thu-phát sóng vô tuyến điện – không bao gồm thiết bị chỉ thu sóng vô tuyến điện (ví dụ: radio, tivi thông thường).
• Thiết bị vô tuyến điện cự ly ngắn – các thiết bị như bộ đàm, thiết bị IoT không dây, cảm biến tần số vô tuyến.

Nhóm III – Sản phẩm, hàng hóa thuộc lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân

Đây là nhóm có mức độ rủi ro cao nhất, đòi hỏi quy trình quản lý đặc biệt nghiêm ngặt:

• Vật liệu phóng xạ – bao gồm các chất phóng xạ tự nhiên hoặc nhân tạo.
• Thiết bị hạt nhân – các thiết bị liên quan đến lò phản ứng, máy gia tốc hạt.
• Thiết bị bức xạ – máy X-quang, thiết bị chiếu xạ công nghiệp.

Nguyên tắc quản lý sản phẩm rủi ro cao theo Thông tư 13/2024 là gì?

Theo Điều 3 và Điều 4 Thông tư 13/2024/TT-BKHCN, việc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

Thứ nhất, áp dụng pháp luật chuyên ngành: Việc quản lý phải tuân thủ quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ về chứng nhận hợp quy, công bố hợp quy, kiểm tra chất lượng.

Thứ hai, đáp ứng đa quy chuẩn kỹ thuật quốc gia: Nếu một sản phẩm thuộc đối tượng áp dụng của hai hoặc nhiều QCVN, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ tất cả các QCVN tương ứng. Tuy nhiên, để tránh trùng lặp, nếu nội dung kỹ thuật đã được đánh giá theo một QCVN thì không cần đánh giá lại.

Thứ ba, xử lý xung đột quy định: Trường hợp QCVN ban hành trước ngày Thông tư này có hiệu lực (15/7/2024) có quy định khác về yêu cầu quản lý chất lượng, thì áp dụng theo quy định tại Thông tư 13/2024/TT-BKHCN.

Thứ tư, cập nhật theo QCVN mới: Khi có QCVN mới được ban hành, sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, doanh nghiệp phải áp dụng theo văn bản ban hành QCVN đó kể từ thời điểm QCVN có hiệu lực.

Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình gồm những sản phẩm nào?

Bên cạnh danh mục rủi ro cao, Thông tư 13/2024/TT-BKHCN cũng quy định danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình tại Phụ lục II, bao gồm:

Nhóm I – Lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng

• Etanol nhiên liệu biến tính/không biến tính
• Mũ bảo hiểm cho người đi mô tô, xe máy
• Khí thiên nhiên thương phẩm
• Thép làm cốt bê tông
• Thép không gỉ
• Dầu nhờn động cơ đốt trong
• Sản phẩm chiếu sáng bằng công nghệ LED
• Thiết bị điện và điện tử (an toàn điện) – không bao gồm thiết bị sử dụng nguồn điện 3 pha

Nhóm II – Lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông

• Thiết bị công nghệ thông tin
• Thiết bị phát thanh, truyền hình
• Thiết bị phát, thu-phát sóng vô tuyến có công suất phát từ 60 mW trở lên
• Thiết bị vô tuyến điện cự ly ngắn

Nhóm III – Lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân

• Thiết bị X-quang chẩn đoán y tế
• Thiết bị X-quang trong công nghiệp

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp nhập khẩu đèn LED cần làm gì?

Anh Minh, chủ một doanh nghiệp nhập khẩu đèn LED từ Trung Quốc, thắc mắc: “Sản phẩm đèn LED của tôi có thuộc diện rủi ro cao không? Tôi cần thực hiện những thủ tục gì?”

Trả lời: Theo Phụ lục II Thông tư 13/2024/TT-BKHCN, sản phẩm chiếu sáng bằng công nghệ LED thuộc danh mục rủi ro trung bình. Do đó, doanh nghiệp của anh Minh phải:

1. Đảm bảo sản phẩm đáp ứng QCVN tương ứng (QCVN 19:2019/BKHCN về an toàn điện và tương thích điện từ).
2. Thực hiện chứng nhận hợp quy và công bố hợp quy theo quy định.
3. Lưu giữ hồ sơ chứng nhận, công bố hợp quy để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra.

Lời khuyên từ luật sư dành cho doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm rủi ro cao

Câu hỏi thường gặp