Cải cách thị trường tài chính 2026-2045: Tăng trưởng 2 con số và cơ hội mới

Việc cải cách thị trường tài chính luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ Việt Nam trong chiến lược phát triển kinh tế dài hạn. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 phê duyệt Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng với mục tiêu đầy tham vọng. Bài viết này của chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ những điểm cốt lõi, các mục tiêu cụ thể và tác động của chính sách này đến doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Đề án cải cách thị trường tài chính là gì và vì sao lại quan trọng?

Đề án “Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045” được phê duyệt theo Quyết định số 1413/QĐ-TTg. Đề án này không chỉ là một văn bản hành chính thông thường mà là một chiến lược quốc gia nhằm kiến tạo nền tảng tài chính vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng “2 con số” mà Đảng và Chính phủ đã đề ra.

Theo đó, quan điểm xuyên suốt của Đề án là lấy cải cách thể chế làm trụ cột, huy động tối đa mọi nguồn lực từ khu vực tư nhân và nước ngoài. Đáng chú ý, Đề án nhấn mạnh việc phát triển thị trường tài chính cân bằng hơn về cơ cấu, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030 và 2045 của Đề án 1413/QĐ-TTg là gì?

Các mục tiêu của Đề án được chia thành hai giai đoạn với những con số hết sức cụ thể và rõ ràng.

Mục tiêu giai đoạn 2026 – 2030

• Thị trường vốn: Giá trị huy động vốn đạt bình quân 2 triệu tỷ đồng/năm; tổng giá trị vốn huy động của doanh nghiệp qua thị trường chứng khoán đạt 5,4 triệu tỷ đồng.
• Trái phiếu: Huy động vốn trái phiếu Chính phủ đáp ứng khoảng 60-65% nhu cầu vay của Chính phủ; trái phiếu chính quyền địa phương đáp ứng khoảng 20% nhu cầu.
• Nhà đầu tư: Giá trị tài sản đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài đạt khoảng 15% GDP; tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt 5% GDP.
• Ngân hàng: 100% ngân hàng thương mại áp dụng tỷ lệ an toàn tiệm cận chuẩn Basel III; ít nhất 75% người trưởng thành có thông tin lịch sử tín dụng.
• Bảo hiểm: Doanh thu thị trường bảo hiểm đạt khoảng 3,3% – 3,5% GDP.

Mục tiêu giai đoạn 2031 – 2045

• Huy động vốn qua thị trường vốn đóng góp 30-35% tổng vốn đầu tư toàn xã hội.
• Quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt 120% GDP vào năm 2045.
• Dư nợ thị trường trái phiếu đạt 60% GDP vào năm 2045.
• Doanh thu ngành bảo hiểm tăng trưởng bình quân 6-8%/năm; phí bảo hiểm bình quân đầu người đạt 7 triệu đồng/người/năm.

Nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm trong cải cách thị trường tài chính?

Để đạt được những mục tiêu trên, Quyết định 1413/QĐ-TTg đã đề ra các nhóm nhiệm vụ và giải pháp cụ thể, tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý và phát triển hạ tầng.

Về thể chế, chính sách

Đối với lĩnh vực chứng khoán và tài sản mã hóa: Chính phủ sẽ rà soát, sửa đổi Luật Chứng khoán để bao quát các sản phẩm mới. Đáng chú ý, Đề án nhấn mạnh việc nghiên cứu ban hành Luật Tài sản số, phân loại rõ các nhóm tài sản mã hóa gồm: tài sản phục vụ thanh toán, mã thông báo tiện ích (Utility Tokens) và mã thông báo chứng khoán/tài sản thực số hóa (Security Tokens/RWA).

Đối với lĩnh vực tiền tệ – ngân hàng: Sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng để bổ sung khung pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới như ngân hàng số, cho vay ngang hàng (P2P Lending), tiền điện tử.

Về phát triển hạ tầng và thị trường mới

• Thiết lập hạ tầng thanh toán hiện đại, kết nối quốc tế chậm nhất vào năm 2028.
• Triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường chứng khoán cơ sở trong năm 2027.
• Vận hành chính thức thị trường giao dịch tín chỉ carbon từ năm 2029.
• Vận hành hiệu quả Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng theo mô hình “một trung tâm, hai điểm đến”.
• Nghiên cứu xây dựng thị trường giao dịch chứng khoán cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi gì?

Anh Minh, chủ một doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ tại Bình Dương, chia sẻ: “Trước đây, doanh nghiệp chúng tôi gần như chỉ có thể vay vốn ngân hàng với thủ tục phức tạp và lãi suất cao. Với Đề án này, tôi kỳ vọng thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ minh bạch và phát triển hơn, giúp chúng tôi có thêm kênh huy động vốn trung và dài hạn với chi phí hợp lý hơn.”

Đây chính là một trong những mục tiêu mà Đề án hướng tới: phát triển thị trường vốn để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn đa dạng và hiệu quả hơn.

Thị trường chứng khoán sẽ thay đổi như thế nào theo Đề án 1413?

Thị trường chứng khoán được xác định giữ vai trò trọng yếu trong chiến lược cải cách. Theo đó, một trong những mục tiêu quan trọng nhất là duy trì xếp hạng theo tiêu chuẩn FTSE Russell và đáp ứng các tiêu chí để được MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi từ nay đến năm 2030.

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ có tác động kép: thu hút dòng vốn ngoại khổng lồ từ các quỹ đầu tư quốc tế và tăng cường tính minh bạch, chuyên nghiệp của thị trường. Bên cạnh đó, các sản phẩm mới như chứng khoán phái sinh, token hóa tài sản thực sẽ được nghiên cứu và phát triển để tăng tính thanh khoản.

Lời khuyên từ luật sư

Để tận dụng hiệu quả các cơ hội từ Đề án cải cách thị trường tài chính, chúng tôi có một số lưu ý sau:

1. Theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn: Đề án mới chỉ là khung khổ chính sách. Các nghị định, thông tư hướng dẫn chi tiết sẽ được ban hành trong thời gian tới. Doanh nghiệp và nhà đầu tư cần cập nhật thường xuyên để không bỏ lỡ cơ hội.
2. Chuẩn bị cho chuẩn mực quốc tế: Việc áp dụng chuẩn Basel III cho ngân hàng và tiêu chuẩn ESG cho doanh nghiệp là xu hướng tất yếu. Các doanh nghiệp nên chủ động nâng cao năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao.
3. Thận trọng với tài sản mã hóa: Mặc dù Đề án mở đường cho thị trường tài sản số, nhưng khung pháp lý vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện. Cần hết sức thận trọng khi tham gia vào các loại hình đầu tư mới này.
4. Đa dạng hóa kênh huy động vốn: Doanh nghiệp nên bắt đầu nghiên cứu và chuẩn bị các điều kiện để có thể tham gia phát hành trái phiếu hoặc cổ phiếu khi thị trường thuận lợi, giảm phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.
5. Tham khảo ý kiến chuyên gia: Với những thay đổi lớn về chính sách, việc tham vấn ý kiến luật sư, chuyên gia tài chính trước khi đưa ra quyết định đầu tư hay kinh doanh là vô cùng cần thiết.