Bạn cần biết gì về cuộc cải cách môi trường kinh doanh chưa từng có năm 2025?

Cuộc cải cách môi trường kinh doanh “chưa từng có” là gì?

Chúng tôi đã theo dõi sát sao diễn biến cải cách môi trường kinh doanh trong tháng 4/2025 và nhận thấy đây là một trong những đợt cải cách quyết liệt nhất từ trước đến nay. Theo đó, Chính phủ đã ban hành liên tiếp 8 nghị quyết, bãi bỏ 184 thủ tục hành chính, phân cấp 134 thủ tục từ Trung ương về địa phương, đơn giản hóa 349 thủ tục và cắt giảm 890 điều kiện kinh doanh.

Theo đánh giá của Phó cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính (Bộ Tư pháp) Thái Thị Hải Yến: “Đó là thời gian ngắn kỷ lục trong việc ban hành văn bản. Khối lượng công việc với cán bộ ngành tư pháp cũng như của các bộ ngành khác lớn chưa từng có”.

“Mỗi thủ tục cắt giảm xong không có nghĩa Nhà nước thôi quản lý, mà phải thiết kế ngay công cụ khác để quản lý” – Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh.

Vì sao Chính phủ phải cải cách với tốc độ thần tốc?

Đáng chú ý, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã yêu cầu các bộ, ngành hoàn thành phương án cải cách trước ngày 20/4/2025, thay vì chờ đến hết quý II như kế hoạch ban đầu. Điều này cho thấy quyết tâm chính trị rất lớn trong việc tạo dư địa cho tăng trưởng kinh tế.

Theo các chuyên gia pháp lý, khi mục tiêu tăng trưởng được nâng lên mức hai con số, cải cách thể chế trở thành yêu cầu cấp bách. “Rừng” thủ tục và chi phí tuân thủ đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của môi trường đầu tư.

Tình huống thực tế

Ông Phan Minh Thông, Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh, chia sẻ: “Để xây dựng một nhà máy, doanh nghiệp phải lần lượt hoàn thành hàng loạt thủ tục liên quan đến đất đai, môi trường, phòng cháy chữa cháy, xây dựng… Mỗi dự án vẫn có thể mất từ một đến hai năm chỉ để hoàn tất các loại giấy phép cần thiết.”

Những thay đổi cụ thể nào trong cải cách lần này?

Sau đợt cải cách đầu tiên, Chính phủ tiếp tục ban hành thêm ba nghị quyết, cắt giảm 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bãi bỏ thêm 290 thủ tục hành chính và loại bỏ thêm 691 điều kiện kinh doanh.

Theo Bộ Tư pháp, các phương án cắt giảm này dự kiến giúp:

• Giảm hơn 51.000 ngày thực hiện thủ tục mỗi năm
• Tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm cho người dân và doanh nghiệp
• Giảm khoảng 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ so với năm 2024

Lĩnh vực hải quan – điển hình của cải cách

Theo ông Đào Duy Tám, Trưởng ban Quản lý giám sát về hải quan (Cục Hải quan), ngành hải quan đã cắt giảm, đơn giản hóa 78 thủ tục hành chính, chiếm 34% tổng số quy định. Cụ thể:

• Chuyển từ quản lý dựa trên hồ sơ sang dựa trên dữ liệu
• Với lô hàng luồng xanh (chiếm khoảng 70%), thời gian thông quan chỉ tính bằng giây
• Đại lý làm thủ tục hải quan chỉ cần gửi thông báo trực tuyến thay vì nộp hồ sơ chờ thẩm định
• Quy trình xin cấp mã số đại lý rút từ 7-10 ngày xuống còn 3 ngày

Rủi ro nào có thể phát sinh từ cải cách nhanh?

Theo các chuyên gia pháp lý, có ba rủi ro chính mà doanh nghiệp cần lưu ý:

1. Khoảng trống hoặc chồng chéo pháp lý trong giai đoạn chuyển tiếp khi nhiều quy định được sửa đổi cùng lúc
2. “Cắt giảm trên giấy” – cải cách ở Trung ương nhanh hơn thực thi tại địa phương, có thể phát sinh biểu mẫu hoặc yêu cầu kỹ thuật khác
3. Năng lực hậu kiểm chưa theo kịp – có thể phát sinh vi phạm về môi trường, an toàn kỹ thuật hoặc cạnh tranh không lành mạnh

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên kinh nghiệm tư vấn cho nhiều doanh nghiệp, chúng tôi khuyến nghị quý khách:

1. Cập nhật ngay các nghị quyết mới – Rà soát xem lĩnh vực kinh doanh của bạn có thuộc diện được cắt giảm thủ tục hay điều kiện kinh doanh hay không
2. Chuyển đổi sang quy trình tự công bố – Nếu ngành nghề của bạn đã chuyển từ xin phép sang thông báo, hãy tận dụng ngay để rút ngắn thời gian
3. Chuẩn bị cho hậu kiểm – Dù được nới lỏng tiền kiểm, doanh nghiệp phải đảm bảo đáp ứng đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn và lưu trữ hồ sơ đầy đủ
4. Theo dõi thực thi tại địa phương – Nếu phát hiện cán bộ yêu cầu thêm thủ tục không đúng quy định, hãy phản ánh ngay qua đường dây nóng
5. Tận dụng nền tảng số – Số hóa hồ sơ và quy trình để giảm chi phí tuân thủ và tăng tốc độ xử lý

Câu hỏi thường gặp