Bạn cần biết: 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm bảo vệ môi trường và đại dương Việt Nam (2024)

Chúng tôi nhận được nhiều câu hỏi từ quý khách hàng về các chính sách mới nhất của Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững kinh tế biển. Nhân Ngày Môi trường thế giới (5/6) và Ngày Đại dương thế giới (8/6), bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà Việt Nam đang triển khai, cũng như những cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng một nền văn minh sinh thái.

Việt Nam có cam kết gì về bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu?

Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp (phapluat.gov.vn), Việt Nam đã thể hiện trách nhiệm mạnh mẽ trước cộng đồng quốc tế thông qua cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Cam kết này được Thủ tướng Chính phủ công bố tại Hội nghị COP26 và đã được cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật như Nghị quyết số 06-NQ/TW về thực hiện chuyển đổi năng lượng công bằng và phát triển kinh tế tuần hoàn.

Đáng chú ý, các cam kết này không phải là nghĩa vụ do bên ngoài áp đặt, mà là nhu cầu tự thân của đất nước. Việt Nam muốn phát triển nhanh và bền vững, trở thành quốc gia có thu nhập cao, phải thực hiện đổi mới mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số và bảo đảm an toàn môi trường sinh thái.

6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững là gì?

Nhóm 1: Hoàn thiện tư duy phát triển và thể chế quản trị môi trường

Theo định hướng của Chính phủ, mọi chiến lược, quy hoạch, chương trình, dự án phát triển phải được đặt trong giới hạn chịu tải của hệ sinh thái và khả năng thích ứng khí hậu. Cần thay đổi tư duy từ xử lý ô nhiễm sau phát triển sang phòng ngừa ô nhiễm ngay từ thiết kế phát triển.

Các nguyên tắc quan trọng:

• Người gây ô nhiễm phải trả chi phí
• Người bảo vệ thiên nhiên phải được hưởng lợi
• Địa phương phát triển xanh phải được khuyến khích
• Doanh nghiệp đổi mới xanh phải được hỗ trợ
• Hành vi hủy hoại môi trường phải bị xử lý nghiêm minh

Nhóm 2: Thúc đẩy chuyển đổi xanh trong mô hình tăng trưởng

Chuyển đổi xanh phải trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, phát triển năng lượng tái tạo, giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy công nghiệp ít phát thải, nông nghiệp sinh thái, giao thông công cộng và kinh tế tuần hoàn.

Tình huống thực tế: Một doanh nghiệp sản xuất tại Khu công nghiệp VSIP muốn chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh. Theo chính sách mới, doanh nghiệp này có thể được tiếp cận các gói tín dụng xanh, hỗ trợ kỹ thuật từ các chương trình chuyển đổi năng lượng công bằng. Chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp liên hệ Sở Công Thương địa phương để được hướng dẫn chi tiết.

Nhóm 3: Phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại

Việt Nam coi gìn giữ môi trường biển, bảo vệ các hệ sinh thái biển và phát triển kinh tế biển bền vững phải đi liền với giữ vững hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, tôn trọng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Các lĩnh vực ưu tiên phát triển bao gồm: hệ thống cảng biển xanh, năng lượng tái tạo ngoài khơi, công nghiệp sinh học biển, du lịch sinh thái biển đảo, dịch vụ hàng hải. Đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ việc khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) để bảo vệ nguồn lợi thủy sản và nâng cao đời sống ngư dân.

Nhóm 4: Phục hồi hệ sinh thái tự nhiên và xây dựng năng lực thích ứng khí hậu

Đầu tư cho thiên nhiên là đầu tư cho tương lai. Các ưu tiên cụ thể bao gồm:

• Phục hồi rừng đầu nguồn, rừng ven biển, rừng ngập mặn
• Bảo vệ nghiêm các hệ sinh thái nhạy cảm
• Kiểm soát khai thác cát, nước ngầm, tài nguyên ven bờ
• Xây dựng các đô thị thích ứng với khí hậu
• Nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm và quản trị rủi ro thiên tai

Đối với đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung ven biển, miền núi phía Bắc và các đô thị lớn, thích ứng khí hậu phải trở thành nội dung cốt lõi của quy hoạch phát triển, đầu tư công và bảo đảm an sinh.

Nhóm 5: Xây dựng nền quản trị môi trường dựa trên khoa học, dữ liệu và công nghệ số

Cần xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về phát thải, chất lượng nước, không khí, rác thải, đa dạng sinh học, tài nguyên biển, sạt lở, xâm nhập mặn và rủi ro khí hậu. Công nghệ vệ tinh, trí tuệ nhân tạo (AI), cảm biến môi trường, bản đồ số sẽ được ứng dụng rộng rãi.

Quyền và nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp:

• Người dân có quyền được biết về chất lượng môi trường nơi mình sống
• Doanh nghiệp có nghĩa vụ minh bạch tác động môi trường
• Cơ quan nhà nước phải ra quyết định dựa trên bằng chứng và chịu trách nhiệm trước nhân dân

Nhóm 6: Bảo đảm công bằng trong chuyển đổi xanh và tăng cường hợp tác quốc tế

Chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi đó là quá trình công bằng, bao trùm và nhân văn. Những người nghèo, lao động trong các ngành phát thải cao, cộng đồng ven biển, phụ nữ, trẻ em và các nhóm dễ tổn thương cần được hỗ trợ về sinh kế, đào tạo nghề, tài chính, bảo hiểm rủi ro và hạ tầng thích ứng.

Việt Nam kêu gọi cộng đồng quốc tế, nhất là các nước phát triển, thực hiện đầy đủ và thực chất hơn các cam kết về tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và hỗ trợ thích ứng. Một trật tự xanh công bằng phải giúp các nước đang phát triển không bị bỏ lại phía sau, không biến các tiêu chuẩn môi trường thành rào cản thương mại mới.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý và môi trường, việc thực hiện đồng bộ 6 nhóm nhiệm vụ này sẽ giúp Việt Nam đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, đồng thời bảo vệ chủ quyền biển đảo và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên các chính sách mới, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng và doanh nghiệp lưu ý những điểm sau:

1. Cập nhật quy định mới: Theo dõi thường xuyên các văn bản pháp luật về môi trường, đặc biệt là các nghị định, thông tư hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường 2020. Các quy định về kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, phân loại rác thải tại nguồn đang được siết chặt.
2. Đầu tư vào công nghệ xanh: Doanh nghiệp nên chủ động đầu tư vào công nghệ sản xuất sạch hơn, năng lượng tái tạo để được hưởng các ưu đãi về tín dụng xanh, thuế và đất đai.
3. Minh bạch thông tin môi trường: Chuẩn bị sẵn các báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và báo cáo giám sát môi trường định kỳ để tránh bị xử phạt hành chính. Mức phạt hành chính trong lĩnh vực môi trường có thể lên đến 1-2 tỷ đồng đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng (theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP).
4. Tham gia các chương trình hỗ trợ: Tận dụng các chương trình hỗ trợ chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), các gói tín dụng xanh từ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức quốc tế.
5. Bảo vệ quyền lợi cộng đồng: Người dân có quyền khiếu nại, tố cáo các hành vi gây ô nhiễm môi trường. Các tổ chức, cá nhân bị thiệt hại do ô nhiễm môi trường có quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

Chúng tôi hy vọng bài viết này giúp quý khách hàng hiểu rõ hơn về các chính sách mới của Nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần tư vấn pháp lý cụ thể, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi. Hãy cùng chung tay xây dựng một Việt Nam xanh, một đại dương hòa bình và bền vững!