Xung đột lợi ích: Nhà khoa học phải kê khai từ 27/5/2026, ảnh hưởng đến bạn thế nào?

Chúng tôi nhận được thông tin mới đây từ Quyết định 2557/QĐ-BKHCN về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, có hiệu lực từ ngày 27/5/2026. Quy định này buộc mọi nhà khoa học tham gia phản biện, nghiệm thu đề tài phải kê khai trung thực các xung đột lợi ích.

Những xung đột lợi ích nào phải kê khai?

Theo Điều 20 của Hướng dẫn, các trường hợp xung đột lợi ích được quy định khá rộng, bao gồm:

• Lợi ích tài chính trực tiếp hoặc gián tiếp (cổ phần, hợp đồng tư vấn, quyền sở hữu trí tuệ).
• Quan hệ gia đình, thầy trò, cấp trên – cấp dưới, đồng tác giả gần đây.
• Các lợi ích phi tài chính có khả năng ảnh hưởng đến đánh giá chuyên môn.

Đáng chú ý: Trường hợp có xung đột lợi ích, cá nhân phải tự rút khỏi quá trình đánh giá, phản biện hoặc quyết định, hoặc được áp dụng biện pháp kiểm soát phù hợp.

Quy định mới về tư vấn, phản biện và công khai tài trợ

Bên cạnh đó, Điều 10 của Hướng dẫn quy định cá nhân không được nhận tư vấn, phản biện hoặc đánh giá đối với nhiệm vụ không thuộc chuyên môn của mình. Người tham gia phản biện phải thực hiện đánh giá độc lập, khách quan, trung thực và bảo đảm bí mật thông tin.

Ngoài ra, người tham gia đánh giá cũng không được cố ý trì hoãn, gây ảnh hưởng đến kết quả tư vấn, hoặc cản trở, đe dọa, ép buộc, can thiệp vào quá trình xét duyệt công bố khoa học.

Đặc biệt, Hướng dẫn yêu cầu công khai nguồn tài trợ nghiên cứu và các quan hệ tài chính có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu, nhằm tăng cường tính minh bạch trong hoạt động khoa học.

Bạn nên làm gì tiếp theo? Nếu bạn là nhà khoa học, giảng viên, hoặc chuyên gia tham gia phản biện, nghiệm thu đề tài, hãy rà soát lại các mối quan hệ và lợi ích tài chính của mình để chuẩn bị kê khai đầy đủ. Quy định này giúp bảo vệ uy tín cá nhân và đảm bảo tính khách quan của hoạt động khoa học. Chúng tôi khuyến nghị bạn theo dõi các văn bản hướng dẫn chi tiết từ Bộ Khoa học và Công nghệ để tuân thủ đúng quy định.