Tháng 7/2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực giáo dục Việt Nam với loạt chính sách mới có hiệu lực, tác động trực tiếp đến học sinh, sinh viên, giáo viên và toàn bộ hệ thống giáo dục. Từ việc miễn phí sách giáo khoa, tăng mức hỗ trợ cho học sinh vùng khó khăn, đến quy định chặt chẽ hơn về giảng viên đồng cơ hữu – tất cả đều nhằm nâng cao chất lượng giáo dục quốc gia.
Trong bài viết này, chúng tôi – với tư cách luật sư tư vấn – sẽ phân tích chi tiết 7 chính sách nổi bật nhất, giúp bạn nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình theo đúng quy định pháp luật hiện hành.
📋 Mục lục bài viết
- 1. Miễn phí sách giáo khoa cho học sinh – chính sách mang tính đột phá
- 2. Mức hưởng chính sách mới đối với học sinh – tăng đáng kể so với trước
- 3. Miễn học phí cho sinh viên ngành điện hạt nhân
- 4. 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt được hưởng học bổng
- 5. Tiêu chuẩn mới để làm giảng viên đồng cơ hữu
- 6. 4 trường hợp không được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhà giáo
- 7. Quy định trình tự, thủ tục ban hành chương trình khoa học, công nghệ
- Tình huống thực tế: Gia đình có con em đang học tại trường nội trú
- Lời khuyên từ luật sư
- Câu hỏi thường gặp
- Câu hỏi: Chính sách miễn phí sách giáo khoa có áp dụng từ năm học 2026-2027 không?
1. Miễn phí sách giáo khoa cho học sinh – chính sách mang tính đột phá
Theo khoản 8 Điều 1 Luật Giáo dục sửa đổi 2025 (số 123/2025/QH15), quy định này sửa đổi, bổ sung Điều 32 Luật Giáo dục 2019. Cụ thể, Chính phủ có trách nhiệm quy định chi tiết việc miễn phí sách giáo khoa, trong khi Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc.
“Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc miễn phí sách giáo khoa là bước tiến lớn nhằm giảm gánh nặng tài chính cho gia đình học sinh, đồng thời đảm bảo tính thống nhất trong chương trình giáo dục quốc gia.”
Lưu ý quan trọng: Mặc dù Luật Giáo dục sửa đổi 2025 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, nhưng riêng quy định về miễn phí sách giáo khoa có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Tại dự thảo Nghị định hướng dẫn, dự kiến việc miễn phí sách giáo khoa trên phạm vi cả nước sẽ được triển khai từ năm học 2029-2030.
2. Mức hưởng chính sách mới đối với học sinh – tăng đáng kể so với trước
Theo Điều 3 Nghị định 188/2026/NĐ-CP, mức hưởng chính sách đối với học sinh được quy định chi tiết như sau:
- Hỗ trợ tiền ăn:
- Học sinh bán trú buổi trưa: 450.000 đồng/tháng, hưởng không quá 09 tháng/năm học
- Học sinh nội trú: 1.170.000 đồng/tháng, hưởng không quá 09 tháng/năm học
- Hỗ trợ gạo:
- Học sinh bán trú: 8 kg gạo/tháng
- Học sinh nội trú: 15 kg gạo/tháng
- Hỗ trợ trang cấp đồ dùng cá nhân và học phẩm:
- Mỗi năm: 2.050.000 đồng/học sinh (02 bộ quần áo đồng phục và học phẩm)
- Mỗi cấp học: 2.050.000 đồng/học sinh (chăn, màn và đồ dùng cá nhân)
Đáng chú ý: Học sinh lớp 1 là người dân tộc thiểu số có học tiếng Việt khi vào học chương trình lớp 1 được hưởng thêm 01 tháng các chính sách hỗ trợ tiền ăn và hỗ trợ gạo.
Các mức hỗ trợ này áp dụng đối với học sinh tại các trường phổ thông nội trú và trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới.
3. Miễn học phí cho sinh viên ngành điện hạt nhân
Theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 176/2026/NĐ-CP, sinh viên học trình độ cao đẳng và đại học các chuyên ngành điện hạt nhân được hưởng các quyền lợi đặc biệt:
- Miễn toàn bộ học phí
- Bố trí ở ký túc xá miễn phí
- Sinh hoạt phí hàng tháng bằng 2 lần mức lương cơ sở, tối đa 10 tháng/năm học
- Học bổng khuyến khích học tập tùy theo kết quả học lực
- Cung cấp miễn phí giáo trình chuyên ngành
- Ưu tiên tham gia chương trình thực tập ngắn hạn trong và ngoài nước nếu đạt học lực giỏi trở lên ở năm cuối
- Được tiếp nhận làm việc tại nhà máy điện hạt nhân sau tốt nghiệp
Điều kiện bắt buộc: Theo Điều 2 Nghị định 176/2026/NĐ-CP, người học phải ký cam kết với chủ đầu tư nhà máy điện hạt nhân trước khi được cử đi đào tạo. Nếu không thực hiện đúng cam kết, phải hoàn trả toàn bộ kinh phí đã được hỗ trợ.
4. 15 nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt được hưởng học bổng
Theo Điều 3 và Phụ lục Nghị định 179/2026/NĐ-CP, 15 nhóm ngành được hưởng chính sách học bổng bao gồm:
- Sinh học
- Sinh học ứng dụng
- Khoa học vật chất
- Khoa học trái đất
- Toán học
- Thống kê
- Máy tính
- Công nghệ thông tin
- Kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật
- Kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông
- Kỹ thuật hóa học, vật liệu, luyện kim và môi trường
- Vật lý kỹ thuật
- Kỹ thuật địa chất, địa vật lý và trắc địa
- Kỹ thuật mỏ
- Xây dựng
Điều kiện để nhận học bổng theo Điều 5 Nghị định 179/2026/NĐ-CP:
- Cách 1: Đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế (thời gian đạt giải không quá 03 năm tính tới thời điểm xét duyệt)
- Cách 2: Điểm thi tốt nghiệp THPT tổng điểm môn Toán và hai trong các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tiếng anh từ 22,50 điểm trở lên (thang điểm 30, không bao gồm điểm ưu tiên), và thuộc nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc
Để duy trì học bổng, sinh viên không được bị kỷ luật từ mức khiển trách trở lên, kết quả học tập trung bình tích lũy đạt loại khá trở lên, và tích lũy tối thiểu 24 tín chỉ sau năm đầu, tối thiểu 28 tín chỉ mỗi năm học tiếp theo.
5. Tiêu chuẩn mới để làm giảng viên đồng cơ hữu
Theo Điều 5 Nghị định 159/2026/NĐ-CP, tiêu chuẩn làm giảng viên đồng cơ hữu được quy định như sau:
- Tại cơ sở giáo dục đại học công lập: Phải có trình độ tiến sĩ
- Tại trường cao đẳng công lập: Đáp ứng một trong các tiêu chuẩn sau:
- Có bằng thạc sĩ trở lên, phù hợp ngành nghề giảng dạy, có ít nhất 03 năm (36 tháng) kinh nghiệm chuyên môn, và có công trình nghiên cứu khoa học hoặc sáng kiến được cấp có thẩm quyền công nhận
- Có bằng chuyên khoa cấp I, bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa và đang công tác tại cơ sở y tế công lập
- Có danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân, Nghệ sĩ Nhân dân, Nghệ nhân Nhân dân hoặc giải thưởng cấp quốc gia, quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao
- Đạt giải thưởng kỹ năng nghề quốc gia hoặc có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia bậc 3 trở lên
- Có sản phẩm sáng tạo nghệ thuật, sáng kiến kỹ thuật được cơ quan nhà nước công nhận
Lưu ý: Theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 159/2026/NĐ-CP, mỗi viên chức chỉ được là giảng viên đồng cơ hữu của một cơ sở giáo dục tại cùng một thời điểm.
6. 4 trường hợp không được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhà giáo
Theo Điều 6 Nghị định 182/2026/NĐ-CP, nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục không được tính hưởng phụ cấp ưu đãi nghề trong các trường hợp:
- Thời gian đi công tác, làm việc hoặc học tập ở nước ngoài theo chế độ chỉ hưởng 40% tiền lương
- Thời gian bị đình chỉ công tác, bị tạm giữ hoặc tạm giam
- Thời gian nghỉ thai sản hoặc nghỉ việc hưởng chế độ bảo hiểm xã hội
- Thời gian nghỉ không hưởng lương liên tục từ 01 tháng trở lên
7. Quy định trình tự, thủ tục ban hành chương trình khoa học, công nghệ
Theo Điều 8 Thông tư 44/2026/TT-BGDĐT, trình tự xây dựng, ban hành chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo được thực hiện như sau:
- Tổ chức, cá nhân xây dựng chương trình gửi về Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin tổ chức thẩm định
- Trong vòng 30 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Bộ GD&ĐT tổ chức thẩm định, tuyển chọn hoặc giao trực tiếp tổ chức, cá nhân chủ trì
- Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận kết luận của hội đồng, tổ chức/cá nhân xây dựng báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến, hoàn thiện hồ sơ
- Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ hoàn thiện, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT xem xét, phê duyệt, ban hành chương trình
Tình huống thực tế: Gia đình có con em đang học tại trường nội trú
Chị Minh (Hà Giang) có con đang học lớp 8 tại một trường phổ thông nội trú ở xã biên giới. Với chính sách mới từ tháng 7/2026, con chị sẽ được hỗ trợ tiền ăn 1.170.000 đồng/tháng (trước đây chỉ 800.000 đồng), 15 kg gạo/tháng, và mỗi năm được cấp 2.050.000 đồng để mua đồng phục và học phẩm. Tổng giá trị hỗ trợ mỗi năm học lên đến hơn 15 triệu đồng, giúp gia đình chị giảm đáng kể gánh nặng tài chính.
Lời khuyên từ luật sư
- Đối với phụ huynh có con em đang học nội trú: Hãy liên hệ ngay với nhà trường để được hướng dẫn thủ tục nhận các khoản hỗ trợ mới theo Nghị định 188/2026/NĐ-CP. Các khoản hỗ trợ này được áp dụng từ đầu năm học 2026-2027.
- Đối với sinh viên muốn theo học ngành điện hạt nhân: Cân nhắc kỹ cam kết làm việc tại nhà máy điện hạt nhân sau tốt nghiệp. Nếu vi phạm, bạn phải hoàn trả toàn bộ kinh phí đã được hỗ trợ, bao gồm học phí, sinh hoạt phí và các khoản khác.
- Đối với giáo viên, giảng viên: Nắm rõ 4 trường hợp không được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề để chủ động trong việc sắp xếp thời gian công tác, nghỉ phép.
- Đối với các cơ sở giáo dục: Rà soát và cập nhật tiêu chuẩn giảng viên đồng cơ hữu theo Nghị định 159/2026/NĐ-CP, đặc biệt là yêu cầu trình độ tiến sĩ đối với giảng viên tại đại học công lập.
- Đối với các tổ chức nghiên cứu: Tuân thủ đúng quy trình 4 bước ban hành chương trình khoa học, công nghệ theo Thông tư 44/2026/TT-BGDĐT để tránh chậm trễ trong phê duyệt.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi: Chính sách miễn phí sách giáo khoa có áp dụng từ năm học 2026-2027 không?
Theo quy định, chính sách miễn phí sách giáo khoa có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Tuy nhiên, theo dự thảo Nghị định hướng dẫn, việc miễn phí sách giáo khoa trên phạm vi cả nước dự kiến bắt đầu từ năm học 2029-2030. Như vậy, năm học 2026-2027 có thể chưa được áp dụng ngay. Bạn cần theo dõi các văn bản hướng dẫn cụ thể từ Bộ Giáo dụ
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
