Nghị định 118/2025/NĐ-CP: Toàn bộ quy định mới về cơ chế một cửa, một cửa liên thông

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 118/2025/NĐ-CP ngày 09 tháng 6 năm 2025 về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thay thế các quy định cũ, nhằm cải cách hành chính, tạo thuận lợi tối đa cho tổ chức và cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết những điểm mới và nội dung cốt lõi của Nghị định mà bạn cần biết.

Nghị định 118/2025/NĐ-CP có hiệu lực khi nào và áp dụng cho những đối tượng nào?

Theo Điều 1 và Điều 2 của Nghị định 118/2025/NĐ-CP, văn bản này điều chỉnh việc thực hiện thủ tục hành chính tại:

• Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả cấp bộ (thuộc các bộ, cơ quan ngang bộ)
• Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh
• Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã
• Cổng Dịch vụ công quốc gia

Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan nhà nước (bộ, ngành, UBND các cấp, ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế…), cán bộ công chức có trách nhiệm giải quyết thủ tục, doanh nghiệp bưu chính công ích, tổ chức cá nhân có yêu cầu thực hiện thủ tục hành chính. Đáng chú ý, Nghị định cũng khuyến khích các đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước áp dụng theo.

Cơ chế một cửa và một cửa liên thông được hiểu như thế nào theo Nghị định mới?

Theo Điều 3 Nghị định 118/2025/NĐ-CP, các khái niệm quan trọng được định nghĩa rõ ràng như sau:

• Cơ chế một cửa: Là phương thức tiếp nhận hồ sơ, giải quyết và trả kết quả thủ tục hành chính của một cơ quan có thẩm quyền thông qua Bộ phận Một cửa.
• Cơ chế một cửa liên thông: Là phương thức phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả cho một hoặc một nhóm thủ tục hành chính có liên quan.
• Bộ phận Một cửa: Là tên gọi chung của Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả cấp bộ, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh, cấp xã.

Quan điểm của chuyên gia: “Việc quy định thống nhất tên gọi ‘Bộ phận Một cửa’ cho tất cả các cấp hành chính là một bước tiến quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình, giúp người dân dễ dàng tiếp cận và theo dõi quá trình giải quyết thủ tục hành chính.”

Điểm mới nổi bật: Thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Nghị định 118/2025/NĐ-CP là quy định tại khoản 6, khoản 7 Điều 3 về việc thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Cụ thể:

• Tổ chức, cá nhân có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tiếp tại bất kỳ Bộ phận Một cửa nào trên toàn quốc.
• Đối với phạm vi cấp tỉnh, người dân có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ Bộ phận Một cửa nào trong tỉnh/thành phố, không phân biệt nơi cư trú hay nơi cấp giấy tờ.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy định này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại cho người dân, doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia.

Những hành vi nào bị nghiêm cấm trong giải quyết thủ tục hành chính?

Điều 5 Nghị định 118/2025/NĐ-CP quy định chi tiết các hành vi bị nghiêm cấm nhằm bảo vệ quyền lợi của tổ chức, cá nhân. Đối với cán bộ, công chức, viên chức, các hành vi bị cấm bao gồm:

• Cửa quyền, sách nhiễu, gây phiền hà, khó khăn cho tổ chức, cá nhân
• Cản trở người dân lựa chọn hình thức nộp hồ sơ, nhận kết quả theo quy định
• Từ chối thực hiện, kéo dài thời gian giải quyết hoặc tự ý yêu cầu bổ sung hồ sơ, nộp chi phí ngoài quy định
• Trực tiếp giao dịch, yêu cầu bổ sung hồ sơ không thông qua Bộ phận Một cửa
• Yêu cầu cung cấp lại thông tin, giấy tờ đã được số hóa có giá trị pháp lý (trừ trường hợp xác minh, thẩm tra)
• Tiết lộ thông tin hồ sơ, dữ liệu cá nhân hoặc sử dụng để trục lợi

Đối với tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính, Nghị định cũng nghiêm cấm các hành vi như gian lận, mạo nhận hồ sơ, cản trở việc giải quyết, hối lộ cán bộ, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan có thẩm quyền.

Quyền lợi của người dân, doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hành chính theo Nghị định mới

Theo Điều 6 Nghị định 118/2025/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính có các quyền quan trọng sau:

• Được hướng dẫn lập hồ sơ, nhận Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả
• Được từ chối các yêu cầu không được quy định trong văn bản pháp luật
• Được phản ánh, kiến nghị về sự không cần thiết, không hợp lý, không hợp pháp của thủ tục hành chính
• Được khiếu nại, tố cáo khi có căn cứ chứng minh việc giải quyết không đúng quy định

Đồng thời, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chính xác của các giấy tờ trong hồ sơ và cung cấp đầy đủ thông tin liên quan.

Tình huống thực tế: Quy định mới áp dụng như thế nào?

Tình huống: Anh Minh (ngụ tại tỉnh Bình Dương) cần đăng ký thay đổi địa chỉ kinh doanh cho công ty có trụ sở tại TP. Hồ Chí Minh. Trước đây, anh phải đến TP. Hồ Chí Minh để nộp hồ sơ. Với quy định mới của Nghị định 118/2025/NĐ-CP:

• Anh Minh có thể nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia từ Bình Dương
• Hoặc đến Bộ phận Một cửa tại tỉnh Bình Dương để nộp hồ sơ
• Kết quả có thể được trả qua bưu chính công ích hoặc nhận tại Bộ phận Một cửa nơi đã nộp

Như vậy, anh Minh không cần phải di chuyển lên TP. Hồ Chí Minh, tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí đi lại.

Lời khuyên từ luật sư

Khi thực hiện thủ tục hành chính theo Nghị định 118/2025/NĐ-CP, chúng tôi khuyến nghị bạn lưu ý các điểm sau:

1. Ưu tiên nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia để tiết kiệm thời gian và theo dõi được tiến độ xử lý.
2. Kiểm tra kỹ thành phần hồ sơ trước khi nộp để tránh phải bổ sung, làm kéo dài thời gian giải quyết.
3. Lưu giữ Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả – đây là căn cứ pháp lý quan trọng để theo dõi và khiếu nại nếu cần.
4. Nếu bị yêu cầu nộp chi phí ngoài quy định hoặc yêu cầu bổ sung hồ sơ không hợp lý, bạn có quyền từ chối và phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền.
5. Tận dụng quyền nộp hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính để giảm chi phí đi lại, nhất là với các thủ tục liên tỉnh.

Câu hỏi thường gặp