Cơ chế ngoại hối đặc thù cho Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam: Bạn cần biết gì?

Việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) tại Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng hiện đại hay chính sách ưu đãi, mà còn đòi hỏi một cơ chế quản lý ngoại hối đủ linh hoạt để cạnh tranh với các trung tâm tài chính hàng đầu khu vực. Theo các chuyên gia, nếu vẫn áp dụng nguyên trạng các quy định ngoại hối hiện hành, Việt Nam sẽ khó thu hút các định chế tài chính và dòng vốn toàn cầu. Vậy, đề xuất “không gian ngoại hối riêng” cho VIFC có nội dung cụ thể như thế nào? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Đề xuất thiết lập “không gian pháp lý” riêng về ngoại hối cho VIFC là gì?

Theo Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC), mục tiêu của VIFC là hình thành không gian tài chính có khả năng cạnh tranh tầm khu vực và quốc tế, thu hút dòng vốn chất lượng cao, vốn dài hạn, vốn xanh, các quỹ đầu tư, định chế tài chính quốc tế và sản phẩm tài chính thế hệ mới.

Cụ thể, đại diện VIFC-HCMC đề xuất bổ sung một chương riêng về quản lý ngoại hối đối với trung tâm tài chính quốc tế trong Luật Quản lý ngoại hối hoặc Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi. Cách tiếp cận này sẽ xác lập VIFC-HCMC như một “không gian pháp lý tài chính” với cơ chế ngoại hối riêng, thay vì chỉ được nhìn nhận như một khu vực địa lý.

“Nếu tiếp tục áp dụng đầy đủ các quy định quản lý ngoại hối như hiện nay, trung tâm tài chính quốc tế sẽ khó tạo được lợi thế cạnh tranh so với các trung tâm tài chính như Singapore, Hong Kong (Trung Quốc), Dubai hay Abu Dhabi,” Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân nhận định.

Cơ chế ngoại hối đặc thù cho VIFC bao gồm những nội dung chính nào?

Theo đề xuất của VIFC-HCMC, các thành viên của VIFC sẽ được hoạt động theo cơ chế đa tiền tệ, bao gồm:

• Mở tài khoản, thanh toán, niêm yết, định giá, phát hành sản phẩm tài chính, chuyển vốn và thực hiện các giao dịch phòng ngừa rủi ro bằng các đồng tiền tự do chuyển đổi.
• Mở tài khoản đa tiền tệ và chuyển đổi giữa các ngoại tệ mà không phải xin phép đối với từng giao dịch.
• Áp dụng cơ chế “đăng ký một lần, giao dịch nhiều lần” đối với hoạt động chuyển vốn, chuyển lợi nhuận và các khoản thu hợp pháp của nhà đầu tư nước ngoài sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Bên cạnh đó, VIFC-HCMC đề xuất cho phép phát hành nhiều loại sản phẩm tài chính bằng ngoại tệ ngay tại VIFC như trái phiếu quốc tế, trái phiếu xanh, chứng chỉ quỹ, ETF, các sản phẩm phái sinh và công cụ tài chính thế hệ mới, nhằm mở rộng khả năng huy động nguồn vốn quốc tế cho các dự án chiến lược của Việt Nam.

Chuyển từ mô hình “xin-cho” sang quản lý theo chuẩn mực quốc tế có ý nghĩa gì?

Một nội dung đáng chú ý trong các kiến nghị của VIFC-HCMC là thay đổi phương thức quản lý ngoại hối từ mô hình “xin-cho” sang quản lý theo điều kiện, tiêu chuẩn, hậu kiểm và giám sát theo thời gian thực. Theo đó, Cơ quan điều hành VIFC cần được trao thêm thẩm quyền trong việc:

• Xác nhận thành viên và công nhận các sản phẩm tài chính giao dịch bằng ngoại tệ.
• Quản lý tài khoản đa tiền tệ.
• Triển khai cơ chế “một cửa” về ngoại hối.
• Tổ chức các chương trình thử nghiệm (sandbox) đối với các mô hình tài chính mới.

Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân cho rằng việc phân quyền này không làm thay đổi vai trò quản lý của Ngân hàng Nhà nước, mà giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao tính linh hoạt cho trung tâm tài chính quốc tế.

Cơ chế ngoại hối đặc thù cũng cần đi kèm các chuẩn mực quản trị hiện đại về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố, minh bạch chủ sở hữu hưởng lợi và giám sát dòng tiền xuyên biên giới. VIFC-HCMC cũng đề xuất xây dựng hệ thống kết nối dữ liệu theo thời gian thực giữa các thành viên VIFC với cơ quan quản lý, ứng dụng các giải pháp RegTech và SupTech để chuyển từ mô hình quản lý dựa trên thủ tục hành chính sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Nguyên tắc “ngoại hối có kiểm soát theo vành đai” là gì?

Đáng chú ý, các chuyên gia kiến nghị áp dụng nguyên tắc “ngoại hối có kiểm soát theo vành đai”. Cụ thể:

• Vành đai ngoài: Các giao dịch giữa các thành viên trong VIFC và nhà đầu tư nước ngoài sẽ được áp dụng cơ chế linh hoạt hơn, tạo thuận lợi cho dòng vốn quốc tế.
• Vành đai trong: Các giao dịch giữa VIFC với thị trường trong nước vẫn được kiểm soát ở mức phù hợp nhằm bảo đảm ổn định tỷ giá, chính sách tiền tệ và an toàn hệ thống tài chính.

“Cách tiếp cận này sẽ giúp Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam có đủ độ mở để cạnh tranh trong khu vực, đồng thời vẫn duy trì được sự ổn định của thị trường tài chính trong nước,” Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân nhấn mạnh.

Tình huống thực tế: Nhà đầu tư quốc tế quan tâm điều gì khi tìm hiểu về VIFC?

Tại phiên thảo luận về Trung tâm Tài chính quốc tế trong khuôn khổ Diễn đàn Đổi mới sáng tạo tổ chức ở Thành phố Hồ Chí Minh cuối tháng 5/2026, ông Rick Niu, CEO Nexus Worldwide và Cố vấn Chiến lược toàn cầu của Cambridge Associates, đã chia sẻ những yếu tố then chốt mà các nhà đầu tư toàn cầu quan tâm:

• Nguồn vốn sẽ được sử dụng như thế nào và phân bổ vào khu vực kinh tế thực ra sao.
• Mức độ rõ ràng của chính sách tỷ giá, cơ chế kiểm soát vốn và khả năng chuyển đổi tiền tệ.
• Mức độ rủi ro quốc gia thông qua xếp hạng tín nhiệm của các tổ chức quốc tế như Moody’s hay S&P.
• Cơ chế thoái vốn và con đường hiện thực hóa lợi nhuận đầu tư.

“Điều quan trọng không chỉ là sự nhiệt huyết hay kỳ vọng, mà Việt Nam cần chứng minh được khả năng tích hợp hệ sinh thái, mở rộng quy mô ở cấp độ thể chế và năng lực thực thi,” ông Rick Niu chia sẻ.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên các đề xuất và phân tích chuyên môn, chúng tôi đưa ra một số lời khuyên pháp lý quan trọng dành cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp quan tâm đến VIFC:

1. Theo dõi sát tiến trình sửa đổi Luật Quản lý ngoại hối: Đề xuất bổ sung chương riêng về quản lý ngoại hối tại VIFC là bước đi quan trọng. Các nhà đầu tư cần cập nhật thường xuyên các dự thảo văn bản pháp luật liên quan tại phapluat.gov.vn để nắm bắt cơ hội và rủi ro.
2. Chuẩn bị hồ sơ tuân thủ theo cơ chế “đăng ký một lần, giao dịch nhiều lần”: Khi cơ chế này được ban hành, nhà đầu tư cần hoàn thiện hồ sơ đăng ký ban đầu một cách đầy đủ và chính xác để tận dụng tối đa lợi thế về thủ tục.
3. Đánh giá rủi ro về phòng chống rửa tiền và minh bạch chủ sở hữu: Cơ chế ngoại hối đặc thù đi kèm chuẩn mực quản trị hiện đại. Nhà đầu tư cần xây dựng hệ thống quản trị rủi ro tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế ngay từ đầu.
4. Tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý trước khi tham gia: Mỗi sản phẩm tài chính mới (trái phiếu xanh, ETF, phái sinh) có thể có cơ chế pháp lý riêng biệt. Luật sư tư vấn sẽ giúp bạn xác định lộ trình phù hợp.

Câu hỏi thường gặp