Vay tiền tiêu Tết: 5 lưu ý pháp lý để tránh bẫy tín dụng đen và bảo vệ quyền lợi

Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu vay tiền của người dân tăng cao, và đây cũng là lúc tín dụng đen hoành hành mạnh mẽ. Lợi dụng tâm lý cần tiền gấp, các đối tượng cho vay nặng lãi thường quảng cáo “thủ tục đơn giản, giải ngân nhanh, lãi suất thấp” trên Facebook, Zalo hoặc qua các app cho vay. Tuy nhiên, nhiều trường hợp đã rơi vào bẫy lãi suất cắt cổ, bị đe dọa, khủng bố tinh thần khi không trả được nợ. Vậy làm thế nào để nhận diện và tránh bẫy tín dụng đen? Nếu không may sập bẫy, quyền lợi của bạn được pháp luật bảo vệ ra sao? Bài viết dưới đây của chúng tôi sẽ giải đáp chi tiết cho quý khách.

Tết Nguyên đán – thời điểm tín dụng đen “bùng nổ” thế nào?

Khi ngày Tết càng đến gần, nhu cầu vay vốn của người dân tăng cao hơn so với bình thường. Lợi dụng điều này, tín dụng đen bùng nổ mạnh mẽ. Thủ đoạn thường được các đối tượng cho vay nặng lãi sử dụng là đưa ra những lời chào mời cho vay số tiền lớn nhưng thủ tục đơn giản, giải ngân nhanh chóng, lãi suất thấp… trên các trang mạng xã hội như Facebook hoặc Zalo.

Đặc biệt, thời gian gần đây, việc cho vay tiền qua app là hình thức cho vay đang “nở rộ” trên thị trường. Theo đó, người vay không cần có tài sản thế chấp và chỉ cần tải app về là đã có thể thực hiện thủ tục vay vốn. Tuy nhiên, đáng nói rằng, thường những app này đều là hình thức cho vay nặng lãi “núp bóng” tín dụng để cho vay với lãi suất cắt cổ. App sẽ yêu cầu truy cập danh bạ điện thoại và một khi không trả được tiền thì người vay sẽ bị làm phiền, đe dọa, thậm chí khủng bố tinh thần.

Lưu ý gì để không sập bẫy tín dụng đen khi vay tiền tiêu Tết?

Bởi những hiểm họa mà “tín dụng đen” gây ra, khi có nhu cầu vay vốn, quý khách cần phải hết sức tỉnh táo và nhớ kỹ một số lưu ý dưới đây.

Xác định danh tính của tổ chức/cá nhân cho vay

Để đảm bảo quyền lợi cũng như hạn chế rủi ro, khi vay tiền qua app, cá nhân cần phải tìm hiểu, lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ uy tín, có đầy đủ thông tin. Theo khuyến cáo của Bộ Công an, người vay cần tìm hiểu, lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ uy tín, có đầy đủ thông tin về tên, mã số doanh nghiệp, địa chỉ, chính sách cụ thể về lãi… nêu trên website cho vay. Đặc biệt, tuyệt đối không vay tại các trang quảng cáo không rõ thông tin, trụ sở.

Đọc kỹ điều khoản trong hợp đồng vay

Theo Điều 463 Bộ luật Dân sự 2015, số 91/2015/QH13, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; khi đến hạn trả, bên vay phải hoàn trả cho bên cho vay tài sản cùng loại theo đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.

Do đó, trước khi thực hiện vay tiền, quý khách cần phải đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng về lãi suất, lãi quá hạn, thời hạn trả nợ, số tiền nợ, bồi thường thiệt hại… Trong đó:

• Lãi suất: Lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có quy định khác (khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, số 91/2015/QH13).
• Trường hợp vay có lãi mà đến hạn không trả hoặc không trả đủ: Bên vay phải trả lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả; lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả… (khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015, số 91/2015/QH13).

Lưu giữ lại toàn bộ các chứng từ vay, thỏa thuận

Chứng từ vay, thỏa thuận, bằng chứng… là những tài liệu quan trọng để giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền. Do đó, việc lưu giữ toàn bộ những giấy tờ, tài liệu này giúp quý khách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình nếu “lỡ” bị tín dụng đen bẫy. Cụ thể, khi mức lãi suất vượt quá 20%/năm hoặc khi nghi ngờ có gian lận, lừa đảo, số tiền phải trả lớn hơn số tiền đã vay (không tính lãi)… thì quý khách tuyệt đối không làm theo yêu cầu của các đối tượng cho vay nặng lãi.

Vẫn phải trả nợ số tiền đã vay

Mặc dù cho vay nặng lãi là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm, tùy vào mức độ, tính chất của việc cho vay, người/tổ chức cho vay sẽ bị xử phạt hành chính hoặc chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người vay sẽ không phải trả nợ. Bởi theo Điều 466 Bộ luật Dân sự, bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ số tiền khi đến hạn.

Đặc biệt, khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, số 91/2015/QH13 nêu rõ: Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực. Căn cứ quy định này, nếu bị cho vay nặng lãi thì phần lãi suất vượt quá lãi suất giới hạn (20%/năm) sẽ không có hiệu lực. Do đó, quý khách vẫn phải trả lãi trong giới hạn cho phép cùng trả nợ gốc cho người vay.

Phải làm gì khi sập bẫy tín dụng đen?

Nếu chẳng may sập bẫy tín dụng đen, quý khách có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền vào cuộc để giải quyết quyền lợi cho mình theo các cách sau đây:

Trình báo tới cơ quan Công an

Người vay gửi đơn tố cáo cùng bằng chứng, chứng cứ về việc bị cho vay nặng lãi (nếu có) đến:

• Công an xã, phường, thị trấn: Có trách nhiệm phân loại, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm (Theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 28/2020/TT-BCA được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Thông tư số 129/2021/TT-BCA).
• Cơ quan điều tra cấp tỉnh: Có trách nhiệm điều tra vụ án hình sự về những tội phạm thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Tòa án nhân dân khu vực (Theo điểm a khoản 5 Điều 163 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, số 101/2015/QH13 được sửa đổi, bổ sung bởi Khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2025, số 99/2025/QH15).

Hồ sơ tố cáo cần chuẩn bị gồm:

• Đơn tố cáo;
• Giấy tờ cá nhân: Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân…;
• Giấy tờ, tài liệu có liên quan đến hành vi cho vay nặng lãi.

Theo đó, quý khách có thể tố cáo trực tiếp đến cơ quan Công an hoặc gửi đơn đến cơ quan Công an để được xem xét, giải quyết.

Khởi kiện tại Tòa án

Quý khách có thể làm đơn khởi kiện cùng bản sao các giấy tờ, chứng cứ, tài liệu (nếu có) liên quan đến việc cho vay đến Tòa án cấp huyện nơi quý khách sinh sống, làm việc. Cụ thể, hồ sơ gồm:

• Đơn khởi kiện;
• Bản sao hợp đồng vay tiền, giấy vay tiền…;
• Bản sao chứng thực giấy tờ tùy thân như chứng minh nhân dân, hộ chiếu, căn cước công dân, sổ hộ khẩu… của người khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan…;
• Các tài liệu, chứng cứ khác.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ nêu trên, người khởi kiện có thể nộp đến Tòa án có thẩm quyền thông qua cách nộp trực tiếp tại Tòa, gửi theo đường bưu điện hoặc gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử thông qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có).

Tình huống thực tế: Vay 5 triệu đồng qua app, phải trả 15 triệu

Anh Nguyễn Văn A (Hà Nội) chia sẻ: “Tết năm ngoái, tôi vay 5 triệu đồng qua một app cho vay với lãi suất quảng cáo 0%. Sau 1 tháng, tôi phải trả 15 triệu đồng. Khi không trả được, nhân viên của app liên tục gọi điện, nhắn tin đe dọa tôi và người thân trong danh bạ.”

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất vay tối đa là 20%/năm. Với khoản vay 5 triệu đồng trong 1 tháng, lãi suất tối đa chỉ khoảng 83.000 đồng. Việc app yêu cầu trả 15 triệu đồng là vi phạm pháp luật. Anh A nên trình báo ngay cho Công an phường gần nhất hoặc khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi. Phần lãi suất vượt quá 20%/năm sẽ không có hiệu lực, anh A chỉ phải trả nợ gốc 5 triệu đồng và lãi trong hạn mức cho phép.

Lời khuyên từ luật sư

Dưới đây là 5 lưu ý quan trọng từ chúng tôi dành cho quý khách trong mùa Tết này:

1. Chỉ vay tiền từ tổ chức tín dụng hợp pháp: Ngân hàng, công ty tài chính được cấp phép. Tránh xa các app cho vay không rõ nguồn gốc.
2. Luôn đọc kỹ hợp đồng: Đặc biệt là các điều khoản về lãi suất, phí phạt, thời hạn. Nếu lãi suất vượt quá 20%/năm, hợp đồng có thể bị vô hiệu một phần.
3. Không cung cấp quyền truy cập danh bạ điện thoại: Đây là thủ đoạn phổ biến để các đối tượng tín dụng đen gây áp lực.
4. Lưu giữ toàn bộ chứng từ: Giấy vay, sao kê giao dịch, tin nhắn, cuộc gọi – tất cả đều là bằng chứng quan trọng.
5. Hành động ngay khi bị đe dọa: Trình báo Công an hoặc khởi kiện ra Tòa án. Đừng im lặng vì sợ hãi.

Trên đây là những lưu ý pháp lý quan trọng dành cho quý khách khi có nhu cầu vay tiền tiêu Tết. Nếu cần tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ pháp lý, quý khách vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số hotline 1900.6588 (miễn phí) hoặc 090 222 9061 (dịch vụ luật sư tư vấn có phí).