Quy chế tổ chức phiên tòa mới nhất 2024: Thông tư 02/2017/TT-TANDTC và những điều bạn cần biết

Khi bạn được triệu tập tham dự một phiên tòa với tư cách là đương sự, bị cáo, người làm chứng hay chỉ đơn thuần là người theo dõi, việc hiểu rõ các quy định về tổ chức phiên tòa là vô cùng quan trọng. Điều này không chỉ giúp bạn tuân thủ đúng pháp luật, tránh những rắc rối không đáng có mà còn đảm bảo quyền lợi hợp pháp của chính mình. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tư vấn chi tiết về Quy chế tổ chức phiên tòa được ban hành kèm theo Thông tư 02/2017/TT-TANDTC, văn bản pháp lý quan trọng nhất hiện nay điều chỉnh hoạt động này.

Thông tư 02/2017/TT-TANDTC là gì và phạm vi điều chỉnh ra sao?

Đáng chú ý, Thông tư này đã thay thế Thông tư số 01/2014/TT-CA ngày 28/4/2014 về Nội quy phiên tòa. Phạm vi điều chỉnh của Quy chế được áp dụng đối với các phiên tòa, phiên họp trong quá trình Tòa án xét xử vụ án hình sự, hành chính; xét xử và giải quyết vụ việc dân sự, phá sản; xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc ban hành Thông tư 02/2017/TT-TANDTC thể hiện nỗ lực của ngành Tòa án trong việc chuẩn hóa quy trình tố tụng, hướng tới sự chuyên nghiệp và minh bạch, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp.

Phiên tòa được tổ chức theo những nguyên tắc nào?

Điều 2 Quy chế tổ chức phiên tòa quy định 5 nguyên tắc cơ bản sau:

1. Nguyên tắc tuân thủ quyết định đưa vụ án ra xét xử: Phiên tòa phải được tiến hành đúng thời gian, địa điểm và thành phần những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng. Nếu hoãn phiên tòa, thời gian và địa điểm mở lại phiên tòa phải được ghi rõ trong giấy báo.
2. Nguyên tắc xét xử công khai: Mọi phiên tòa đều được tổ chức công khai, trừ trường hợp cần giữ bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người dưới 18 tuổi hoặc giữ bí mật nghề nghiệp, kinh doanh, cá nhân, gia đình theo yêu cầu chính đáng của đương sự, bị cáo.
3. Nguyên tắc bảo đảm an ninh, trật tự: Việc tổ chức phiên tòa phải bảo đảm sự tôn nghiêm của Tòa án, cho phép việc xét xử diễn ra bình đẳng, dân chủ, nghiêm minh, khách quan và đúng pháp luật.
4. Nguyên tắc phối hợp: Tòa án có trách nhiệm chuẩn bị các điều kiện cần thiết; mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức phải tuân thủ pháp luật và tạo điều kiện thuận lợi cho Tòa án.
5. Nguyên tắc đặc thù cho người chưa thành niên: Đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa gia đình và người chưa thành niên, phiên tòa phải được tổ chức thân thiện, phù hợp và bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người dưới 18 tuổi.

Nội quy phòng xử án gồm những quy định bắt buộc nào?

Theo Điều 3 Quy chế tổ chức phiên tòa, nội quy phòng xử án bao gồm nội quy phiên tòa được quy định tại Điều 256 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Điều 234 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Điều 153 Luật Tố tụng hành chính 2015 và các quy định cụ thể sau:

• Về vị trí ngồi: Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, Thư ký phiên tòa, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa phải ngồi đúng vị trí trong phòng xử án.
• Về trang phục: Thẩm phán, Hội thẩm và Thư ký phiên tòa phải mặc trang phục xét xử theo đúng quy định. Việc không tuân thủ có thể bị xử lý trách nhiệm theo Quy định xử lý trách nhiệm người giữ chức danh tư pháp trong Tòa án nhân dân hoặc bị xử lý kỷ luật.
• Về ghi âm, ghi hình: Việc ghi âm, ghi hình, ghi hình có âm thanh về diễn biến phiên tòa được thực hiện theo quy định của pháp luật tố tụng.

Mức chế tài đối với người vi phạm nội quy phòng xử án:

• Bị Chủ tọa phiên tòa buộc rời khỏi phòng xử án hoặc khu vực xét xử;
• Bị xử phạt vi phạm hành chính;
• Bị tạm giữ hành chính;
• Trường hợp hành vi đến mức nghiêm trọng, Hội đồng xét xử có quyền khởi tố vụ án hình sự.

Trước khi khai mạc phiên tòa, Thư ký phiên tòa có trách nhiệm ổn định trật tự, kiểm tra sự có mặt của những người được Tòa án triệu tập, phổ biến nội quy phiên tòa và thực hiện các thủ tục khác theo quy định của pháp luật tố tụng.

Việc bảo vệ phiên tòa được thực hiện như thế nào?

Theo Điều 4 Quy chế, lực lượng Cảnh sát bảo vệ phiên tòa và các lực lượng khác làm nhiệm vụ bảo vệ phiên tòa có trách nhiệm:

• Bảo vệ trật tự phiên tòa;
• Thi hành các quyết định của Chủ tọa phiên tòa, Hội đồng xét xử về việc buộc người vi phạm rời khỏi phòng xử án, khu vực xét xử;
• Tạm giữ người gây rối trật tự phiên tòa hoặc thực hiện các quyết định khác theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, Điều 5 Quy chế yêu cầu Bảng nội quy phòng xử án phải được niêm yết công khai tại phòng xử án, bao gồm đầy đủ các nội dung quy định tại Điều 3 của Quy chế.

Lời khuyên từ luật sư khi tham dự phiên tòa

Với kinh nghiệm nhiều năm tham gia tố tụng, chúng tôi đưa ra những lưu ý quan trọng sau đây để quý khách hàng có thể tham dự phiên tòa một cách an toàn và hiệu quả:

1. Nắm rõ nội quy phòng xử án trước khi đến: Hãy tìm hiểu trước các quy định của phiên tòa, đặc biệt là các hành vi bị nghiêm cấm như ghi âm, ghi hình khi chưa được phép, để tránh vi phạm không đáng có.
2. Đến đúng giờ, ngồi đúng vị trí: Việc đến muộn có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của bạn, đặc biệt nếu bạn là đương sự hoặc người làm chứng. Hãy sắp xếp thời gian đến sớm ít nhất 30 phút.
3. Chuẩn bị trang phục nghiêm túc: Trang phục lịch sự là biểu hiện của sự tôn trọng pháp luật và Tòa án. Tránh mặc quần áo hở hang, phản cảm khi tham dự phiên tòa.
4. Không tự ý ghi âm, ghi hình: Việc ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa chỉ được thực hiện theo quy định của pháp luật tố tụng. Nếu có nhu cầu, hãy xin phép Chủ tọa phiên tòa trước.
5. Tuân thủ mọi quyết định của Chủ tọa: Khi Chủ tọa yêu cầu rời khỏi phòng xử án hoặc có quyết định khác, hãy bình tĩnh chấp hành. Việc chống đối có thể dẫn đến các chế tài nghiêm khắc hơn, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bài viết trên đây mang tính chất tham khảo. Nếu quý khách có vướng mắc pháp lý cụ thể liên quan đến việc tham dự phiên tòa hoặc cần tư vấn chi tiết về quyền và nghĩa vụ của mình, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.