4 chính sách nổi bật tuần 16/2026: Giảm thuế xăng dầu, khung ngoại ngữ, AI và đào tạo nghề

Tuần vừa qua (từ ngày 12/4/2026 đến 18/4/2026), các cơ quan nhà nước đã ban hành nhiều văn bản pháp luật quan trọng, tác động trực tiếp đến đời sống của người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết 4 chính sách nổi bật nhất, giúp bạn nắm bắt kịp thời các quy định mới.

1. Tiếp tục giảm thuế xăng dầu: Mức ưu đãi kéo dài đến hết tháng 6/2026?

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, việc kéo dài chính sách giảm thuế lần thứ ba này nhằm ổn định giá xăng dầu trong nước, kiềm chế lạm phát và hỗ trợ phục hồi sản xuất. Cụ thể, Nghị quyết 19/2026/QH16 do Quốc hội ban hành ngày 12/4/2026 quy định:

Mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít.

Xăng, dầu diezel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại là 0%.

Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026. Như vậy, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu và người tiêu dùng sẽ tiếp tục được hưởng mức thuế ưu đãi gần 0 đồng trong hơn 2 tháng tới.

Tình huống thực tế:

Anh Minh, chủ một cửa hàng xăng dầu tại Hà Nội, chia sẻ: “Việc thuế về 0 đồng giúp tôi giảm áp lực về giá vốn, từ đó có thể bán ra với giá cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, tôi lo lắng chính sách sẽ kết thúc vào cuối tháng 6 mà chưa có hướng dẫn thay thế.”

2. Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc mới: Bổ sung bậc “Tiền A1” cho người mới bắt đầu

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư 33/2026/TT-BGDĐT ngày 10/4/2026, thay thế Thông tư 01/2014/TT-BGDĐT. Điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung mức “Tiền bậc 1” (Pre-A1), góp phần hoàn thiện hệ thống đánh giá từ người bắt đầu học ngoại ngữ, đặc biệt phù hợp với xu hướng dạy và học ngoại ngữ từ lứa tuổi nhỏ tại Việt Nam.

Mục đích sử dụng Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam:

• Làm căn cứ thống nhất về yêu cầu năng lực cho tất cả các ngoại ngữ được giảng dạy trong hệ thống giáo dục quốc dân.
• Làm cơ sở để các cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức nghiên cứu, tham khảo, vận dụng trong xây dựng chương trình, biên soạn hoặc lựa chọn giáo trình, sách giáo khoa, kế hoạch giảng dạy, kiểm tra, đánh giá năng lực ngoại ngữ.
• Giúp người học hiểu được nội dung, yêu cầu đối với từng trình độ năng lực ngoại ngữ và tự đánh giá năng lực của mình.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác, trao đổi giáo dục, công nhận văn bằng, chứng chỉ với các quốc gia ứng dụng Khung tham chiếu chung Châu Âu (CEFR).

Thông tư 33/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 31/5/2026.

Lời khuyên từ luật sư:

1. Các cơ sở giáo dục cần rà soát, cập nhật chương trình đào tạo ngoại ngữ cho phù hợp với khung mới, đặc biệt là việc bổ sung bậc Pre-A1 cho học sinh tiểu học.
2. Người học cần kiểm tra chứng chỉ ngoại ngữ của mình xem có tương thích với khung 6 bậc mới hay không, nhất là khi nộp hồ sơ xét tuyển đại học hoặc xin việc.
3. Các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động nước ngoài nên cập nhật tiêu chuẩn ngoại ngữ mới để tránh sai sót.

3. Quyền tác giả với tác phẩm do AI tạo ra: Điều kiện nào mới được bảo hộ?

Ngày 6/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 17/2023/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên của Việt Nam quy định cụ thể về điều kiện phát sinh quyền tác giả đối với tác phẩm có sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo đó, quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng trong trường hợp con người có sử dụng hệ thống AI để sáng tạo, định hình hoặc thực hiện chỉ phát sinh khi đáp ứng đầy đủ 3 điều kiện sau:

1. Con người đóng góp đáng kể và mang tính quyết định vào việc sáng tạo tác phẩm, bao gồm: cung cấp dữ liệu đầu vào, thiết lập câu lệnh, đánh giá, lựa chọn, chỉnh sửa kết quả do AI tạo ra, hoặc đưa ra các quyết định thể hiện ý đồ nghệ thuật, thẩm mỹ, kỹ năng chuyên môn.
2. Con người chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp của đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan do mình tạo ra có sử dụng hệ thống AI.
3. Không gây phương hại đến quyền tác giả, quyền liên quan đối với các đối tượng được sử dụng làm dữ liệu đầu vào cho hệ thống AI.

Nghị định 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 9/4/2026.

Tình huống thực tế:

Chị Lan, một họa sĩ thiết kế đồ họa, sử dụng AI để tạo ra các bức tranh minh họa cho sách thiếu nhi. Theo quy định mới, để được bảo hộ quyền tác giả, chị Lan cần chứng minh mình đã có sự can thiệp đáng kể (ví dụ: chọn lọc, chỉnh sửa bố cục, màu sắc) chứ không chỉ đơn thuần đưa ra lệnh “vẽ một con mèo”.

4. Đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho người lao động: Quy định mới từ Nghị định 138/2026/NĐ-CP

Ngày 7/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 138/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Việc làm về phát triển kỹ năng nghề. Văn bản này nhằm thúc đẩy nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số.

Các nguyên tắc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề:

• Phù hợp với Khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia và tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia đã được công bố.
• Bảo đảm tính thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, gắn kết với nhu cầu sản xuất, kinh doanh, phát triển khoa học, công nghệ và nhu cầu học tập suốt đời của người lao động.
• Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
• Có sự tham gia, đồng hành của người sử dụng lao động, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, hiệp hội nghề nghiệp và các bên liên quan.
• Công khai, minh bạch, khách quan, công bằng trong tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề và đánh giá kết quả.

Nội dung đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề:

1. Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề cho người lao động tham dự đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia; nâng bậc trình độ kỹ năng nghề quốc gia theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia.
2. Đào tạo, bồi dưỡng bổ sung các kỹ năng thiếu hụt cho người lao động đáp ứng nhu cầu của hoạt động sản xuất kinh doanh và thị trường lao động.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ sẽ hướng dẫn chi tiết về phương thức, hình thức và việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng theo quy định này.

Nghị định 138/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày ký ban hành (7/4/2026).

Lời khuyên từ luật sư:

1. Người lao động nên chủ động tìm hiểu các chương trình đào tạo kỹ năng nghề do doanh nghiệp hoặc cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức để nâng cao trình độ, tăng cơ hội việc làm.
2. Người sử dụng lao động cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho người lao động, đặc biệt là các kỹ năng thiếu hụt, để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh.
3. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần cập nhật chương trình đào tạo phù hợp với Khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia và tiêu chuẩn mới.