Văn phòng Chính phủ: 15 nhóm nhiệm vụ, quyền hạn mới theo Nghị định 196/2026/NĐ-CP

Chào bạn,

Là luật sư tư vấn pháp luật, chúng tôi nhận được nhiều câu hỏi từ doanh nghiệp và công dân về vai trò, chức năng của Văn phòng Chính phủ (VPCP) – cơ quan đầu não trong hệ thống hành chính nhà nước. Đặc biệt, Nghị định số 196/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành mới đây đã sửa đổi, bổ sung và làm rõ hơn 15 nhóm nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan này.

Bài viết dưới đây sẽ giải thích chi tiết, dễ hiểu về những quy định mới này, giúp bạn nắm bắt kịp thời những thay đổi quan trọng trong hoạt động của bộ máy nhà nước.

1. Văn phòng Chính phủ là cơ quan gì? Vai trò pháp lý như thế nào?

Theo quy định tại Nghị định số 196/2026/NĐ-CP, Văn phòng Chính phủ được xác định là cơ quan ngang bộ của Chính phủ. Đây không chỉ là một cơ quan hành chính thông thường, mà còn là cơ quan tham mưu chiến lược, trọng yếu, cơ mật, giúp việc trực tiếp cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ (bao gồm cả các Phó Thủ tướng Chính phủ).

Văn phòng Chính phủ có chức năng:

• Tham mưu tổng hợp, điều phối giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tổ chức các hoạt động chung.
• Trung tâm thông tin tổng hợp, truyền thông phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành.
• Bảo đảm điều kiện vật chất, kỹ thuật, hậu cần cho hoạt động của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Căn cứ pháp lý: Khoản 1, Điều 1 Nghị định số 196/2026/NĐ-CP.

2. 15 nhóm nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của Văn phòng Chính phủ là gì?

Nghị định số 196/2026/NĐ-CP đã liệt kê 15 nhóm nhiệm vụ và quyền hạn chi tiết của Văn phòng Chính phủ. Dưới đây là những nhóm chính, được giải thích một cách dễ hiểu:

2.1. Tham mưu tổng hợp, điều phối giúp Chính phủ (Nhóm 1)

Văn phòng Chính phủ chủ trì xây dựng và quản lý chương trình công tác của Chính phủ, theo dõi, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương thực hiện. Cụ thể:

• Xây dựng chương trình công tác của Chính phủ.
• Phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong quá trình chuẩn bị các đề án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật trình Chính phủ.
• Chủ trì rà soát, có ý kiến về quy trình, thủ tục, thẩm quyền, nội dung của hồ sơ trình.
• Chuẩn bị nội dung, phục vụ phiên họp Chính phủ, các hội nghị của Chính phủ.
• Tham mưu giúp Chính phủ trong quan hệ công tác với các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Căn cứ pháp lý: Điểm a, b, c, d, đ, e, Khoản 2, Điều 1 Nghị định 196/2026/NĐ-CP.

2.2. Tham mưu tổng hợp, điều phối giúp Thủ tướng Chính phủ (Nhóm 2)

Đây là nhóm nhiệm vụ lớn nhất, bao gồm 20 nhiệm vụ cụ thể. Một số điểm đáng chú ý:

• Chủ trì xây dựng chương trình công tác của Thủ tướng Chính phủ.
• Điều phối hoạt động giữa các thành viên Chính phủ, giữa các bộ, ngành, địa phương.
• Kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao các bộ, ngành xây dựng cơ chế, chính sách mới.
• Đề xuất Thủ tướng Chính phủ đánh giá đối với các thành viên Chính phủ và Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
• Được trả lại hồ sơ chưa đầy đủ, chưa đúng quy trình cho cơ quan trình.
• Chủ trì soạn thảo các bài phát biểu, tài liệu phục vụ Thủ tướng Chính phủ.

Căn cứ pháp lý: Điểm a, b, c, d, đ, e, g, h, i, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, Khoản 2, Điều 1 Nghị định 196/2026/NĐ-CP.

2.3. Trung tâm thông tin tổng hợp, truyền thông (Nhóm 3)

Văn phòng Chính phủ đóng vai trò là trung tâm thông tin phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành. Nhiệm vụ chính gồm:

• Thực hiện chế độ báo cáo hằng ngày, định kỳ, chuyên đề, đột xuất.
• Tiếp nhận thông tin từ các bộ, ngành, địa phương.
• Thu thập, tổng hợp thông tin báo chí, dư luận xã hội, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
• Chủ trì phát triển, quản lý, vận hành các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao.

Căn cứ pháp lý: Điểm a, b, c, d, đ, e, g, Khoản 2, Điều 1 Nghị định 196/2026/NĐ-CP.

2.4. Cung cấp thông tin cho công chúng (Nhóm 4)

Đây là nhóm nhiệm vụ thể hiện tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của Chính phủ:

• Cung cấp thông tin cho công chúng về các hoạt động chủ yếu, quyết định quan trọng của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
• Tổ chức truyền thông, định hướng truyền thông chính sách.
• Thực hiện nhiệm vụ cơ quan phát ngôn của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
• Tổ chức họp báo Chính phủ định kỳ, đột xuất.
• Được yêu cầu các cơ quan liên quan đính chính, hiệu chỉnh thông tin không chính xác.

Căn cứ pháp lý: Điểm a, b, c, d, đ, e, g, Khoản 2, Điều 1 Nghị định 196/2026/NĐ-CP.

2.5. Các nhóm nhiệm vụ khác (Nhóm 5 đến 11)

Ngoài các nhóm trên, Nghị định còn quy định chi tiết các nhóm nhiệm vụ về:

• Đảm bảo điều kiện vật chất, kỹ thuật, hậu cần cho hoạt động của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
• Quản lý tổ chức bộ máy, biên chế, cán bộ, công chức, viên chức của Văn phòng Chính phủ.
• Thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong phạm vi quản lý.
• Thực hiện cải cách hành chính, chuyển đổi số trong hoạt động của Văn phòng Chính phủ.
• Quản lý tài chính, tài sản được giao.
• Thực hiện hợp tác quốc tế theo quy định.

Căn cứ pháp lý: Khoản 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, Điều 1 Nghị định 196/2026/NĐ-CP.

Tình huống thực tế

Một doanh nghiệp muốn kiến nghị sửa đổi quy định về thuế. Theo quy định mới, doanh nghiệp có thể gửi kiến nghị đến Văn phòng Chính phủ. Văn phòng Chính phủ sẽ xem xét, tổng hợp và tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ quyết định. Điều này thể hiện rõ vai trò “đầu mối” tiếp nhận và xử lý thông tin, kiến nghị từ thực tiễn.

Lời khuyên từ luật sư

1. Nắm rõ vai trò của Văn phòng Chính phủ: Đây là cơ quan đầu mối quan trọng, có thể tiếp nhận và xử lý các kiến nghị, đề xuất của doanh nghiệp và công dân.
2. Khiếu nại, tố cáo đúng cơ quan: Nếu có khiếu nại liên quan đến quyết định hành chính của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ, cần gửi đến Văn phòng Chính phủ.
3. Theo dõi thông tin chính thống: Cổng thông tin điện tử của Văn phòng Chính phủ là nguồn tin chính thống về các chính sách, quyết định quan trọng.
4. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: Khi gửi kiến nghị, đề xuất lên Văn phòng Chính phủ, cần đảm bảo hồ sơ đầy đủ, đúng quy trình, thủ tục.
5. Tham khảo ý kiến luật sư: Đối với các vấn đề pháp lý phức tạp, nên tham khảo ý kiến luật sư để được hướng dẫn cụ thể.

Câu hỏi thường gặp