Thừa hành viên và trách nhiệm mới trong thi hành án: 5 điểm cần biết ngay

Bạn đang tìm hiểu về những quy định mới nhất liên quan đến trách nhiệm của Thừa hành viên (THV) trong tổ chức thi hành án? Đây là vấn đề pháp lý quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người yêu cầu thi hành án và tính chuyên nghiệp của đội ngũ THV. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết những điểm mới nổi bật từ Thông tư số 05/2025/TT-BTP (thay thế Thông tư số 05/2020/TT-BTP và Thông tư số 08/2022/TT-BTP), giúp bạn nắm bắt kịp thời và áp dụng đúng quy định.

Thông tư mới về Thừa hành viên có hiệu lực khi nào và phạm vi điều chỉnh ra sao?

Theo Thông tư số 05/2025/TT-BTP do Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành, văn bản này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027, thay thế Thông tư số 05/2020/TT-BTP ngày 28/8/2020 và Thông tư số 08/2022/TT-BTP ngày 01/11/2022. Thông tư gồm 06 Chương, 39 điều, quy định chi tiết về đào tạo, tập sự, trang phục, thẻ THV, chế độ báo cáo, biểu mẫu nghiệp vụ và đặc biệt là chuẩn mực đạo đức hành nghề.

Thông tư này được xây dựng trên cơ sở kế thừa và sửa đổi, bổ sung 38 điều của các thông tư cũ, nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế từ thực tiễn và tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất cho việc thi hành Luật Thi hành án dân sự (THADS) số 106/2025/QH15 và Nghị định số 151/2026/NĐ-CP ngày 13/5/2026 của Chính phủ.

Trách nhiệm của Thừa hành viên trong tổ chức thi hành án theo yêu cầu được quy định như thế nào?

Đây là một trong những điểm mới quan trọng nhất. Theo đó, khoản 3 Điều 2 của Thông tư bổ sung nội dung quy định trách nhiệm của THV trong việc tổ chức thi hành án theo yêu cầu. Cụ thể, THV phải đảm bảo sự độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan, không vì lợi ích vật chất, tinh thần hoặc bất kỳ áp lực nào khác để làm trái pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.

Quy định này xuất phát từ thực tiễn cho thấy, khi THV được mở rộng nhiệm vụ, quyền hạn trong tổ chức THADS theo Luật mới, việc xác định rõ trách nhiệm là vô cùng cần thiết để tránh lạm quyền và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

Tình huống thực tế

Ông A là chủ nợ, có bản án tuyên buộc ông B phải trả số tiền 500 triệu đồng. Ông A yêu cầu Văn phòng THADS tiến hành thi hành án. THV được giao nhiệm vụ tổ chức thi hành án. Theo quy định mới, THV phải giải thích rõ cho ông A về quy trình, thời hạn và các chi phí liên quan; đồng thời, phải đảm bảo mọi hoạt động đều minh bạch, không thiên vị bên nào.

Những chuẩn mực đạo đức hành nghề mới nào được bổ sung cho Thừa hành viên?

Thông tư đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về chuẩn mực đạo đức hành nghề THV, tập trung vào các điểm sau:

• Đảm bảo sự độc lập, trung thực (khoản 2 Điều 2): THV không được vì lợi ích vật chất, tinh thần hoặc bất kỳ áp lực nào khác để làm trái pháp luật, đặc biệt khi lập vi bằng – ghi nhận sự việc có thật.
• Giữ gìn danh dự, uy tín (Điều 3): THV phải chia sẻ, tôn trọng, đoàn kết, xây dựng đội ngũ có phẩm chất đạo đức tương đồng với Chấp hành viên.
• Chủ động, sáng tạo, nhiệt huyết (Điều 4): THV không ngừng tu dưỡng đạo đức, rèn luyện lối sống lành mạnh, tham gia đầy đủ các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao trình độ, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ trong bối cảnh mới.

Trách nhiệm bảo mật thông tin và dữ liệu điện tử của Thừa hành viên được quy định ra sao?

Với sự phát triển của công nghệ, việc bảo mật thông tin trở nên cấp thiết. Theo khoản 3 Điều 6, THV có trách nhiệm thực hiện các biện pháp bảo mật thông tin, dữ liệu điện tử trong quá trình hành nghề, tuân thủ quy định của pháp luật về dân sự, dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và các pháp luật khác có liên quan.

Điều này có nghĩa, khi THV lưu trữ hồ sơ, vi bằng, báo cáo điện tử, họ phải đảm bảo an toàn, không để lộ thông tin cá nhân của người yêu cầu hoặc các bên liên quan. Vi phạm có thể dẫn đến trách nhiệm bồi thường thiệt hại và xử lý kỷ luật.

Những thay đổi về chế độ báo cáo và chuyển đổi số trong hoạt động của Văn phòng THADS là gì?

Thông tư quy định rõ hình thức báo cáo điện tử, phương thức gửi, nhận báo cáo trên môi trường số; các loại sổ sách điện tử; bổ sung các quy định về chế độ báo cáo thống kê, báo cáo tài chính (tập trung vào báo cáo thống kê hoạt động THADS, báo cáo nghiệp vụ thu, chi tiền thi hành án).

• Chủ thể nhận báo cáo: Cơ quan quản lý nhà nước về THADS.
• Đối tượng thực hiện báo cáo: Văn phòng THADS và THV.
• Kỳ báo cáo: Được hướng dẫn cụ thể để cung cấp đầy đủ thông tin phục vụ quản lý nhà nước, giám sát hoạt động.

Đáng chú ý, thay vì chỉ quy định riêng về Cơ sở dữ liệu vi bằng như trước, Thông tư mở rộng thành Cơ sở dữ liệu về tổ chức và hoạt động của THV, bao gồm cả dữ liệu về thi hành án, vi bằng, báo cáo, sổ sách điện tử.

Lời khuyên từ luật sư

1. Nắm rõ quy định mới: Các Văn phòng THADS và THV cần cập nhật ngay Thông tư số 05/2025/TT-BTP để điều chỉnh quy trình làm việc, đặc biệt là trong tổ chức thi hành án theo yêu cầu.
2. Đầu tư hạ tầng số: Để đáp ứng yêu cầu báo cáo điện tử và bảo mật dữ liệu, cần đầu tư hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm quản lý hồ sơ điện tử.
3. Đào tạo nhân sự: Tổ chức các lớp bồi dưỡng về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng bảo mật thông tin và sử dụng các biểu mẫu mới kèm theo Thông tư (05 Phụ lục).
4. Kiểm tra, giám sát nội bộ: Thiết lập cơ chế kiểm tra thường xuyên để phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi trục lợi, vi phạm đạo đức nghề nghiệp (khoản 2 Điều 8).
5. Tư vấn cho người yêu cầu: Khi nhận yêu cầu thi hành án, THV cần giải thích rõ bản chất, giá trị pháp lý của vi bằng và quyền lợi, nghĩa vụ của các bên (khoản 1 Điều 5).

Bảng so sánh các biểu mẫu mới trong Thông tư

Những hành vi bị cấm mới đối với Thừa hành viên là gì?

Thông tư bổ sung quy định nhằm chấn chỉnh, khắc phục hạn chế trong thực tiễn, ngăn chặn việc trục lợi của THV. Cụ thể:

• Khoản 2 Điều 8: Bổ sung quy định cấm THV trục lợi khi thực hiện công việc.
• Khoản 3 Điều 10: Bổ sung việc THV không được thực hiện một số hành vi nhất định (cần đối chiếu với văn bản gốc để biết chi tiết).
• Điểm b khoản 3 Điều 11: Sửa đổi cụm từ “tiền bạc, lợi ích” thành “phi vật chất”, theo đó THV không được đòi hỏi lợi ích vật chất, phi vật chất từ người tập sự.

Thông tư có quy định gì về việc sửa lỗi kỹ thuật vi bằng không?

Có. Thông tư bổ sung mẫu văn bản sửa lỗi kỹ thuật vi bằng tại Phụ lục II. Điều này giúp THV có cơ sở pháp lý để điều chỉnh những sai sót không cố ý trong quá trình lập vi bằng, đảm bảo tính chính xác và giá trị pháp lý của vi bằng.

Thời hạn tập sự hành nghề Thừa hành viên có thay đổi không?

Theo Thông tư, do Luật THADS và Nghị định số 151/2026/NĐ-CP thay đổi việc bồi dưỡng nghề thành đào tạo ngắn hạn, nên chương trình đào tạo nghề THV được điều chỉnh thành 03 tháng. Thông tư cũng sửa đổi, bổ sung quy định về nội dung hướng dẫn tập sự của THV (Điều 11), tập trung vào các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, tránh lặp lại các quy định chi tiết về trình tự, trách nhiệm quản lý tập sự.

Trên đây là những điểm mới nổi bật về trách nhiệm của Thừa hành viên trong tổ chức thi hành án theo yêu cầu theo Thông tư số 05/2025/TT-BTP. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn hoặc có vướng mắc trong quá trình áp dụng, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.

Bài viết được thực hiện bởi đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực thi hành án dân sự, dựa trên các văn bản pháp luật mới nhất.