Chúng tôi tổng hợp các chính sách mới nổi bật có hiệu lực từ hôm nay, 01/5/2026, theo các văn bản từ Quốc hội, Chính phủ và các Bộ ngành. Bạn cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi và tránh vi phạm.
1. Không truy cứu hình sự vi phạm đất đai trước 01/8/2024
Theo Nghị quyết 29/2026/QH16 của Quốc hội, hành vi vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước 01/8/2024 sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng đủ điều kiện: không có yếu tố tham nhũng, vì mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, dự án đã hoàn thành và mang lại hiệu quả, không còn khiếu nại hoặc đã được giải quyết, và đã khắc phục toàn bộ hậu quả (Điều 5).
2. Chồng không cho vợ đi làm bị phạt đến 10 triệu đồng
Nghị định 76/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 125/2021/NĐ-CP: hành vi cản trở thành viên gia đình tham gia lao động vì định kiến giới (ví dụ chồng cấm vợ đi làm) bị phạt từ 05 đến 10 triệu đồng, tăng so với mức 03-05 triệu đồng trước đây. Các hành vi nghiêm trọng như đe dọa, uy hiếp tinh thần bị phạt đến 15 triệu đồng.
3. Mở rộng bảo hiểm tiền gửi: chi trả sớm, vay 0%, linh hoạt hạn mức
Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 có hiệu lực từ 01/5/2026. Theo Điều 21, nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh khi Ngân hàng Nhà nước đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi hoặc yêu cầu chi trả để bảo đảm an toàn hệ thống. Hạn mức chi trả do Thống đốc NHNN quyết định theo từng thời kỳ (Điều 22). Đáng chú ý, Điều 38 cho phép vay đặc biệt từ NHNN với lãi suất 0% không cần tài sản bảo đảm.
4. Bổ sung hành vi bị cấm trong giám định tư pháp
Luật Giám định tư pháp 2025 mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm: từ chối giám định không có lý do chính đáng, nhận tiền để làm sai lệch kết quả, lợi dụng trưng cầu giám định để cản trở tố tụng, đe dọa người giám định.
5. Bổ sung thẩm quyền xử phạt kinh doanh bảo hiểm
Nghị định 78/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 174/2024/NĐ-CP: mở rộng thẩm quyền xử phạt cho Công an các cấp (từ chiến sĩ đến Trưởng Công an cấp xã) và Ngân hàng Nhà nước, với mức phạt từ 10 triệu đến 100 triệu đồng tùy chức danh.
6. Thời hạn chuyển hồ sơ vụ án dân sự: 3 đến 7 ngày
Thông tư liên tịch 07/2026/TTLT-VKSNDTC-TANDTC quy định: Tòa án phải chuyển hồ sơ cho Viện kiểm sát trong 03 ngày làm việc để xem xét kháng nghị phúc thẩm (khoản 2 Điều 5), và 07 ngày làm việc cho thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm (khoản 1 Điều 6).
7. Bảo hiểm tiền gửi chỉ được chia sẻ thông tin trong 2 trường hợp
Thông tư 01/2026/TT-NHNN quy định: Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam không được cung cấp thông tin do NHNN cấp cho bên thứ ba, trừ trường hợp cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc theo chỉ đạo của Thống đốc NHNN (khoản 4 Điều 3).
8. Cá nhân vi phạm năng lượng nguyên tử bị phạt đến 1 tỷ đồng
Nghị định 71/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/5/2026: cá nhân chiếm đoạt, chuyển giao bất hợp pháp vật liệu hạt nhân bị phạt từ 500 triệu đến 1 tỷ đồng (khoản 6 Điều 28). Tổ chức vi phạm có thể bị phạt đến 2 tỷ đồng.
9. Người sau cai nghiện ma túy được vay tối đa 200 triệu đồng tạo việc làm
Quyết định 08/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ áp dụng từ 01/5/2026: người từ đủ 12 tuổi trở lên sau cai nghiện được vay tối đa 200 triệu đồng/người để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm (Điều 7). Cơ sở sử dụng lao động sau cai nghiện được vay tối đa 02 tỷ đồng/cơ sở, không quá 200 triệu đồng/la
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
