Sửa Luật Bồi thường Nhà nước 2025: 4 thay đổi then chốt bảo vệ quyền lợi dân sự

Trong bối cảnh Nhà nước pháp quyền ngày càng được hoàn thiện, việc bảo đảm quyền lợi cho cá nhân, tổ chức khi bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ là một yêu cầu cấp thiết. Sau gần 8 năm thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (TNBTCNN) năm 2017, thực tiễn đã chỉ ra nhiều bất cập cần được sửa đổi. Chúng tôi sẽ phân tích những thay đổi then chốt trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TNBTCNN, giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình.

Vì sao cần sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước?

Theo ông Lê Vệ Quốc, Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường Nhà nước (ĐKGDBĐ&BTNN), Luật TNBTCNN năm 2017 ra đời đã đánh dấu bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, sau gần 8 năm thi hành (từ 1/7/2018 đến nay), Luật đã bộc lộ một số hạn chế. Cụ thể, thực tiễn thi hành cho thấy nhiều quy định chưa đáp ứng yêu cầu, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước. Ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất chủ trương sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật theo đề xuất của Chính phủ.

Mục tiêu của việc sửa đổi là khắc phục những tồn tại, hạn chế đã bộc lộ, đồng thời thể chế hóa tinh thần Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17/1/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Điều này cho thấy sự quyết tâm của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

4 thay đổi trọng tâm trong dự thảo Luật sửa đổi mà người dân cần biết

1. Mở rộng phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc dự thảo Luật sẽ rà soát, xác định lại phạm vi trách nhiệm bồi thường. Theo quy định hiện hành, nếu cơ quan nhà nước cấp, không cấp, thu hồi không đúng quy định giấy phép, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư gây thiệt hại thì Nhà nước phải bồi thường. Tuy nhiên, dự thảo sẽ bổ sung thêm hành vi hủy bỏ các loại giấy chứng nhận, giấy phép đó gây thiệt hại cho người dân, doanh nghiệp cũng thuộc trường hợp được bồi thường.

Tình huống thực tế: Một doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hợp lệ để xây dựng nhà máy. Sau đó, cơ quan nhà nước ra quyết định hủy bỏ giấy chứng nhận này vì lý do không chính đáng, khiến doanh nghiệp mất hợp đồng, thiệt hại hàng tỷ đồng. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp khó được bồi thường. Nhưng theo dự thảo mới, hành vi hủy bỏ sai sẽ được xem xét bồi thường.

2. Giảm gánh nặng chứng minh thiệt hại cho người dân

Đây là một thay đổi mang tính đột phá. Theo định hướng sửa đổi, trách nhiệm chứng minh thiệt hại sẽ thuộc về cơ quan nhà nước, thay vì người dân, doanh nghiệp như hiện nay. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ, tạo thuận lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường. Người dân chỉ cần nộp văn bản yêu cầu và tài liệu liên quan; nếu thiếu, cơ quan nhà nước có trách nhiệm chủ động rà soát, bổ sung.

3. Kéo dài thời hạn khởi kiện ra tòa từ 15 ngày lên 60 ngày

Một điểm quan trọng khác là thời hạn khởi kiện ra tòa án. Theo quy định hiện hành, sau 15 ngày kể từ khi có biên bản thương lượng thành hoặc quyết định bồi thường mà người dân chưa đồng thuận thì có thể khởi kiện. Tuy nhiên, dự thảo Luật dự kiến kéo dài thời hạn này lên 60 ngày, giúp người dân có thêm thời gian chuẩn bị hồ sơ, tìm kiếm tư vấn pháp lý và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của mình.

4. Ứng dụng công nghệ số và bảo lưu tiền bồi thường

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về nhiệm vụ chuyển đổi số trong công tác bồi thường nhà nước. Bộ Tư pháp sẽ được giao chủ trì xây dựng, quản lý, vận hành hệ thống thông tin về công tác bồi thường. Toàn bộ thông tin, hồ sơ và quá trình giải quyết sẽ được số hóa, giúp minh bạch hóa và rút ngắn thời gian xử lý. Bên cạnh đó, khoản tiền bồi thường chưa nhận sẽ được bảo lưu trong thời hạn 3 năm, tạo điều kiện cho người dân nhận tiền đúng lúc.

“Việc ứng dụng công nghệ số sẽ giúp đổi mới phương thức quản lý, tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ theo hướng trực tuyến, giảm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả triển khai trên phạm vi toàn quốc.” – Cục trưởng Lê Vệ Quốc.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những thay đổi then chốt trên, chúng tôi đưa ra một số lời khuyên pháp lý cho bạn đọc:

1. Chủ động thu thập tài liệu: Nếu bạn hoặc doanh nghiệp của bạn từng bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của cơ quan nhà nước, hãy lưu giữ tất cả giấy tờ liên quan (quyết định hành chính, biên bản làm việc, hợp đồng, hóa đơn…) để chuẩn bị cho việc yêu cầu bồi thường sau khi Luật mới có hiệu lực.
2. Hiểu rõ quyền lợi mới: Hãy cập nhật các quy định sửa đổi về phạm vi bồi thường (ví dụ: hành vi hủy bỏ giấy phép) và nghĩa vụ chứng minh (cơ quan nhà nước có trách nhiệm chứng minh). Điều này giúp bạn không bỏ lỡ cơ hội được bồi thường.
3. Tận dụng thời gian khởi kiện mới: Với thời hạn khởi kiện được kéo dài lên 60 ngày, bạn có thêm thời gian để thương lượng, tìm kiếm luật sư và chuẩn bị hồ sơ khởi kiện một cách kỹ lưỡng.
4. Tham khảo ý kiến luật sư: Khi gặp vướng mắc về thủ tục yêu cầu bồi thường, đừng ngần ngại tìm đến các luật sư chuyên ngành hành chính để được tư vấn cụ thể.
5. Theo dõi tiến độ ban hành: Luật sửa đổi dự kiến sẽ được Quốc hội thông qua trong thời gian tới. Hãy theo dõi các kênh thông tin chính thống để biết chính xác ngày có hiệu lực.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết được thực hiện dựa trên cuộc phỏng vấn với Cục trưởng Cục ĐKGDBĐ&BTNN Lê Vệ Quốc trên Báo Điện tử Chính phủ. Thông tin trong bài có giá trị tham khảo, bạn đọc nên cập nhật văn bản chính thức khi Luật được ban hành.