Sắp xếp thôn tổ dân phố 2026: Hướng dẫn chi tiết quy định mới và sử dụng cán bộ không chuyên trách

Chào bạn,

Trong bối cảnh cải cách hành chính sâu rộng, việc sắp xếp thôn tổ dân phố và sử dụng cán bộ không chuyên trách đang là vấn đề nóng được hàng triệu người dân và cán bộ cơ sở quan tâm. Đặc biệt, chỉ đạo mới nhất của Thủ tướng Chính phủ vào sáng ngày 17/4/2026 đã đưa ra lộ trình cụ thể. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các quy định, nguyên tắc và những điều bạn cần biết.

Chỉ đạo mới của Thủ tướng về sắp xếp thôn tổ dân phố và cán bộ không chuyên trách là gì?

Theo thông tin từ cuộc làm việc ngày 17/4/2026 tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì cuộc họp với Bộ Nội vụ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Thanh tra Chính phủ. Một trong những nội dung trọng tâm là yêu cầu về việc sắp xếp thôn tổ dân phố trên cả nước và sử dụng cán bộ không chuyên trách.

Cụ thể, Thủ tướng yêu cầu Bộ Nội vụ:

• Phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, tham mưu về sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, nhất là khối giáo dục và y tế.
• Đánh giá sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp.
• Xử lý dứt điểm các vướng mắc liên quan.
• Khẩn trương tham mưu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trong cả nước và sử dụng đội ngũ cán bộ không chuyên trách (hoàn thành trong quý II/2026).

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng nhấn mạnh việc thực hiện thật tốt nhiệm vụ triển khai “năm cán bộ cơ sở” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bảo đảm đội ngũ cán bộ cả về số lượng và chất lượng, trong đó có thiết lập hệ thống học liệu số dùng chung toàn quốc cho cán bộ cấp xã.

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của thôn tổ dân phố hiện nay là gì?

Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 04/2012/TT-BNV (sửa đổi bởi Thông tư 14/2018/TT-BNV), thôn, tổ dân phố được tổ chức và hoạt động theo 04 nguyên tắc sau đây:

1. Bảo đảm tính tự quản của cộng đồng dân cư: Các thôn, tổ dân phố chấp hành sự quản lý nhà nước trực tiếp của chính quyền cấp xã và sự lãnh đạo của cấp ủy đảng.
2. Tuân thủ pháp luật: Thực hiện theo hương ước (quy ước); đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch.
3. Không chia tách các thôn, tổ dân phố đang hoạt động ổn định: Chỉ thực hiện sáp nhập các thôn, tổ dân phố phù hợp với điều kiện, đặc điểm từng địa phương.
4. Ngoại lệ đặc thù: Trường hợp do quy hoạch giải phóng mặt bằng, quy hoạch giãn dân, do di dân ở miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa hoặc nơi có địa hình bị chia cắt phức tạp, địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn thì điều kiện thành lập thôn, tổ dân phố mới có thể thấp hơn quy định. Trong trường hợp cộng đồng dân cư mới hình thành không đủ điều kiện thành lập thôn mới, tổ dân phố mới thì ghép vào thôn, tổ dân phố liền kề.

Lưu ý quan trọng: Nguyên tắc “không chia tách thôn ổn định” là điểm mấu chốt, nhằm tránh tình trạng chia nhỏ bộ máy hành chính không cần thiết, gây lãng phí nguồn lực.

Tình huống thực tế: Sáp nhập thôn tổ dân phố ảnh hưởng thế nào đến người dân?

Hãy tưởng tượng bạn đang là Trưởng thôn tại một thôn có quy mô nhỏ, chỉ khoảng 150 hộ dân, nằm ở vùng đồng bằng. Nếu thôn của bạn thuộc diện sáp nhập với thôn bên cạnh (cũng khoảng 200 hộ), sau khi sáp nhập, tổng số hộ sẽ là 350. Điều này đồng nghĩa với việc:

• Bộ máy quản lý thôn sẽ được tinh gọn: chỉ còn 1 Trưởng thôn, 1 Phó thôn thay vì 2 bộ máy riêng biệt.
• Cán bộ không chuyên trách (như cán bộ văn hóa, an ninh thôn) sẽ được sắp xếp lại, một số người có thể phải chuyển việc hoặc thôi việc.
• Người dân sẽ phải thay đổi giấy tờ tùy thân, địa chỉ hành chính, nhưng bù lại, các dịch vụ công có thể được tập trung và nâng cao chất lượng.

Đây chính là thực tế mà hàng ngàn thôn, tổ dân phố trên cả nước sẽ phải đối mặt trong quý II/2026 theo chỉ đạo mới của Thủ tướng.

Lời khuyên từ luật sư dành cho cán bộ cơ sở và người dân

Chúng tôi xin đưa ra một số lời khuyên thiết thực để bạn chủ động ứng phó với quá trình sắp xếp thôn tổ dân phố sắp tới:

1. Chủ động cập nhật thông tin: Theo dõi sát sao các văn bản chỉ đạo từ UBND cấp xã, huyện và các thông báo chính thức từ Bộ Nội vụ. Bạn có thể tham khảo tại cổng thông tin phapluat.gov.vn hoặc thuvienphapluat.vn.
2. Rà soát hồ sơ, giấy tờ cá nhân: Kiểm tra sổ hộ khẩu, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và các giấy tờ liên quan đến địa chỉ thôn, tổ dân phố. Nếu có thay đổi, hãy chuẩn bị thủ tục điều chỉnh.
3. Tham gia ý kiến đóng góp: Khi địa phương tổ chức lấy ý kiến về phương án sáp nhập, hãy tích cực tham gia để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình và cộng đồng.
4. Đối với cán bộ không chuyên trách: Hãy tìm hiểu kỹ chính sách hỗ trợ, bồi thường hoặc chuyển đổi công việc (nếu có) từ cơ quan quản lý. Liên hệ trực tiếp với Phòng Nội vụ huyện để được tư vấn cụ thể.
5. Luôn giữ tinh thần hợp tác: Việc sắp xếp thôn tổ dân phố là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý. Sự đồng thuận của người dân là yếu tố then chốt để quá trình này thành công.

Câu hỏi thường gặp về sắp xếp thôn tổ dân phố và cán bộ không chuyên trách

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về chỉ đạo mới của Thủ tướng về sắp xếp thôn tổ dân phố và sử dụng cán bộ không chuyên trách. Nếu còn thắc mắc, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới hoặc liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn chi tiết.