Quyết định 05/2026/QĐ-UBND: Hướng dẫn thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang tại Cao Bằng

Quyết định 05/2026/QĐ-UBND áp dụng cho những ai và phạm vi nào?

Theo Điều 1 của Quy định ban hành kèm theo Quyết định, phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ hoạt động liên quan đến việc cưới và việc tang trên địa bàn tỉnh. Đối tượng áp dụng không chỉ giới hạn ở công dân Việt Nam mà còn bao gồm cả tổ chức, cá nhân nước ngoài đang sinh sống, làm việc hoặc có hoạt động tại Cao Bằng.

Điều đáng chú ý: Quyết định mới thay thế Quyết định 06/2020/QĐ-UBND, thể hiện sự cập nhật về mặt pháp lý và thực tiễn sau 6 năm thi hành.

Những nguyên tắc cốt lõi khi tổ chức việc cưới, việc tang theo quy định mới là gì?

Điều 2 của Quy định nêu rõ 07 nguyên tắc mà mọi tổ chức, cá nhân phải tuân thủ:

1. Chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
2. Không trái với thuần phong, mỹ tục của dân tộc; nghiêm cấm các hoạt động mê tín dị đoan như xem số, xem bói, yểm bùa, trừ tà và các hình thức tương tự.
3. Không lợi dụng việc cưới, việc tang để hoạt động, tuyên truyền trái pháp luật, gây mất đoàn kết trong cộng đồng, dòng họ và gia đình.
4. Không lợi dụng việc cưới, việc tang để trục lợi cá nhân; nghiêm cấm đánh bạc hoặc tổ chức đánh bạc trái phép.
5. Không gây mất an ninh trật tự, cản trở giao thông và các hoạt động công cộng; giữ gìn vệ sinh môi trường và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
6. Không sử dụng phương tiện công và thời gian làm việc của cơ quan, tổ chức để thực hiện, tổ chức và tham dự việc cưới, việc tang (trừ trường hợp thực hiện công vụ); không sử dụng công quỹ, tài sản công để làm quà mừng cưới, viếng đám tang.
7. Tôn trọng sự yên tĩnh của cộng đồng; sử dụng âm thanh phải đảm bảo không vượt quá độ ồn cho phép theo quy định tại Thông tư số 01/2025/TT-BTNMT ngày 15/5/2025 của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Tình huống thực tế: Nếu gia đình bạn tổ chức đám cưới và sử dụng loa đài với âm lượng lớn kéo dài sau 22h, bạn có thể bị xử lý vi phạm về tiếng ồn theo quy định tại Thông tư số 01/2025/TT-BTNMT. Do đó, cần kiểm soát âm thanh hợp lý để không ảnh hưởng đến cộng đồng.

Quy định cụ thể về nếp sống văn minh trong việc cưới tại Cao Bằng

Điều 3 của Quy định quy định chi tiết về việc cưới như sau:

Tổ chức việc cưới và lễ cưới

• Việc cưới phải tuân thủ quy định của pháp luật về hôn nhân gia đình, đăng ký và quản lý hộ tịch.
• Lễ cưới tổ chức tại gia đình hoặc địa điểm cưới phải đảm bảo:
  • Trang trọng, tiết kiệm, vui tươi, lành mạnh, phù hợp với phong tục, tập quán, truyền thống văn hóa và hoàn cảnh gia đình.
  • Không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè.
  • Các thủ tục chạm ngõ, lễ ăn hỏi, rước dâu cần tổ chức theo phong tục, tập quán, không phô trương, hình thức, rườm rà, không nặng về đòi hỏi lễ vật.
  • Tổ chức tiệc cưới, trang trí lễ cưới không rườm rà, tránh phô trương.
  • Trang phục cô dâu, chú rể đẹp, lịch sự, phù hợp với văn hoá dân tộc.

Các hoạt động được khuyến khích trong việc cưới

Quy định khuyến khích thực hiện các hoạt động sau để tạo nếp sống văn minh:

• Dùng hình thức báo hỷ thay cho giấy mời dự lễ cưới, tiệc cưới.
• Hạn chế tổ chức tiệc cưới linh đình, chỉ tổ chức tiệc trà, tiệc ngọt trong lễ cưới.
• Cơ quan, tổ chức, đoàn thể đứng ra tổ chức lễ cưới.
• Cô dâu, chú rể và gia đình đặt hoa tại đài tưởng niệm liệt sĩ, nghĩa trang liệt sĩ, di tích lịch sử – văn hoá; trồng cây lưu niệm tại địa phương trong ngày cưới.
• Mặc trang phục truyền thống của dân tộc trong việc cưới.
• Tổ chức lễ việc cưới vào ngày nghỉ cuối tuần, ngày nghỉ lễ.
• Hạn chế sử dụng rượu, bia và không sử dụng thuốc lá tại tiệc cưới.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý: Quy định khuyến khích tổ chức tiệc trà, tiệc ngọt thay cho tiệc linh đình là một bước tiến quan trọng, giúp giảm thiểu lãng phí và tập trung vào ý nghĩa thiêng liêng của hôn nhân. Đồng thời, việc hạn chế rượu bia và cấm thuốc lá tại tiệc cưới góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Quy định cụ thể về nếp sống văn minh trong việc tang tại Cao Bằng

Điều 4 của Quy định đưa ra các quy định chi tiết về tổ chức việc tang, bao gồm:

Tổ chức việc tang và lễ tang

• Việc tang phải thực hiện đúng quy định của pháp luật về đăng ký và quản lý hộ tịch, bảo vệ môi trường, y tế và các quy định liên quan.
• Địa điểm tổ chức lễ tang do gia đình người qua đời quyết định, có thể tại nhà hoặc địa điểm công cộng, nhưng phải đảm bảo an toàn.
• Trường hợp người chết không có gia đình hoặc thân nhân, UBND cấp xã phối hợp với các tổ chức quần chúng chịu trách nhiệm tổ chức khâm liệm và mai táng chu đáo.
• Lễ tang cần tổ chức chu đáo, trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp với tập quán và hoàn cảnh gia đình; không lấn chiếm lòng đường vỉa hè.
• Việc quàn ướp, khâm liệm, mai táng, hỏa táng, bốc mộ, di chuyển thi hài, hài cốt thực hiện theo quy định tại Thông tư số 21/2021/TT-BYT ngày 26 tháng 11 năm 2021 của Bộ Y tế.
• Người qua đời phải được chôn cất trong nghĩa trang; nếu chưa có nghĩa trang, UBND xã, phường hướng dẫn chôn cất phù hợp với quy hoạch đất địa phương.

Các hành vi bị nghiêm cấm trong việc tang

• Nghiêm cấm lợi dụng việc tang để hành nghề mê tín dị đoan dưới mọi hình thức.
• Nghiêm cấm lợi dụng việc tang để cản trở việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ công dân trước pháp luật.
• Cấm rải tiền Việt Nam và các loại tiền nước ngoài trên đường đưa tang.
• Hạn chế tối đa việc rắc vàng mã, tiền âm phủ trên đường.

Các hoạt động được khuyến khích trong việc tang

• Các nghi thức cúng ba ngày, bảy ngày, bốn chín ngày, một trăm ngày, giỗ đầu, giỗ hết, cải táng chỉ thực hiện trong ngày và trong nội bộ gia đình, dòng họ.
• Hạn chế phúng, viếng bằng vòng hoa, bức trướng; khuyến khích sử dụng vòng hoa luân chuyển.
• Hạn chế giết mổ trâu, bò, ngựa để tổ chức tang lễ.
• Việc chôn cất nên xa khu dân cư, không chôn cất trong khu vườn nhà, đồng ruộng, đầu nguồn nước sinh hoạt.
• Xóa bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan và những nghi thức rườm rà.

Khen thưởng và xử lý vi phạm theo Quyết định 05/2026/QĐ-UBND

Điều 5 của Quy định nêu rõ:

• Khen thưởng: Các tổ chức, cá nhân thực hiện tốt nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang được cấp có thẩm quyền khen thưởng theo quy định.
• Xử lý vi phạm: Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái quy định thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý theo quy định của pháp luật.
• Khuyến khích công dân phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm.

Lời khuyên từ luật sư:

1. Nắm rõ quy định: Trước khi tổ chức việc cưới hoặc việc tang, bạn cần tìm hiểu kỹ các quy định tại Quyết định 05/2026/QĐ-UBND để tránh vi phạm.
2. Ưu tiên tiết kiệm, trang trọng: Hạn chế tối đa các khoản chi không cần thiết, tập trung vào ý nghĩa tinh thần của sự kiện.
3. Tuân thủ quy định về môi trường và giao thông: Đặc biệt lưu ý về độ ồn, không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè và không rải tiền thật trên đường đưa tang.
4. Thực hiện các hoạt động khuyến khích: Như báo hỷ thay giấy mời, tổ chức tiệc trà, sử dụng trang phục truyền thống, trồng cây lưu niệm.
5. Xóa bỏ hủ tục: Tích cực vận động gia đình, dòng họ loại bỏ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan.