Ngày 24/12/2024, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 1266/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 (sau đây gọi tắt là Chiến lược). Văn bản này không chỉ là kim chỉ nam cho toàn bộ quá trình chuyển đổi số quốc gia trong thập kỷ tới mà còn đặt ra những mục tiêu vô cùng tham vọng, tác động trực tiếp đến mọi mặt đời sống của người dân và hoạt động của doanh nghiệp.
Với tư cách là luật sư tư vấn chuyên sâu về pháp luật hành chính và công nghệ, chúng tôi nhận thấy Chiến lược này chứa đựng nhiều quy định mang tính đột phá. Bài viết dưới đây sẽ giúp quý khách hiểu rõ nội dung cốt lõi, các mốc thời gian quan trọng và những thay đổi cụ thể mà Chiến lược mang lại.
📋 Mục lục bài viết
- Tầm nhìn đến năm 2045: Việt Nam trở thành quốc gia số như thế nào?
- 3 nhóm mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là gì?
- Nhóm 1: Phát triển chính phủ số, nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động
- Nhóm 2: Phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực cạnh tranh
- Nhóm 3: Phát triển xã hội số, thu hẹp khoảng cách số, nâng cao chất lượng cuộc sống
- Giải pháp nào để đạt được các mục tiêu trên?
- Đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa, làm sạch và tái sử dụng dữ liệu
- Ưu tiên hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số “Make in Viet Nam”
- Tình huống thực tế: Người dân và doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi gì?
- Lời khuyên từ luật sư
- Câu hỏi thường gặp
- Câu hỏi: Chiến lược này có hiệu lực từ khi nào?
Tầm nhìn đến năm 2045: Việt Nam trở thành quốc gia số như thế nào?
Theo Chiến lược, tầm nhìn đến năm 2045 là Việt Nam trở thành quốc gia số phát triển, thịnh vượng, an toàn và nhân văn. Chuyển đổi số được triển khai toàn diện, đồng bộ, sâu rộng và bao trùm, trở thành phương thức phát triển chủ đạo, động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng cuộc sống của Nhân dân.
Nguyên tắc cốt lõi: Người dân và doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể, đồng thời là đối tượng thụ hưởng chính của quá trình chuyển đổi số. Việt Nam sẽ có nền quản trị quốc gia hiện đại, dựa trên dữ liệu và AI; làm chủ các công nghệ số, nền tảng số và sản phẩm số chiến lược; bảo đảm vững chắc chủ quyền số quốc gia.
Đáng chú ý: Mục tiêu cụ thể đến năm 2045 là Việt Nam thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu trên thế giới về chính phủ điện tử/chính phủ số (theo báo cáo đánh giá của Liên hợp quốc). Con số này cho thấy tham vọng vươn lên mạnh mẽ của Việt Nam trong lĩnh vực quản trị số.
3 nhóm mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là gì?
Chiến lược đặt ra 3 nhóm mục tiêu rất rõ ràng và có thể đo lường được đến năm 2030:
Nhóm 1: Phát triển chính phủ số, nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động
Đây là nhóm mục tiêu có nhiều chỉ tiêu “cứng” nhất, tác động trực tiếp đến cách thức hoạt động của các cơ quan nhà nước:
- 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa — không còn hồ sơ giấy truyền thống.
- 99% người dân, doanh nghiệp đánh giá hài lòng khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến.
- 100% bộ, ngành, địa phương sử dụng thống nhất, hiệu quả các nền tảng số dùng chung quốc gia.
- 100% hệ thống thông tin được kết nối, chia sẻ dữ liệu qua dịch vụ chia sẻ dữ liệu.
- 100% cơ sở dữ liệu dùng chung quốc gia, ngành, lĩnh vực, cấp tỉnh được chuẩn hóa, kết nối, phân quyền và sẵn sàng khai thác cho AI.
- 100% trung tâm điều hành thông minh cấp tỉnh được nâng cấp theo hướng tích hợp AI phục vụ phân tích, dự báo, cảnh báo, giám sát và hỗ trợ ra quyết định.
- 100% cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan nhà nước có hồ sơ điện tử theo quy định.
- 70% số chỉ tiêu thống kê thuộc các hệ thống chỉ tiêu thống kê được biên soạn từ nguồn dữ liệu hành chính.
- 100% cán bộ, công chức, viên chức được đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng số; 100% cán bộ chuyên trách về chuyển đổi số, công nghệ thông tin được đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật công nghệ số.
- 100% cán bộ, công chức, viên chức có tài khoản và được đào tạo sử dụng nền tảng trợ lý AI công vụ — đây là điểm rất mới, cho thấy AI sẽ được ứng dụng rộng rãi trong quản lý nhà nước.
- Việt Nam thuộc nhóm 50 nước dẫn đầu trên thế giới về chính phủ điện tử/chính phủ số (theo báo cáo đánh giá của Liên hợp quốc) — đây là bước đệm để tiến tới mục tiêu top 30 vào năm 2045.
Nhóm 2: Phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực cạnh tranh
Nhóm này tập trung vào các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và hỗ trợ doanh nghiệp:
- Quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP — một mức tăng trưởng rất lớn so với hiện tại.
- Hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số.
- Phát triển, thúc đẩy và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu, bảo đảm an toàn, tuân thủ quy định của pháp luật.
- Tỷ trọng doanh thu thương mại điện tử so với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt từ 15 – 17%.
- Phấn đấu đạt 45% số doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực thương mại tham gia các sàn thương mại điện tử lớn trong và ngoài nước.
- Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 30 lần GDP — cho thấy sự bùng nổ của thanh toán số.
- Trên 40% doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận, sử dụng nền tảng “mô hình như một dịch vụ”, tác nhân AI hoặc giải pháp AI dùng chung.
Nhóm 3: Phát triển xã hội số, thu hẹp khoảng cách số, nâng cao chất lượng cuộc sống
Nhóm này hướng đến người dân, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số:
- Hạ tầng mạng băng rộng cáp quang phủ 100% hộ gia đình.
- Tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác đạt tối thiểu 95%.
- Tỷ lệ dân số từ 18 tuổi trở lên có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân đạt trên 70% — đây là con số rất cao, đòi hỏi sự phổ cập mạnh mẽ.
- Phấn đấu tỷ lệ người dân được lập sổ sức khỏe điện tử đạt 100%.
- Đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng số cơ bản cho tối thiểu 10.000.000 lượt người trong độ tuổi lao động.
Giải pháp nào để đạt được các mục tiêu trên?
Để đạt được các mục tiêu nêu trên, Chiến lược đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chính: (1) Hoàn thiện thể chế số; (2) Phát triển hạ tầng số; (3) Phát triển dữ liệu số, nền tảng số dùng chung; (4) Phát triển nhân lực số; (5) Phát triển doanh nghiệp công nghệ số; (6) Tăng cường hợp tác quốc tế.
Chúng tôi xin phân tích sâu hơn hai giải pháp trọng tâm mà Chiến lược đặc biệt nhấn mạnh:
Đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa, làm sạch và tái sử dụng dữ liệu
Dữ liệu được xác định là tài nguyên chiến lược, nền tảng vận hành của chính phủ số, động lực của kinh tế số, nguồn lực phát triển xã hội số. Chiến lược thiết lập phương thức quản trị dữ liệu quốc gia thống nhất theo nguyên tắc: dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, được bảo vệ an toàn và khai thác hiệu quả.
Cụ thể, Chiến lược tập trung xây dựng, phát triển, hoàn thiện, kết nối liên thông và chia sẻ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, cơ sở dữ liệu địa phương. Mục tiêu cuối cùng là hình thành cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia có tích hợp, sử dụng AI để phục vụ chỉ đạo, điều hành, cung cấp dịch vụ công, phát triển chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Ưu tiên hàng đầu là các dữ liệu nền tảng về: dân cư, đất đai, doanh nghiệp, tài chính, bảo hiểm, y tế, giáo dục, lao động, an sinh xã hội, cán bộ, công chức, viên chức, giao thông, tài nguyên và môi trường.
Đặc biệt, Chiến lược yêu cầu đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa, làm sạch và tái sử dụng dữ liệu trong giải quyết thủ tục hành chính. Điều này có nghĩa là khi bạn nộp hồ sơ hành chính, dữ liệu của bạn sẽ được chia sẻ, tái sử dụng để đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình và nâng cao mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Ưu tiên hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số “Make in Viet Nam”
Chiến lược xác định doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt để tiếp thu, làm chủ, phát triển và ứng dụng công nghệ số, giải quyết các bài toán lớn của chuyển đổi số quốc gia, bảo đảm tự chủ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Ưu tiên hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số “Make in Viet Nam” có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, với nòng cốt là các doanh nghiệp phát triển nền tảng số, dữ liệu, AI, an toàn thông tin mạng, điện toán đám mây, bán dẫn, phần mềm, nội dung số và cung cấp giải pháp chuyển đổi số theo ngành, lĩnh vực.
Chiến lược đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Nhà nước là thị trường lớn và khách hàng quan trọng của doanh nghiệp công nghệ số. Nhà nước sẽ tạo không gian thử nghiệm và thị trường ban đầu cho sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trong nước thông qua đặt hàng, giao nhiệm vụ, mua sắm công, thuê dịch vụ công nghệ số, thử nghiệm có kiểm soát và ưu tiên ứng dụng trong các bài toán lớn của quốc gia.
Tình huống thực tế: Người dân và doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi gì?
Để quý khách dễ hình dung, chúng tôi xin đưa ra một vài tình huống cụ thể:
Tình huống 1: Ông A muốn làm thủ tục cấp đổi giấy phép lái xe. Hiện nay, ông phải nộp nhiều loại giấy tờ bản sao, chờ đợi nhiều ngày. Theo mục tiêu của Chiến lược, đến năm 2030, 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa. Điều này có nghĩa là ông A chỉ cần nộp hồ sơ trực tuyến, mọi dữ liệu cá nhân, sức khỏe, cư trú đã được các cơ sở dữ liệu quốc gia chia sẻ, kết quả sẽ được trả tự động và nhanh chóng.
Tình huống 2: Công ty B là doanh nghiệp nhỏ và vừa muốn chuyển đổi số nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu. Chiến lược đặt mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số. Công ty B sẽ được tiếp cận các nền tảng số dùng chung, các giải pháp AI dùng chung, và được hỗ trợ từ các chương trình của Nhà nước.
Tình huống 3: Bà C là người lao động, chưa có kỹ năng số. Chiến lược đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng số cơ bản cho tối thiểu 10.000.000 lượt người trong độ tuổi lao động. Bà C sẽ được tham gia các khóa đào tạo miễn phí do Nhà nước tổ chức, giúp bà tự tin hơn khi sử dụng các dịch vụ công trực tuyến và tham gia vào nền kinh tế số.
Lời khuyên từ luật sư
Dựa trên những quy định của Chiến lược, chúng tôi xin đưa ra một số lời khuyên thiết thực cho quý khách:
- Đối với người dân: Hãy chủ động tìm hiểu và sử dụng các dịch vụ công trực tuyến ngay từ bây giờ. Việc có chữ ký số cá nhân và tài khoản ngân hàng sẽ trở nên cần thiết trong tương lai gần. Hãy tham gia các khóa đào tạo kỹ năng số do địa phương tổ chức để không bị tụt hậu.
- Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa: Đây là thời điểm vàng để bắt đầu hành trình chuyển đổi số. Hãy tận dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, các nền tảng số dùng chung và các giải pháp AI dùng chung để nâng cao năng lực cạnh tranh. Đặc biệt, hãy chú trọng đến việc chuẩn hóa dữ liệu của doanh nghiệp mình, vì dữ liệu là tài sản chiến lược.
- Đối với doanh nghiệp công nghệ số: Chiến lược mở ra cơ hội rất lớn. Hãy tập trung phát triển các sản phẩm, dịch vụ “Make in Viet Nam” đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước, đặc biệt là các nền tảng số, AI, an toàn thông tin mạng. Nhà nước sẽ là khách hàng lớn đầu tiên của bạn.
- Đối với mọi đối tượng: Theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn thi hành Chiến lược sẽ được ban hành trong thời gian tới. Các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin mạng và giao dịch điện tử sẽ được điều chỉnh để phù hợp với lộ trình chuyển đổi số này.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi: Chiến lược này có hiệu lực từ khi nào?
Quyết định số 1266/QĐ-TTg được ký ngày 24/12/2024 và có hiệu lực kể từ ngày ký. Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045 sẽ được triển khai từ năm 2026.
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
