Kể từ ngày 01/7/2026, hàng loạt văn bản pháp luật mới trong lĩnh vực Khoa học và Công nghệ chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc định hình hành lang pháp lý cho nền kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam. Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi nhận thấy đây là những thay đổi có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, nhà đầu tư và cả người dân. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết 5 chính sách trọng tâm mà quý khách cần nắm rõ.
📋 Mục lục bài viết
- 1. Luật Công nghệ cao 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026: Ưu đãi thuế “bậc thang” và khái niệm mới
- 2. Luật Chuyển đổi số 2025: Lần đầu Việt Nam có đạo luật riêng về chuyển đổi số
- 3. Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia
- 4. Sinh viên điện hạt nhân được hưởng chính sách ưu đãi đặc biệt
- 5. Quy định mới về truy xuất nguồn gốc hàng hóa bằng công nghệ số
- Tình huống thực tế
- Lời khuyên từ luật sư
- Câu hỏi thường gặp
- Câu hỏi: Luật Công nghệ cao 2025 có hiệu lực từ ngày nào?
- Câu hỏi: Sinh viên điện hạt nhân được hưởng những ưu đãi gì?
- Câu hỏi: Ai quản lý hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia?
1. Luật Công nghệ cao 2025 có hiệu lực từ 01/7/2026: Ưu đãi thuế “bậc thang” và khái niệm mới
Theo Luật Công nghệ cao 2025, số 133/2025/QH15 do Quốc hội ban hành, đạo luật này chính thức thay thế Luật Công nghệ cao cũ, mang đến nhiều điểm mới đáng chú ý.
Khái niệm mới về công nghệ chiến lược và công nghiệp chiến lược
Cụ thể, tại khoản 2 và khoản 11 Điều 3 của Luật này, lần đầu tiên định nghĩa:
- Công nghệ chiến lược là công nghệ có tính đột phá, lan tỏa, được Nhà nước ưu tiên đầu tư nhằm tăng cường năng lực tự chủ công nghệ và lợi thế cạnh tranh quốc gia.
- Công nghiệp chiến lược là ngành sản xuất sản phẩm và cung ứng dịch vụ từ các công nghệ chiến lược này.
Ưu đãi thuế “bậc thang” – Cơ chế dẫn dắt đầu tư
Đáng chú ý, Luật Công nghệ cao 2025 triển khai mô hình ưu đãi thuế theo ba bậc, giúp tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực giá trị cao:
- Mức ưu đãi cao nhất: Dành cho dự án đầu tư vào công nghệ chiến lược, trung tâm R&D công nghệ chiến lược và doanh nghiệp công nghệ cao dẫn dắt, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về tỷ lệ nội địa hóa và đầu tư nghiên cứu.
- Ưu đãi khuyến khích sản xuất: Lần đầu tiên, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao được hưởng ưu đãi thuế.
- Mức ưu đãi nền tảng: Áp dụng cho hoạt động ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất và dịch vụ.
Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, cơ chế “bậc thang” này tạo động lực mạnh mẽ để doanh nghiệp không ngừng nâng cấp công nghệ nhằm đạt được mức ưu đãi cao hơn.
2. Luật Chuyển đổi số 2025: Lần đầu Việt Nam có đạo luật riêng về chuyển đổi số
Luật Chuyển đổi số 2025, số 148/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Luật Công nghệ thông tin 2006. Đây là lần đầu tiên Việt Nam có một đạo luật riêng điều chỉnh toàn diện về chuyển đổi số.
8 nguyên tắc chuyển đổi số
Theo Điều 6 của Luật này, các nguyên tắc bao gồm:
- Lấy người sử dụng làm trung tâm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
- Tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu, khai báo 1 lần là mặc định.
- Bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư.
- Triển khai linh hoạt, thích ứng với đổi mới công nghệ.
- Bảo đảm tính bao trùm, tạo điều kiện tiếp cận dịch vụ số cho mọi đối tượng.
- Minh bạch và trách nhiệm giải trình đối với quyết định dựa trên công nghệ số.
- Gắn với đo lường, đánh giá, giám sát và cải thiện liên tục.
- Cơ quan nhà nước có trách nhiệm tuân thủ; khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp áp dụng.
Các hành vi bị nghiêm cấm
Điều 5 Luật Chuyển đổi số 2025 quy định rõ 5 hành vi bị cấm, bao gồm: cản trở hoạt động chuyển đổi số; truy cập trái phép hệ thống số; thu thập, mua bán dữ liệu trái phép; lợi dụng chuyển đổi số để lừa đảo, trục lợi; và lợi dụng chức trách để tạo độc quyền, hạn chế cạnh tranh.
3. Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia
Tại điểm c khoản 15 Điều 2 Nghị định 225/2026/NĐ-CP, Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức được giao nhiệm vụ quản lý, điều phối và phát triển hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia, cũng như các hạ tầng phục vụ phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, bán dẫn và AI. Bộ cũng chịu trách nhiệm giám sát hoạt động trí tuệ nhân tạo trên phạm vi toàn quốc.
4. Sinh viên điện hạt nhân được hưởng chính sách ưu đãi đặc biệt
Căn cứ khoản 1 Điều 4 Nghị định 176/2026/NĐ-CP, sinh viên học trình độ cao đẳng và đại học các chuyên ngành điện hạt nhân, nếu cam kết làm việc tại nhà máy điện hạt nhân sau khi tốt nghiệp, sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi đặc biệt:
- Miễn toàn bộ học phí và được bố trí ở ký túc xá miễn phí.
- Sinh hoạt phí hằng tháng bằng 2 lần mức lương cơ sở, cấp theo số tháng học thực tế nhưng tối đa không quá 10 tháng/năm học.
- Học bổng khuyến khích học tập theo từng học kỳ (mỗi năm 2 lần): loại khá nhận 1,5 lần mức lương cơ sở; loại giỏi: 2 lần; loại xuất sắc: 2,5 lần mức lương cơ sở.
5. Quy định mới về truy xuất nguồn gốc hàng hóa bằng công nghệ số
Theo khoản 3 Điều 5 Thông tư 68/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành, quy định áp dụng công nghệ gắn chip, mã vạch hai chiều (QR) hoặc các giải pháp công nghệ phù hợp để truy xuất nguồn gốc, nhận diện và quản lý thông tin trong quá trình nhập, xuất kho. Quy định này nhằm đảm bảo hàng hóa trong lĩnh vực dự trữ quốc gia được định danh thống nhất, quản lý hiệu quả và hỗ trợ phân tích, dự báo.
Tình huống thực tế
Anh Minh, chủ một doanh nghiệp sản xuất linh kiện bán dẫn tại Hà Nội, đang lo lắng về các chính sách mới. Sau khi tìm hiểu, chúng tôi tư vấn: Luật Công nghệ cao 2025 mang đến cơ hội lớn cho doanh nghiệp của anh nếu đáp ứng được tiêu chuẩn về tỷ lệ nội địa hóa và đầu tư R&D. Với mức ưu đãi thuế “bậc thang”, anh có thể tiết kiệm đáng kể chi phí thuế nếu nâng cấp công nghệ lên mức chiến lược. Đồng thời, Luật Chuyển đổi số yêu cầu doanh nghiệp phải tuân thủ các nguyên tắc về bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng, đây là yếu tố then chốt để tránh rủi ro pháp lý.
Lời khuyên từ luật sư
- Doanh nghiệp công nghệ cao: Hãy rà soát lại tỷ lệ nội địa hóa và đầu tư R&D để xác định mức ưu đãi thuế phù hợp theo Luật Công nghệ cao 2025.
- Doanh nghiệp chuyển đổi số: Xây dựng quy trình quản lý dữ liệu và đảm bảo tuân thủ 8 nguyên tắc chuyển đổi số, đặc biệt là an ninh mạng và bảo vệ quyền riêng tư.
- Sinh viên ngành điện hạt nhân: Tận dụng ngay các chính sách ưu đãi về học phí, sinh hoạt phí và học bổng theo Nghị định 176/2026/NĐ-CP.
- Đơn vị quản lý hàng hóa dự trữ quốc gia: Triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng chip hoặc mã QR trước khi Thông tư 68/2026/TT-BTC có hiệu lực.
- Nhà đầu tư: Đánh giá cơ hội đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn để hưởng mức ưu đãi thuế cao nhất.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi: Luật Công nghệ cao 2025 có hiệu lực từ ngày nào?
Luật Công nghệ cao 2025 (Luật số 133/2025/QH15) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Luật này bổ sung khái niệm công nghệ chiến lược và triển khai cơ chế ưu đãi thuế theo ba bậc.
Câu hỏi: Sinh viên điện hạt nhân được hưởng những ưu đãi gì?
Theo Nghị định 176/2026/NĐ-CP, sinh viên chuyên ngành điện hạt nhân cam kết làm việc tại nhà máy điện hạt nhân sau tốt nghiệp được miễn toàn bộ học phí, ở ký túc xá miễn phí, nhận sinh hoạt phí hằng tháng bằng 2 lần mức lương cơ sở (tối đa 10 tháng/năm) và học bổng khuyến khích lên đến 2,5 lần mức lương cơ sở.
Câu hỏi: Ai quản lý hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia?
Theo Nghị định 225/2026/NĐ-CP, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ quản lý, điều phối, phát triển hạ tầng trí tuệ nhân tạo quốc gia và giám sát hoạt động AI. Quy định này có hiệu lực từ tháng 7/2026.
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
