Khung chuẩn mực đạo đức kinh doanh mới: Doanh nghiệp cần biết gì?

Thưa quý khách hàng, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc xây dựng một hệ thống chuẩn mực đạo đức và văn hóa kinh doanh vừa mang bản sắc dân tộc, vừa tiếp cận tinh hoa thế giới là yêu cầu cấp thiết. Mới đây, Chính phủ đã chính thức ban hành Khung chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh Việt Nam, đặt ra những tiêu chuẩn cụ thể cho doanh nghiệp, doanh nhân. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết để quý vị nắm rõ và áp dụng hiệu quả.

Khung chuẩn mực đạo đức kinh doanh áp dụng cho những đối tượng nào?

Theo văn bản chính thức, đối tượng áp dụng Khung chuẩn mực bao gồm 04 nhóm chính:

• Doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam;
• Doanh nhân là người Việt Nam, người nước ngoài đang hoạt động kinh doanh tại Việt Nam;
• Tổ chức xã hội nghề nghiệp;
• Cơ quan nhà nước hoạch định chiến lược, xây dựng, tổ chức thực thi chuẩn mực đạo đức, văn hóa trong hoạt động kinh doanh.

Phạm vi áp dụng rất rộng, bao trùm toàn bộ hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh, truyền thông thương hiệu và quan hệ đối tác của doanh nghiệp và doanh nhân.

Mục tiêu cụ thể đến năm 2030 là gì?

Khung chuẩn mực đặt ra các mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn:

• Đến năm 2027: Đạt ít nhất 60 trong số 200 doanh nghiệp thí điểm ban hành được bộ quy tắc ứng xử hoặc bộ quy tắc đạo đức doanh nghiệp; thực hiện phổ biến tối thiểu 02 lần/năm tới toàn thể cán bộ, nhân viên; đào tạo nâng cao nhận thức cho ít nhất 10.000 doanh nhân, doanh nghiệp.
• Đến năm 2030: Có ít nhất 1.000 doanh nghiệp áp dụng Khung chuẩn mực, từng bước tiệm cận và đáp ứng các yêu cầu về sản phẩm, dịch vụ theo các chuẩn mực ESG quốc tế. Đồng thời, quảng bá thành công tối thiểu 20 doanh nghiệp Việt Nam tại 10 diễn đàn, hội nghị quốc tế uy tín như OECD, UN Global Compact.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc đặt mục tiêu cụ thể và có lộ trình rõ ràng như vậy sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng định hướng và triển khai, đồng thời tạo động lực để các doanh nghiệp nhỏ và vừa bắt đầu áp dụng từ sớm.

06 nhóm chuẩn mực cốt lõi là gì?

Khung chuẩn mực được xây dựng trên cơ sở 06 giá trị cốt lõi: Nhân văn, Liêm chính, Minh bạch, Trách nhiệm, Sáng tạo và Hội nhập, trong đó chuẩn mực Nhân văn giữ vai trò trung tâm. Mỗi nhóm được cụ thể hóa thành các chuẩn mực chi tiết:

1. Nhân văn: Tôn trọng con người, lấy khách hàng và người lao động làm trung tâm

• Khách hàng là trung tâm: Lấy lợi ích hợp pháp, lâu dài của khách hàng làm trung tâm; tôn trọng quyền lợi và không phân biệt đối xử; bảo đảm minh bạch trong cung cấp thông tin.
• Xây dựng văn hóa doanh nghiệp: Tạo môi trường làm việc nhân văn, công bằng, hợp tác; duy trì chuẩn mực ứng xử dựa trên giá trị nhân văn; tổ chức các hoạt động cụ thể như quỹ hỗ trợ tương thân tương ái, chương trình về nguồn.
• Bảo đảm quyền lợi người lao động: Hướng tới đạt chứng nhận quốc tế (Great Place to Work®, ISO 45001, SA8000); thực hiện tiêu chuẩn DEI về đa dạng, công bằng và hòa nhập; xây dựng hệ thống phòng ban bảo vệ người lao động; xây dựng lộ trình phát triển sự nghiệp cho nhân viên.

2. Liêm chính: Tuân thủ pháp luật, trung thực, không gian lận; phòng, chống tham nhũng

• Tuân thủ pháp luật: Tuân thủ Luật Cạnh tranh, nghĩa vụ thuế, Bộ luật Lao động, Luật Doanh nghiệp, Luật Bảo hiểm xã hội,…
• Tôn trọng đối thủ và thị trường: Tôn trọng bản quyền, nhãn hiệu, sáng chế; không sao chép, làm giả hoặc nói xấu đối thủ.
• Cạnh tranh lành mạnh: Không lạm dụng vị thế độc quyền để chèn ép doanh nghiệp nhỏ.
• Phòng, chống tham nhũng, rửa tiền: Nghiêm cấm đưa/nhận hối lộ; xây dựng hệ thống kế toán minh bạch; thiết lập cơ chế tố cáo vi phạm và bảo vệ người tố cáo.

3. Minh bạch: Công khai thông tin, rõ ràng trong hợp đồng, quản trị

• Trung thực và minh bạch với khách hàng: Về sản phẩm/dịch vụ, chất lượng, độ an toàn.
• Trung thực và minh bạch với đối tác: Từ đàm phán, ký kết đến thực hiện hợp đồng; giải quyết tranh chấp trên cơ sở thiện chí.
• Trung thực trong quản trị, quản lý: Đạt chuẩn quốc tế về kiểm soát nội bộ (COSO, ISO 9001, ISO 37301, ISO 31000); áp dụng hệ thống quản trị IMS, ESG; xây dựng Sứ mệnh, Tầm nhìn, Triết lý kinh doanh.

4. Trách nhiệm: Trách nhiệm với xã hội, cộng đồng và môi trường

• Trách nhiệm với xã hội, cộng đồng: Ủng hộ chương trình nhà nước; tham gia hiệp hội uy tín như VCCI, VASEP, VITAS.
• Trách nhiệm với phát triển kinh tế đất nước: Xây dựng doanh nghiệp lớn, sáng chế sản phẩm đẳng cấp quốc gia, đạt tăng trưởng cao hơn GDP trung bình, đóng góp ổn định vào GDP.
• Trách nhiệm với môi trường: Tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững.

5. Sáng tạo: Coi đổi mới là động lực phát triển

• Sáng tạo bền vững trong phát triển lĩnh vực và sản phẩm kinh doanh.
• Sáng tạo bền vững trong mô hình và quản lý doanh nghiệp.

6. Hội nhập: Mở rộng tầm nhìn quốc tế, phát huy bản sắc Việt Nam

• Xây dựng bộ quy tắc ứng xử trong giao dịch thương mại quốc tế.
• Tiếp cận tinh hoa văn hóa kinh doanh thế giới.
• Đạo đức, văn hóa kinh doanh gắn với phẩm chất đặc trưng của người Việt Nam.
• Phát huy, lan tỏa bản sắc dân tộc.
• Quảng bá mô hình chuẩn mực đạo đức, văn hóa kinh doanh Việt Nam ra quốc tế.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp nhỏ có thể áp dụng không?

Anh Minh, chủ một doanh nghiệp sản xuất thủ công mỹ nghệ tại Hà Nội, băn khoăn: “Doanh nghiệp của tôi chỉ có 20 lao động, liệu có thể áp dụng Khung chuẩn mực này không? Nếu có thì bắt đầu từ đâu?”

Lời khuyên từ luật sư: Hoàn toàn có thể, và việc áp dụng sẽ mang lại nhiều lợi ích lâu dài. Đối với doanh nghiệp nhỏ, quý vị nên bắt đầu từ những chuẩn mực cốt lõi như:

1. Nhân văn: Xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên tôn trọng, chia sẻ; đảm bảo quyền lợi cơ bản cho người lao động.
2. Liêm chính: Tuân thủ pháp luật về lao động, thuế, cạnh tranh; không tham nhũng.
3. Minh bạch: Công khai thông tin sản phẩm, giá cả với khách hàng; minh bạch trong quan hệ đối tác.

Việc áp dụng ngay từ bây giờ sẽ giúp doanh nghiệp tạo dựng uy tín, thu hút khách hàng và đối tác, đồng thời dễ dàng đáp ứng các yêu cầu khi muốn mở rộng quy mô sau này.

Những lưu ý quan trọng khi áp dụng Khung chuẩn mực

Để áp dụng thành công Khung chuẩn mực, quý khách hàng cần lưu ý các điểm sau:

1. Xây dựng kế hoạch hành động rõ ràng: Đặt mục tiêu cụ thể, phân công trách nhiệm và lộ trình thực hiện cho từng chuẩn mực.
2. Đào tạo nhận thức cho toàn bộ nhân viên: Tổ chức ít nhất 02 lần/năm để phổ biến nội dung Khung chuẩn mực, đảm bảo mọi người đều hiểu và thực hiện.
3. Xây dựng bộ quy tắc ứng xử nội bộ: Dựa trên Khung chuẩn mực, doanh nghiệp cần xây dựng bộ quy tắc ứng xử riêng phù hợp với đặc thù hoạt động.
4. Thiết lập cơ chế giám sát và xử lý vi phạm: Có đường dây nóng ẩn danh, chính sách bảo vệ người tố cáo để đảm bảo tính hiệu quả.
5. Đánh giá và cải tiến liên tục: Định kỳ rà soát, đánh giá việc thực hiện và điều chỉnh cho phù hợp.

Câu hỏi thường gặp