Hướng dẫn Nghị định 320/2026/NĐ-CP: Bỏ nộp giấy tờ, mở tài khoản VNeID an sinh xã hội

Kể từ ngày 28/9/2026, Nghị định số 320/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi quan trọng trong lĩnh vực định danh và xác thực điện tử tại Việt Nam. Đây là tin vui cho người dân và doanh nghiệp khi các thủ tục hành chính sẽ trở nên gọn nhẹ hơn bao giờ hết.

Chúng tôi sẽ phân tích chi tiết những điểm mới của Nghị định này, giúp bạn nắm bắt kịp thời các quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ.

Nghị định 320/2026/NĐ-CP bổ sung quy định gì về tài khoản an sinh xã hội trên VNeID?

Theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã bổ sung khoản 12, khoản 13 vào sau khoản 11 của Điều 3 Nghị định số 69/2024/NĐ-CP. Theo đó, tài khoản hưởng an sinh xã hội được định nghĩa là thông tin định danh trên Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID), cho phép chủ thể danh tính điện tử tích hợp thông tin tài khoản thanh toán, ví điện tử, tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp.

Điều này có nghĩa là, trong tương lai gần, người dân có thể nhận các khoản trợ cấp, lương hưu trực tiếp qua VNeID mà không cần mở thêm tài khoản ngân hàng riêng. Đây là bước tiến lớn trong việc số hóa các chính sách an sinh xã hội.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định rõ cơ quan quản lý, vận hành hệ thống định danh và xác thực điện tử là đơn vị trực thuộc Bộ Công an, được giao nhiệm vụ quản lý, vận hành hệ thống và Ứng dụng định danh quốc gia.

Khi nào người dân được miễn nộp giấy tờ đã tích hợp trên VNeID?

Một trong những thay đổi được mong đợi nhất của Nghị định số 320/2026/NĐ-CP là sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 4 Nghị định số 69/2024/NĐ-CP về nguyên tắc định danh và xác thực điện tử. Cụ thể:

• Không yêu cầu nộp giấy tờ: Cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công, giao dịch dân sự phải khai thác và sử dụng danh tính điện tử, thông tin, giấy tờ đã tích hợp trên VNeID.
• Bảo mật thông tin: Việc khai thác phải bảo mật thông tin tài khoản định danh điện tử, tuân thủ pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đảm bảo an toàn và bí mật đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình.
• Miễn, giảm phí, lệ phí: Cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công trực tuyến qua VNeID được miễn, giảm phí, lệ phí theo quy định pháp luật về phí và lệ phí.

Ai được cấp tài khoản định danh điện tử theo Nghị định mới?

Nghị định số 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 7 về phân loại và đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử. Theo đó, đối tượng được cấp tài khoản bao gồm:

1. Công dân Việt Nam

• Từ đủ 06 tuổi trở lên đã được cấp thẻ căn cước công dân hoặc thẻ căn cước còn thời hạn sử dụng: được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 01, mức độ 02 khi có nhu cầu.
• Dưới 06 tuổi đã được cấp thẻ căn cước: được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 01 khi có nhu cầu.

2. Người nước ngoài

Điểm mới đáng chú ý: Người nước ngoài nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam được cấp tài khoản định danh điện tử không phân biệt theo mức độ khi có nhu cầu. Quy định này thay thế quy định cũ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam.

3. Cơ quan, tổ chức

Cơ quan, tổ chức được thành lập hoặc đăng ký hoạt động tại Việt Nam được cấp tài khoản định danh điện tử không phân biệt theo mức độ khi có nhu cầu.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc mở rộng đối tượng người nước ngoài được cấp tài khoản định danh điện tử là bước đi phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế, tạo điều kiện cho người nước ngoài tiếp cận dịch vụ công trực tuyến dễ dàng hơn.

Quy trình tích hợp giấy tờ lên VNeID thay đổi thế nào?

Nghị định số 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 8 về cập nhật, chia sẻ, khai thác thông tin, giấy tờ trong hệ thống định danh và xác thực điện tử. Quy trình mới được quy định cụ thể như sau:

Cơ chế 1: Tự động đồng bộ (khi cơ quan cấp giấy tờ đã kết nối cơ sở dữ liệu)

• Các giấy tờ không thuộc bí mật nhà nước do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp được tự động đồng bộ, cập nhật vào hệ thống khi cơ quan đó có cơ sở dữ liệu đã kết nối.
• Khi thông tin thay đổi, cơ quan cấp giấy tờ phải cập nhật ngay. Trường hợp khách quan chưa thể thực hiện, thời gian cập nhật không quá 24 giờ kể từ thời điểm phát sinh dữ liệu.
• Trường hợp công dân yêu cầu cập nhật trực tiếp trên VNeID: thời gian không quá 05 phút.

Cơ chế 2: Tích hợp thủ công (khi cơ quan cấp giấy tờ chưa có cơ sở dữ liệu kết nối)

1. Chủ thể danh tính điện tử gửi yêu cầu tích hợp qua VNeID.
2. Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền cấp giấy tờ truy cập hệ thống bằng tài khoản định danh điện tử của mình để tiếp nhận, xử lý, phê duyệt yêu cầu theo hướng dẫn của Bộ Công an.
3. Thời hạn xử lý: 05 ngày làm việc kể từ ngày hệ thống nhận được yêu cầu.
4. Việc cập nhật thông tin, giấy tờ được thực hiện đồng thời với việc phê duyệt điều chỉnh.

Quy định về khai thác thông tin, giấy tờ

Nghị định mới cũng quy định rõ quyền khai thác thông tin:

• Cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội được khai thác phù hợp với chức năng, nhiệm vụ.
• Cơ quan, tổ chức, cá nhân được khai thác thông tin, giấy tờ của chính mình.
• Các đối tượng khác muốn khai thác thông tin của người khác qua VNeID phải được sự đồng ý của chủ thể thông tin.
• Trường hợp khai thác thông tin của người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, người dưới 14 tuổi, người bị tuyên bố mất tích, người đã chết: phải có sự đồng ý của người đại diện hợp pháp hoặc người thừa kế theo quy định.

66 loại giấy tờ cá nhân và 140 loại giấy tờ tổ chức được tích hợp gồm những gì?

Một điểm đáng chú ý khác của Nghị định số 320/2026/NĐ-CP là bổ sung danh mục giấy tờ được tích hợp, cập nhật trên VNeID, bao gồm:

Giấy tờ cấp cho cá nhân (66 loại)

Một số giấy tờ tiêu biểu bao gồm:

• Giấy khai sinh
• Giấy xác nhận thông tin về lưu trú
• Hộ chiếu phổ thông
• Thị thực
• Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện
• Giấy phép lái xe
• Giấy phép đầu tư

Giấy tờ cấp cho cơ quan, tổ chức (140 loại)

Một số giấy tờ tiêu biểu bao gồm:

• Giấy chứng nhận đăng ký mẫu con dấu
• Giấy chứng nhận tên định danh
• Giấy phép kinh doanh
• Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu

Tình huống thực tế

Anh Minh (Hà Nội) đi làm thủ tục đăng ký xe máy tại Công an quận. Trước đây, anh phải mang theo bản chính căn cước công dân, giấy xác nhận nơi cư trú, và nhiều giấy tờ khác. Kể từ ngày 28/9/2026, theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP, anh Minh chỉ cần xuất trình VNeID với các giấy tờ đã tích hợp. Cán bộ tiếp nhận sẽ khai thác dữ liệu trực tiếp từ hệ thống, không được yêu cầu anh nộp bản sao giấy tờ đã có trên ứng dụng.

Chị Hoa (TP. Hồ Chí Minh) là người Việt Nam đang sinh sống tại nước ngoài, về nước thăm thân. Chị được cấp tài khoản định danh điện tử theo quy định mới dành cho người nước ngoài nhập cảnh hợp pháp. Điều này giúp chị dễ dàng thực hiện các thủ tục hành chính trong thời gian ở Việt Nam mà không cần mang nhiều giấy tờ.

Lời khuyên từ luật sư

Để tận dụng tối đa lợi ích từ Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, chúng tôi khuyến nghị bạn:

1. Cập nhật VNeID thường xuyên: Hãy chắc chắn rằng ứng dụng VNeID của bạn đang ở phiên bản mới nhất và các giấy tờ đã được tích hợp đầy đủ, chính xác. Việc này giúp bạn tránh các rắc rối khi thực hiện thủ tục hành chính.
2. Kiểm tra danh mục giấy tờ đã tích hợp: Trước khi thực hiện bất kỳ thủ tục nào, hãy kiểm tra xem giấy tờ cần thiết đã được tích hợp trên VNeID hay chưa. Nếu chưa, bạn có thể gửi yêu cầu tích hợp ngay trên ứng dụng.
3. Bảo mật thông tin cá nhân: Tuyệt đối không chia sẻ mã OTP, mật khẩu hoặc thông tin tài khoản VNeID cho bất kỳ ai. Các hành vi gian lận, giả mạo định danh điện tử sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
4. Lưu ý thời hạn cập nhật: Nếu bạn phát hiện sai sót trong thông tin trên VNeID, hãy yêu cầu cập nhật ngay. Theo quy định, thời gian cập nhật trực tiếp trên ứng dụng không quá 05 phút.
5. Theo dõi văn bản hướng dẫn: Bộ Công an sẽ ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành Nghị định. Bạn nên theo dõi để cập nhật kịp thời.