Hướng dẫn chi tiết: Thông tư 116/2026/TT-BCA sửa đổi quy định cư trú thế nào?

Ngày 21/07/2026, Bộ Công an ban hành Thông tư 116/2026/TT-BCA sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung liên quan đến thủ tục đăng ký, quản lý cư trú. Đây là văn bản quan trọng thay thế một phần Thông tư 56/2021/TT-BCA, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cư trú. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết bảng so sánh giữa hai thông tư, giúp bạn hiểu rõ những thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mình.

1. Thông tư 116/2026/TT-BCA thay đổi phạm vi điều chỉnh như thế nào?

Theo Thông tư 116/2026/TT-BCA, phạm vi điều chỉnh đã được bổ sung nội dung về biểu mẫu sử dụng trong đăng ký, quản lý cư trú. Trước đây, Thông tư 56/2021/TT-BCA chưa quy định biểu mẫu trong phạm vi điều chỉnh. Điều này có nghĩa là từ nay, các biểu mẫu liên quan đến thủ tục cư trú sẽ được quy định thống nhất trong cùng một thông tư, giúp người dân dễ dàng tra cứu và thực hiện.

2. Kênh tiếp nhận hồ sơ trực tuyến có gì thay đổi?

Theo quy định mới, hồ sơ đăng ký cư trú trực tuyến sẽ được tiếp nhận qua Cổng dịch vụ công quốc gia và ứng dụng định danh quốc gia VNeID. Trong khi đó, Thông tư 56/2021/TT-BCA cho phép tiếp nhận qua cổng dịch vụ công, VNeID và các dịch vụ công trực tuyến khác theo quy định. Việc chuẩn hóa này giúp xác định cụ thể các kênh tiếp nhận, tránh tình trạng lộn xộn và đảm bảo tính thống nhất.

3. Nộp lệ phí và cấp mã hồ sơ: Những điểm mới cần lưu ý

Thông tư 116/2026/TT-BCA làm rõ nghĩa vụ nộp lệ phí đối với hồ sơ trực tiếp và áp dụng thống nhất mã hồ sơ cho mọi phương thức nộp. Cụ thể:

• Người đăng ký cư trú trực tiếp phải nộp lệ phí theo quy định.
• Mỗi hồ sơ được cấp 01 mã để theo dõi, tra cứu.

Trước đây, Thông tư 56/2021/TT-BCA chưa quy định rõ việc nộp lệ phí đối với hồ sơ trực tiếp và quy định về mã hồ sơ còn chưa thống nhất. Điều này giúp quy trình trở nên minh bạch hơn.

4. Quy định mới về ủy quyền thực hiện thủ tục cư trú

Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung cơ chế ủy quyền. Theo đó:

• Công dân không tự thực hiện được phép ủy quyền cho người khác.
• Người giám hộ, người đại diện thực hiện cho người được đại diện không phải lập ủy quyền.

Trước đây, Thông tư 56/2021/TT-BCA chưa có quy định cụ thể về vấn đề này. Điều này tạo thuận lợi cho người không thể trực tiếp làm thủ tục, như người già, người khuyết tật hoặc người đang ở xa.

5. Khai thác thông tin điện tử và giấy tờ điện tử: Hạn chế yêu cầu nộp lại giấy tờ

Theo quy định mới, thông tin có thể được khai thác từ cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin hoặc VNeID thì không yêu cầu công dân nộp, xuất trình lại. Trong khi đó, Thông tư 56/2021/TT-BCA chủ yếu quy định khai thác từ cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Việc mở rộng nguồn dữ liệu giúp hạn chế yêu cầu cung cấp lại giấy tờ, tiết kiệm thời gian cho người dân.Ngoài ra, đối với giấy tờ điện tử trong hồ sơ, Thông tư mới quy định rõ yêu cầu về bản quét, bản chụp phải bảo đảm tính rõ nét, đầy đủ, toàn vẹn. Trước đây, quy định còn chưa xác định rõ phạm vi áp dụng.

6. Thông báo kết quả giải quyết: Bổ sung VNeID là phương thức mới

Thông tư 116/2026/TT-BCA bổ sung VNeID là phương thức thông báo kết quả thủ tục cư trú, bên cạnh các phương thức cũ như văn bản giấy, văn bản điện tử và SMS. Điều này giúp người dân nhận kết quả nhanh chóng và thuận tiện hơn, đặc biệt khi sử dụng ứng dụng định danh quốc gia.

7. Tình huống thực tế: Đăng ký thường trú tại chỗ ở thuê, mượn, ở nhờ

Tình huống: Anh Nguyễn Văn A đang thuê nhà tại quận Cầu Giấy, Hà Nội. Anh muốn đăng ký thường trú tại địa chỉ này nhưng chủ nhà không đồng ý cho nhập hộ khẩu. Theo quy định cũ, anh A gặp khó khăn vì không có giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp.Theo Thông tư 116/2026/TT-BCA, nếu anh A có quan hệ gia đình với chủ hộ hoặc thành viên hộ gia đình đang thường trú tại chỗ ở thuê, anh có thể đăng ký thường trú mà không cần ý kiến đồng ý của chủ sở hữu, nếu địa điểm thuộc Điều 23 Luật Cư trú và không xác định được chủ sở hữu. Điều này giúp tháo gỡ vướng mắc cho nhiều người dân.

8. Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên các quy định mới, chúng tôi khuyên bạn:

1. Sử dụng VNeID làm kênh chính để nộp hồ sơ và nhận kết quả thủ tục cư trú, vì đây là phương thức được chuẩn hóa và tiện lợi.
2. Lưu ý đến cơ chế ủy quyền: Nếu bạn không thể tự thực hiện thủ tục, hãy lập giấy ủy quyền hợp lệ để người thân thay mặt.
3. Chuẩn bị giấy tờ điện tử rõ nét, đầy đủ khi nộp hồ sơ trực tuyến để tránh bị từ chối.
4. Kiểm tra kỹ các trường hợp miễn cung cấp giấy tờ chứng minh chỗ ở khi đăng ký tạm trú hoặc thường trú, đặc biệt nếu bạn có quan hệ gia đình với chủ sở hữu.
5. Theo dõi thông tin trên VNeID để nhận kết quả giải quyết và phản ánh kịp thời nếu có vấn đề.

Câu hỏi thường gặp

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính tham khảo. Để được tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn, vui lòng liên hệ luật sư qua hotline 1900.6588 hoặc sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn (CÓ PHÍ) tại số 090 222 9061.