Hướng dẫn chi tiết 5 quy định mới về hộ chiếu từ 01/7/2026 bạn cần biết ngay

Kể từ ngày 01/7/2026, Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung 10 Luật liên quan đến an ninh, trật tự sẽ chính thức có hiệu lực. Trong đó, có 5 quy định mới về hộ chiếu mà mọi công dân Việt Nam cần nắm rõ để tránh những rắc rối không đáng có khi làm thủ tục xuất nhập cảnh. Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi sẽ phân tích từng điểm một cách chi tiết, kèm theo ví dụ thực tế để quý khách dễ dàng áp dụng.

1. Hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn chỉ có giá trị sử dụng 01 lần: Điều gì thay đổi?

Theo khoản 1 Điều 3 Luật số 118/2025/QH15, sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 7 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn có thời hạn không quá 12 tháng, không được gia hạn và chỉ có giá trị sử dụng 01 lần khi xuất cảnh Việt Nam hoặc nhập cảnh Việt Nam.

Điểm mới so với hiện hành: Trước đây, quy định chỉ nêu rõ thời hạn không quá 12 tháng và không được gia hạn, nhưng chưa xác định rõ giá trị sử dụng chỉ một lần. Điều này có nghĩa là nếu bạn được cấp loại hộ chiếu này, sau khi dùng để xuất cảnh hoặc nhập cảnh một lần, nó sẽ tự động hết hiệu lực, dù còn thời hạn.

Tình huống thực tế:

Anh Minh, một công dân Việt Nam, cần đi công tác gấp sang Thái Lan trong 3 ngày. Do không kịp làm hộ chiếu phổ thông thông thường, anh được cấp hộ chiếu rút gọn vào ngày 01/8/2026, có thời hạn đến 31/7/2027. Anh dùng hộ chiếu này để xuất cảnh ngày 02/8/2026 và nhập cảnh lại ngày 05/8/2026. Theo quy định mới, sau lần nhập cảnh này, hộ chiếu của anh đã hết giá trị sử dụng. Nếu anh muốn đi lại vào tháng 9/2026, anh phải làm thủ tục cấp hộ chiếu mới từ đầu.

2. Bổ sung 03 trường hợp hủy, thu hồi giá trị sử dụng hộ chiếu: Bạn có nằm trong diện này không?

Theo khoản 9 Điều 3 Luật số 118/2025/QH15, bổ sung khoản 5, khoản 6 và khoản 7 vào sau khoản 4 Điều 27 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, từ ngày 01/7/2026 sẽ có thêm 3 trường hợp mới về hủy, thu hồi giá trị sử dụng hộ chiếu:

• Hủy giá trị sử dụng hộ chiếu phổ thông còn thời hạn đối với trường hợp đã được cấp hộ chiếu phổ thông mới.
• Thu hồi, hủy giá trị sử dụng hộ chiếu đã được cấp nhưng bị sai thông tin trên hộ chiếu.
• Hủy giá trị sử dụng hộ chiếu của người đang bị truy nã.

Điểm mới so với hiện hành: Trước đây, Điều 27 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam chỉ quy định 4 trường hợp: hủy hộ chiếu bị mất; thu hồi hộ chiếu của người thôi quốc tịch, bị tước quốc tịch; thu hồi hộ chiếu ngoại giao, công vụ không còn đối tượng sử dụng; thu hồi hộ chiếu của người chưa chấp hành quyết định xử phạt hành chính. Việc bổ sung 3 trường hợp này giúp quản lý chặt chẽ hơn tình trạng hộ chiếu.

Tình huống thực tế:

Chị Hoa làm thủ tục cấp hộ chiếu mới, nhưng khi nhận hộ chiếu cũ (còn thời hạn 2 năm) vẫn còn trong tay. Theo quy định mới, kể từ thời điểm chị nhận hộ chiếu mới, hộ chiếu cũ sẽ bị hủy giá trị sử dụng ngay lập tức. Chị không thể dùng hộ chiếu cũ để đi lại nữa.

3. Không yêu cầu công dân cung cấp lại giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu: Thủ tục đơn giản hóa như thế nào?

Theo khoản 11 Điều 3 Luật số 118/2025/QH15, sửa đổi khoản 2 Điều 40 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam được kết nối với cơ sở dữ liệu về dân cư, căn cước, quốc tịch và các cơ sở dữ liệu khác. Đối với giấy tờ, thông tin trong hồ sơ thủ tục hành chính về xuất nhập cảnh đã có trong các cơ sở dữ liệu mà cơ quan tiếp nhận có thể khai thác được thì không yêu cầu công dân phải cung cấp lại.

Điểm mới so với hiện hành: Trước đây, người dân thường phải nộp nhiều loại giấy tờ như sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, chứng minh thư photo công chứng… dù những thông tin này đã có trong hệ thống dữ liệu quốc gia. Quy định mới giúp giảm bớt gánh nặng hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho công dân.

4. Quy định trình tự hủy hộ chiếu cũ khi đã được cấp hộ chiếu phổ thông mới: Chi tiết thực hiện ra sao?

Theo khoản 10 Điều 3 Luật số 118/2025/QH15, bổ sung Điều 31a và Điều 31b vào sau Điều 30 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, quy định trình tự hủy giá trị sử dụng của hộ chiếu cũ như sau:

• Trường hợp 1: Sau khi cấp hộ chiếu phổ thông mới, cơ quan cấp hộ chiếu tự động hủy giá trị sử dụng hộ chiếu cũ (nếu còn thời hạn) mà không cần công dân yêu cầu.
• Trường hợp 2: Nếu hộ chiếu bị sai thông tin, cơ quan có thẩm quyền thực hiện:
  • Kiểm tra và yêu cầu người được cấp nộp lại hộ chiếu để thu hủy.
  • Nếu không thu hồi được (ví dụ người đó đang ở nước ngoài), cơ quan sẽ hủy giá trị sử dụng trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh.
• Trường hợp 3: Đối với người đang bị truy nã, cơ quan cấp hộ chiếu kiểm tra và hủy giá trị sử dụng hộ chiếu. Nếu người bị truy nã đang ở nước ngoài và về Việt Nam đầu thú, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ cấp hộ chiếu phổ thông theo thủ tục rút gọn.

5. Bổ sung căn cước điện tử khi làm thủ tục cấp, gia hạn hộ chiếu: Tiện lợi hơn cho công dân

Theo khoản 4 Điều 3 Luật số 118/2025/QH15, sửa đổi khoản 1 Điều 12 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, người đề nghị cấp, gia hạn hộ chiếu phải xuất trình Thẻ căn cước công dân hoặc thẻ căn cước hoặc căn cước điện tử tại Cơ quan Lãnh sự Bộ Ngoại giao hoặc cơ quan được ủy quyền.

Đồng thời, theo khoản 5 Điều 3, người đề nghị cấp hộ chiếu phổ thông trong nước cũng được phép xuất trình thẻ căn cước công dân, thẻ căn cước, căn cước điện tử hoặc hộ chiếu còn giá trị sử dụng.

Điểm mới so với hiện hành: Trước đây, quy định chỉ yêu cầu xuất trình thẻ căn cước công dân hoặc hộ chiếu. Việc bổ sung “căn cước điện tử” giúp công dân có thêm lựa chọn linh hoạt, đặc biệt hữu ích trong giao dịch trực tuyến hoặc khi thẻ vật lý bị thất lạc.

Lời khuyên từ luật sư dành cho bạn

Để tránh những rủi ro pháp lý và đảm bảo quyền lợi của mình, chúng tôi khuyến nghị quý khách thực hiện các bước sau:

1. Kiểm tra kỹ thông tin trên hộ chiếu ngay sau khi nhận: Nếu phát hiện sai sót (tên, ngày tháng năm sinh, số hộ chiếu…), hãy liên hệ ngay với cơ quan cấp để được thu hồi và cấp lại. Việc chậm trễ có thể khiến bạn bị từ chối xuất nhập cảnh.
2. Lưu ý về hộ chiếu rút gọn: Nếu bạn được cấp loại hộ chiếu này, hãy chỉ sử dụng cho một lần đi duy nhất. Sau khi về nước, hộ chiếu sẽ hết giá trị. Không nên cố gắng sử dụng lại vì sẽ bị từ chối tại cửa khẩu.
3. Không sử dụng hộ chiếu cũ sau khi đã được cấp hộ chiếu mới: Hãy hủy hoặc cất giữ hộ chiếu cũ một cách an toàn. Nếu bạn vô tình dùng hộ chiếu cũ để xuất cảnh, bạn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.
4. Tận dụng căn cước điện tử: Đăng ký căn cước điện tử qua ứng dụng VNeID để có thể sử dụng trong các giao dịch hành chính, bao gồm làm hộ chiếu. Điều này giúp bạn không phải mang theo nhiều giấy tờ vật lý.
5. Theo dõi cập nhật pháp luật: Các quy định về hộ chiếu có thể thay đổi theo thời gian. Hãy thường xuyên kiểm tra trên cổng thông tin chính thức như phapluat.gov.vn hoặc tham khảo ý kiến luật sư khi cần.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết được tư vấn bởi Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, tham khảo từ nguồn LuatVietnam và các văn bản pháp luật chính thức. Mọi thông tin chỉ mang tính tham khảo, quý khách nên liên hệ luật sư để được tư vấn cụ thể cho trường hợp của mình.