Hướng dẫn chi tiết: 23 dự án luật, nghị quyết và lộ trình hoàn thiện đến tháng 7/2026

Trong bối cảnh cải cách thể chế đang được xem là “điểm nghẽn” cần tháo gỡ để thúc đẩy tăng trưởng, Chính phủ đã đưa ra lộ trình cấp bách cho 23 dự án luật và nghị quyết với các mốc thời gian cụ thể. Nếu bạn là doanh nghiệp, nhà đầu tư hoặc người dân quan tâm đến các chính sách mới, bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ luật nào đang được sửa đổi, tiến độ ra sao và những rủi ro pháp lý nào cần lưu ý khi văn bản hướng dẫn chưa được ban hành kịp thời.

Vì sao Chính phủ phải đẩy nhanh tiến độ 23 dự án luật, nghị quyết?

Ngày 01/7/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã ký Văn bản số 6613/VPCP-PL yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 170/NQ-CP ngày 27/6/2026 và Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 5943/VPCP-PL ngày 24/6/2026. Lý do chính là tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết đang ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật.

Theo thống kê từ Văn phòng Chính phủ, tính đến hết ngày 01/7/2026, còn 09 nghị định quy định chi tiết các luật, nghị quyết có hiệu lực trước ngày 01/5/2026 chưa được ban hành. Đối với các luật, nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, vẫn còn 19 nghị định chưa được ban hành. Tổng cộng 28 văn bản hướng dẫn bị chậm tiến độ.

Danh mục 23 dự án luật, nghị quyết và thời hạn cụ thể

15 dự án luật, nghị quyết phải trình Quốc hội trước ngày 3/7/2026

Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ gồm: Quốc phòng, Công an, Tư pháp, Nội vụ, Xây dựng, Công Thương, Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Văn hóa Thể thao và Du lịch, Nông nghiệp và Môi trường, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khẩn trương hoàn thiện 15 dự án theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình Quốc hội trước ngày 3/7/2026.

Danh sách chi tiết:

1. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc
2. Luật Dầu khí (sửa đổi)
3. Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)
4. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)
5. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước
6. Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt
7. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản
8. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan
9. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật NHNN Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng
10. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến TTHC, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường
11. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật: Chuyển giao công nghệ, Viễn thông, Giao dịch điện tử, Tần số vô tuyến điện
12. Nghị quyết về cơ chế chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, vi phạm liên quan kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước
13. Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027
14. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng
15. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư (sửa đổi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện)

7 dự án luật phải trình Chính phủ trước ngày 7/7/2026

Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ: Công an, Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Tư pháp, Xây dựng khẩn trương xây dựng hồ sơ các dự án luật, trình Chính phủ trước ngày 7/7/2026. Danh sách gồm:

1. Bộ luật Hình sự (sửa đổi)
2. Luật Đất đai (sửa đổi)
3. Luật hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công
4. Luật Đô thị đặc biệt (hoặc Luật Phát triển đô thị)
5. Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)
6. Luật Nhà ở (sửa đổi)
7. Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi)

Lưu ý đặc biệt: Phó Thủ tướng yêu cầu hồ sơ dự án luật, nghị quyết trình Chính phủ phải kèm theo dự thảo văn bản quy định chi tiết thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ. Nguyên tắc mới là mỗi chủ thể chỉ ban hành một văn bản để quy định chi tiết các nội dung được giao, nhằm tránh tình trạng chồng chéo.

Tình trạng chậm ban hành văn bản hướng dẫn: 28 nghị định đang bị “nợ”

09 nghị định quá hạn (hiệu lực trước 01/5/2026)

Theo thống kê của Văn phòng Chính phủ, các Bộ chịu trách nhiệm chính gồm:

• Bộ Giáo dục và Đào tạo: 02 nghị định quy định chi tiết 01 nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
• Bộ Công Thương: 01 nghị định quy định chi tiết 01 nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/3/2026
• Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: 02 nghị định quy định chi tiết 02 luật có hiệu lực từ ngày 01/3/2026 và từ ngày 01/5/2026
• Bộ Tài chính: 01 nghị định quy định chi tiết 01 nghị quyết có hiệu lực trước ngày 01/01/2026
• Bộ Nội vụ: 01 nghị định quy định chi tiết 01 luật có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
• Bộ Y tế: 01 nghị định quy định chi tiết 01 nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/01/2026
• Bộ Tư pháp: 01 nghị định quy định chi tiết 01 nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/5/2026

19 nghị định chưa ban hành (hiệu lực từ 01/7/2026)

• Bộ Công an: 06 nghị định (đã trình)
• Bộ Tài chính: 03 nghị định (đã trình)
• Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: 05 nghị định (đã trình 04, chưa trình 01)
• Bộ Quốc phòng: 02 nghị định (đã trình)
• Bộ Ngoại giao: 01 nghị định (chưa trình)
• Bộ Giáo dục và Đào tạo: 01 nghị định (chưa trình)
• Bộ Nông nghiệp và Môi trường: 01 nghị định (đã trình)

Giải pháp mới: Công khai tiến độ và cơ chế tự động cảnh báo

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu thực hiện công khai tiến độ xây dựng, ban hành văn bản và có cơ chế theo dõi, người dân giám sát, tự động cảnh báo đối với các trường hợp văn bản quy định chi tiết quá hạn hoặc có nguy cơ không bảo đảm tiến độ để kịp thời chỉ đạo, xử lý. Đây là bước tiến quan trọng trong minh bạch hóa quy trình lập pháp.

Tình huống thực tế: Khi văn bản hướng dẫn chưa có, doanh nghiệp gặp rủi ro gì?

Ví dụ: Một doanh nghiệp bất động sản đang chuẩn bị đầu tư dự án mới vào tháng 7/2026. Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, nhưng đến thời điểm này, các nghị định hướng dẫn chi tiết vẫn chưa được ban hành. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không thể xác định rõ thủ tục cấp phép, điều kiện kinh doanh mới, dẫn đến nguy cơ đình trệ dự án hoặc vi phạm pháp luật do áp dụng không đúng quy định.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, tình trạng chậm ban hành văn bản hướng dẫn khiến doanh nghiệp rơi vào “khoảng trống pháp lý”, không thể xác định được nghĩa vụ và quyền lợi của mình, đặc biệt trong các lĩnh vực như đất đai, đầu tư, xây dựng và thuế.

Lời khuyên từ luật sư

1. Theo dõi sát tiến độ ban hành văn bản: Doanh nghiệp và cá nhân nên thường xuyên cập nhật trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ (chinhphu.vn) hoặc Bộ Tư pháp (moj.gov.vn) để nắm bắt kịp thời các văn bản mới.
2. Không thực hiện giao dịch khi thiếu hướng dẫn: Trong trường hợp luật đã có hiệu lực nhưng chưa có nghị định hướng dẫn, khách hàng nên tạm hoãn các giao dịch có rủi ro pháp lý cao, hoặc tham khảo ý kiến luật sư chuyên ngành.
3. Rà soát danh mục 23 dự án: Nếu doanh nghiệp của bạn hoạt động trong các lĩnh vực như dầu khí, bất động sản, tài chính, ngân hàng hoặc nông nghiệp, hãy chủ động nghiên cứu các dự thảo luật để chuẩn bị phương án kinh doanh phù hợp.
4. Lưu giữ hồ sơ pháp lý: Khi thực hiện thủ tục hành chính trong giai đoạn chuyển tiếp, cần lưu giữ đầy đủ biên nhận, văn bản để làm căn cứ giải trình sau này.
5. Tham gia góp ý dự thảo: Các doanh nghiệp có thể gửi ý kiến đóng góp cho các dự án luật, nghị quyết thông qua cổng thông tin của Bộ, ngành chủ quản, đặc biệt với các luật sửa đổi có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh.