Hội Chữ thập đỏ Việt Nam: 5 nhiệm vụ trọng tâm theo chỉ đạo mới nhất của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, công tác nhân đạo không chỉ dừng lại ở cứu trợ khẩn cấp mà phải trở thành một bộ phận của chiến lược phát triển con người và bảo đảm an sinh xã hội. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lần thứ XII, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra sáng 28/7 tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo 5 nhiệm vụ trọng tâm mà tổ chức này cần tập trung thực hiện. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết từng nhiệm vụ, giúp quý khách hiểu rõ định hướng phát triển mới của hoạt động nhân đạo tại Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo những nhiệm vụ trọng tâm nào cho Hội Chữ thập đỏ Việt Nam?

Phát biểu tại Đại hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Chúng ta phải chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa; từ cứu trợ sau thiệt hại sang cảnh báo sớm, hành động sớm; từ trao tặng đơn thuần sang hỗ trợ sinh kế, phục hồi năng lực và mở ra cơ hội phát triển”. Đây là tư duy mới, đánh dấu bước chuyển mình căn bản của công tác nhân đạo tại Việt Nam.

Theo đó, 5 nhiệm vụ trọng tâm được cụ thể hóa như sau:

Nhiệm vụ 1: Hoàn thiện thể chế pháp luật và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng

Nhiệm vụ đầu tiên tập trung vào việc hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật liên quan đến người yếu thế. Hội Chữ thập đỏ Việt Nam cần chuyển từ cứu trợ tình thế sang chủ động phòng ngừa, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và lực lượng ứng phó tại chỗ.

Cụ thể: Mỗi xã, phường, đặc khu cần từng bước có đội ngũ tình nguyện viên được huấn luyện bài bản, có phương án hành động và khả năng hỗ trợ kịp thời các nhóm dễ bị tổn thương như trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh hiểm nghèo và người dân ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Cứu trợ khẩn cấp phải gắn với phục hồi nhà ở, nước sạch, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ tâm lý và khôi phục sinh kế.

Nhiệm vụ 2: Phát huy vai trò nòng cốt, cầu nối và điều phối trong hoạt động nhân đạo

Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phải trở thành địa chỉ tin cậy để người gặp khó khăn tìm đến, người có lòng nhân ái gửi gắm và các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm cùng chung tay hành động. Mọi hoạt động phải lấy con người làm trung tâm, xuất phát từ nhu cầu thực tế và lấy sự thay đổi trong cuộc sống của người được trợ giúp làm thước đo.

Điểm nhấn quan trọng: Hội phải chủ động phát hiện khoảng trống nhân đạo, tránh trùng lặp, dàn trải và hình thức. Cứu trợ phải nhanh chóng, kịp thời; hỗ trợ phải có mục tiêu, theo dõi và đánh giá kết quả. Đặc biệt, mọi hoạt động phải tôn trọng phẩm giá, quyền riêng tư và sự lựa chọn của người được trợ giúp.

Nhiệm vụ 3: Đổi mới quản trị nhân đạo, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực xã hội

Niềm tin được xem là nguồn lực quý giá nhất của hoạt động nhân đạo. Vì vậy, Hội phải đặt công khai, minh bạch, liêm chính và trách nhiệm giải trình ở vị trí trung tâm. Mọi khoản đóng góp phải được tiếp nhận, quản lý, phân bổ đúng mục đích; người đóng góp có quyền biết nguồn lực được sử dụng ở đâu, cho ai và mang lại kết quả gì.

Giải pháp cụ thể: Các cấp Hội cần xây dựng tiêu chí đánh giá kết quả, tăng cường kiểm tra, kiểm toán, giám sát xã hội và công bố thông tin rõ ràng, có thể kiểm chứng. Sai sót phải được xử lý kịp thời; phản ánh chính đáng của Nhân dân phải được tiếp nhận nghiêm túc. Bên cạnh đó, cần khuyến khích doanh nghiệp tham gia bằng tài chính, công nghệ, logistics, nhân lực, tri thức quản trị và năng lực chuyên môn.

Nhiệm vụ 4: Khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu nhân đạo thống nhất và chuyển đổi số

Hội cần ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bản đồ và nền tảng số để nhận diện nhu cầu, hạn chế trùng lặp, điều phối nguồn lực, cảnh báo sớm, quản lý tình nguyện viên và đánh giá tác động. Chuyển đổi số phải làm cho hoạt động của Hội nhanh hơn, minh bạch hơn, giảm thủ tục, chi phí trung gian và phục vụ người dân tốt hơn.

Yêu cầu đặc biệt: Việc thu thập, sử dụng dữ liệu phải bảo đảm an toàn, bảo mật, tôn trọng quyền riêng tư. Hội cũng cần nâng cao năng lực xác minh, cung cấp thông tin chính xác và xử lý thông tin sai lệch trong thiên tai, dịch bệnh và các tình huống khẩn cấp. Truyền thông đáng tin cậy phải trở thành một bộ phận quan trọng của năng lực nhân đạo và quản trị thảm họa.

Nhiệm vụ 5: Xây dựng Hội vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại và mở rộng hợp tác quốc tế

Con người là nhân tố quyết định chất lượng và uy tín của hoạt động nhân đạo. Mỗi cán bộ, hội viên, tình nguyện viên Chữ thập đỏ phải là tấm gương về lòng nhân ái, liêm chính, trách nhiệm và tinh thần phụng sự. Các cấp Hội cần kiện toàn tổ chức theo hướng tinh gọn, thực chất, hiệu lực, hiệu quả; khắc phục hành chính hóa, hình thức, xa cơ sở.

Định hướng mở rộng: Cần xây dựng mạng lưới tình nguyện viên rộng nhưng coi trọng chất lượng, kỹ năng và tính chuyên nghiệp. Từng bước hình thành các đội tình nguyện viên chuyên môn về sơ cấp cứu, chăm sóc sức khỏe, cứu hộ, hỗ trợ tâm lý, hậu cần, công nghệ, truyền thông, quản lý thảm họa. Về đối ngoại, Việt Nam cần từng bước nâng cao năng lực hỗ trợ các quốc gia khác khi xảy ra thiên tai, thảm họa và khủng hoảng nhân đạo.

Những yêu cầu mới nào được đặt ra cho toàn hệ thống chính trị để hỗ trợ Hội Chữ thập đỏ?

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Cả hệ thống chính trị từ Trung ương tới địa phương cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin và huy động nguồn lực; tạo điều kiện để Hội tham gia sâu hơn vào phòng ngừa, ứng phó thiên tai, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, sơ cấp cứu, hiến máu, hỗ trợ xã hội và hoạt động nhân đạo quốc tế”.

Phân công trách nhiệm cụ thể:

• Ngành y tế: Phối hợp chặt chẽ với Hội trong hiến máu, hiến mô, đào tạo sơ cấp cứu, phòng, chống dịch bệnh và hỗ trợ người bệnh nghèo.
• Ngành giáo dục, Đoàn Thanh niên: Bồi đắp lòng nhân ái, tinh thần tình nguyện, kỹ năng cần thiết và trách nhiệm cộng đồng cho thế hệ trẻ.
• Cơ quan truyền thông và tổ chức xã hội: Lan tỏa tinh thần nhân đạo, kết nối cộng đồng.
• Cộng đồng doanh nghiệp, nhà hảo tâm, đồng bào ở nước ngoài: Đồng hành bằng nguồn lực, tri thức, công nghệ và trách nhiệm.

Tình huống thực tế: Mô hình cộng đồng an toàn và bài học từ cứu trợ thiên tai

Một trong những điểm mới trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là yêu cầu mỗi xã, phường phải có đội ngũ tình nguyện viên được huấn luyện. Điều này xuất phát từ thực tế: trong các trận lũ lụt lịch sử tại miền Trung năm 2020, nhiều địa phương thiếu lực lượng ứng phó tại chỗ, dẫn đến thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Nếu có mạng lưới tình nguyện viên được đào tạo bài bản về sơ cấp cứu, cảnh báo sớm và sơ tán, số thương vong có thể giảm đáng kể.

Ví dụ, tại huyện Hướng Hóa (Quảng Trị), nhờ có đội tình nguyện viên Chữ thập đỏ địa phương được tập huấn, công tác sơ tán dân cư trước bão đã được thực hiện nhanh chóng, góp phần giảm thiểu thiệt hại. Đây chính là minh chứng cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng lực lượng ứng phó tại chỗ như chỉ đạo của Tổng Bí thư.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những định hướng mới này, chúng tôi đưa ra một số lưu ý cho các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân muốn tham gia hoạt động nhân đạo:

1. Đối với doanh nghiệp: Không chỉ đóng góp tài chính, hãy tận dụng thế mạnh về công nghệ, logistics, nhân lực và tri thức quản trị để tham gia sâu hơn vào các chương trình nhân đạo. Điều này vừa giúp nâng cao hiệu quả hỗ trợ, vừa gia tăng uy tín thương hiệu.
2. Đối với tổ chức xã hội: Chủ động kết nối với Hội Chữ thập đỏ Việt Nam để tránh trùng lặp, dàn trải. Hãy tập trung vào những nhóm đối tượng chưa được chính sách tiếp cận đầy đủ, đặc biệt là người dân ở vùng sâu, vùng xa.
3. Đối với cá nhân: Tham gia các khóa đào tạo sơ cấp cứu do Hội tổ chức. Đây là kỹ năng thiết thực có thể cứu sống con người trong những phút đầu tiên của tai nạn và sự cố.
4. Đối với chính quyền địa phương: Tạo điều kiện và tôn trọng tính chủ động, tự nguyện, đặc thù của Hội, không hành chính hóa hoạt động nhân đạo. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng giữa các ban ngành.
5. Đối với người dân: Khi đóng góp, hãy yêu cầu thông tin minh bạch về việc sử dụng nguồn lực. Đây là quyền lợi chính đáng và cũng là cách để giám sát, nâng cao hiệu quả hoạt động nhân đạo.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết được thực hiện dựa trên phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lần thứ XII, nhiệm kỳ 2026-2031, diễn ra ngày 28/7 tại Hà Nội. Thông tin được tham khảo từ Cổng Thông tin điện tử Bộ Tư pháp (phapluat.gov.vn).