Hoàn thiện pháp luật Việt Nam: Kinh nghiệm từ Pháp, Đức, Mỹ đến 2045

Chúng tôi vừa tham dự Hội thảo khoa học do Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) tổ chức về kinh nghiệm hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc tế. Sự kiện này nhằm phục vụ xây dựng Đề án Chiến lược “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, với tầm nhìn đến năm 2045.

Theo Viện trưởng Nguyễn Văn Cương, pháp luật quốc tế đang vận động nhanh hơn trước, và nhiều quốc gia coi pháp luật là lợi thế cạnh tranh. Việt Nam cần kiến tạo hệ thống pháp luật chất lượng cao, không chỉ ghi nhận quan hệ xã hội mà còn là bộ phận của năng lực cạnh tranh quốc gia và năng lực tham gia định hình luật chơi quốc tế.

Ba trọng tâm cải cách từ kinh nghiệm quốc tế

Thứ nhất, đổi mới cơ chế đánh giá tác động chính sách. Theo TS Nguyễn Hữu Huyên, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Việt Nam cần thiết kế cơ chế tham vấn có phản hồi thực chất, quy định rõ nghĩa vụ công bố bảng tổng hợp ý kiến: ý kiến nào được tiếp thu, ý kiến nào không và lý do. Khi phản hồi trở thành nghĩa vụ pháp lý, tham vấn sẽ chuyển từ thủ tục sang cơ chế kiểm soát chất lượng.

Thứ hai, phát triển hậu kiểm và bãi bỏ quy định lỗi thời. Một hệ thống pháp luật chất lượng không chỉ biết ban hành mới mà còn biết loại bỏ quy định không còn cần thiết. Các chuyên gia đề xuất xây dựng chu kỳ rà soát định kỳ theo lĩnh vực, chỉ số gánh nặng thủ tục, cơ sở dữ liệu phản ánh của doanh nghiệp và cơ chế kiến nghị bãi bỏ quy định.

Thứ ba, phát triển pháp điển hóa theo điều khoản và hiệu lực thực tế. Người dân và doanh nghiệp cần biết điều khoản nào đang có hiệu lực, được sửa bởi văn bản nào, áp dụng từ thời điểm nào, có ngoại lệ gì, và có án lệ liên quan. Cơ sở dữ liệu pháp luật cần chuyển sang mô hình “hạ tầng pháp lý số”, nơi văn bản, điều khoản, thủ tục và lịch sử sửa đổi được liên kết logic.

Ngoài ra, hội thảo còn thảo luận kinh nghiệm từ Trung Quốc, Singapore, Anh về việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao vị thế quốc gia trong trật tự pháp lý quốc tế.

Lời khuyên cho bạn: Hãy theo dõi các thay đổi về cơ chế tham vấn và pháp điển hóa số trong thời gian tới. Điều này sẽ giúp bạn và doanh nghiệp dễ dàng tra cứu quy định đang có hiệu lực, giảm gánh nặng thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch trong môi trường pháp lý.