Đội PCCC cơ sở trong doanh nghiệp: Hướng dẫn chi tiết 5 điều bắt buộc 2026

Trong bối cảnh các vụ cháy nổ thương tâm liên tiếp xảy ra, việc thành lập và duy trì hoạt động của đội phòng cháy chữa cháy (PCCC) cơ sở không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yếu tố sống còn để bảo vệ tài sản và tính mạng con người. Nếu bạn đang là chủ doanh nghiệp hoặc người quản lý cơ sở sản xuất, kinh doanh, hãy cùng chúng tôi – Luật sư tư vấn – làm rõ 5 vấn đề cốt lõi về đội PCCC cơ sở theo quy định mới nhất năm 2026.

1. Doanh nghiệp của tôi có bắt buộc phải thành lập đội PCCC cơ sở không?

Theo quy định tại Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), việc thành lập đội PCCC cơ sở không áp dụng cho mọi doanh nghiệp. Cụ thể, có hai nhóm đối tượng phải thành lập:

1. Cơ sở đặc thù quy mô lớn – Người đứng đầu các cơ sở sau có trách nhiệm thành lập đội PCCC chuyên ngành (chế độ chuyên trách hoặc kiêm nhiệm):
   • Khu công nghiệp, cụm công nghiệp có tổng diện tích từ 75 ha trở lên;
   • Cơ sở chế biến khí đốt công suất từ 10 triệu m³ khí/ngày;
   • Kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ có tổng dung tích từ 100.000 m³;
   • Nhà máy dệt công suất từ 25 triệu m²/năm;
   • Nhà máy nhiệt điện công suất từ 600 MW, thủy điện từ 1.000 MW;
   • Bến cảng biển cấp I trở lên có xuất nhập chất nguy hiểm;
   • Nhà máy lọc dầu, hóa dầu; cảng hàng không; nhà máy điện hạt nhân.
2. Cơ sở thuộc diện quản lý PCCC thông thường – Các cơ sở nằm trong danh mục tại Phụ lục I Nghị định 105/2025/NĐ-CP (trừ nhóm trên) có từ 20 người thường xuyên làm việc trở lên phải thành lập đội PCCC cơ sở. Nếu dưới 20 người, doanh nghiệp chỉ cần phân công người phụ trách nhiệm vụ PCCC bằng văn bản.

Tình huống thực tế: Một nhà hàng có quy mô 25 nhân viên, thuộc Phụ lục I Nghị định 105/2025/NĐ-CP, bắt buộc phải thành lập đội PCCC cơ sở. Ngược lại, một cửa hàng tạp hóa nhỏ chỉ có 5 nhân viên không thuộc diện quản lý PCCC sẽ không phải thành lập đội.

2. Đội PCCC cơ sở cần tối thiểu bao nhiêu người?

Căn cứ khoản 5 Điều 20 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, bảng quy định chi tiết như sau:

Ngoài ra, mỗi tổ (thuộc đội PCCC) phải có tối thiểu 05 người, trong đó có 01 tổ trưởng. Nếu cơ sở có nhiều cơ quan, tổ chức cùng hoạt động, các đơn vị này phải cử người tham gia vào đội PCCC chung do người đứng đầu cơ sở thành lập.

3. Ai có thẩm quyền thành lập, quản lý và chỉ đạo đội PCCC cơ sở?

Theo khoản 13 Điều 2 Luật Phòng cháy chữa cháy 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025), lực lượng PCCC cơ sở là lực lượng kiêm nhiệm do người đứng đầu cơ sở thành lập. Điều này khẳng định:

• Thẩm quyền thành lập: Người đứng đầu cơ sở (chủ doanh nghiệp, giám đốc, tổng giám đốc) ban hành quyết định thành lập đội.
• Quản lý và chỉ đạo: Đội PCCC cơ sở chịu sự quản lý trực tiếp của người đứng đầu cơ sở, không phải cơ quan công an hay bất kỳ tổ chức bên ngoài nào.
• Trách nhiệm pháp lý: Người đứng đầu cơ sở phải chịu trách nhiệm nếu đội PCCC hoạt động không hiệu quả hoặc không đáp ứng yêu cầu.

“Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc quy định rõ thẩm quyền cho người đứng đầu cơ sở giúp tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, đồng thời tạo cơ chế linh hoạt cho doanh nghiệp trong việc tổ chức lực lượng PCCC phù hợp với điều kiện thực tế.”

4. Đội PCCC cơ sở thực hiện những nhiệm vụ gì?

Căn cứ Điều 38 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2024, đội PCCC cơ sở phải thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ sau:

1. Xây dựng nội quy và phương án: Đề xuất người có thẩm quyền ban hành nội quy PCCC; xây dựng, thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi quản lý.
2. Thực hiện chữa cháy: Trực tiếp tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trong phạm vi nhiệm vụ được phân công và khi được huy động từ cơ quan công an.
3. Tuyên truyền, phổ biến kiến thức: Tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kỹ năng PCCC cho toàn bộ người lao động trong cơ sở; xây dựng phong trào quần chúng tham gia PCCC.
4. Phối hợp thực tập: Tham gia xây dựng phương án chữa cháy với cơ quan công an, chuẩn bị lực lượng, phương tiện thực tập.
5. Nhiệm vụ khác: Thực hiện các nhiệm vụ theo quy định pháp luật khác có liên quan.

Tình huống thực tế: Một nhà máy sản xuất gỗ có đội PCCC cơ sở 15 người. Hàng quý, đội phải tổ chức ít nhất 1 buổi thực tập phương án chữa cháy, kiểm tra hệ thống báo cháy và bình chữa cháy, đồng thời ghi chép nhật ký hoạt động để đối phó với thanh tra PCCC định kỳ.

5. Thành viên đội PCCC cơ sở được hưởng chế độ lương và bồi dưỡng thế nào?

Theo Điều 31 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, chế độ bồi dưỡng cho thành viên đội PCCC cơ sở được quy định cụ thể như sau:

• Mức bồi dưỡng: Mỗi ngày tham gia huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC, thành viên được hưởng 0,3 ngày lương tối thiểu vùng.
• Cách tính: Ngày lương tối thiểu vùng = Mức lương tối thiểu tháng (theo vùng) chia cho 26 ngày.
• Áp dụng mức lương tối thiểu vùng hiện hành theo Điều 3 Nghị định 293/2025/NĐ-CP:

Lưu ý: Mức bồi dưỡng này chỉ áp dụng khi thành viên tham gia huấn luyện, thực tập hoặc trực tiếp thực hiện nhiệm vụ PCCC. Ngoài ra, thành viên đội PCCC cơ sở vẫn được hưởng đầy đủ lương và chế độ từ hợp đồng lao động chính.

Lời khuyên từ luật sư dành cho doanh nghiệp

Dựa trên kinh nghiệm tư vấn thực tiễn cho nhiều doanh nghiệp, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng lưu ý các điểm sau để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và tránh rủi ro pháp lý:

1. Xác định chính xác diện áp dụng: Kiểm tra ngay Phụ lục I Nghị định 105/2025/NĐ-CP để biết cơ sở của mình có thuộc diện phải thành lập đội PCCC hay không. Sai sót ở bước này có thể dẫn đến mức phạt hành chính từ 10-20 triệu đồng theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP.
2. Thành lập đội đúng số lượng: Đảm bảo số thành viên tối thiểu theo bảng trên, có đội trưởng và đội phó. Việc thiếu nhân sự có thể bị xử phạt.
3. Lưu trữ hồ sơ thành lập: Giữ bản gốc quyết định thành lập đội, danh sách thành viên, biên bản phân công nhiệm vụ và nhật ký hoạt động PCCC.
4. Huấn luyện định kỳ: Tổ chức huấn luyện nghiệp vụ PCCC ít nhất mỗi năm 1 lần, có chứng chỉ hoặc xác nhận. Thành viên tham gia huấn luyện được hưởng chế độ bồi dưỡng như trên.
5. Chi phí hợp lý: Khoản bồi dưỡng cho thành viên đội PCCC cơ sở là chi phí hợp lý được khấu trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.