Điều chỉnh giá điện 2026: 3 thay đổi trọng tâm theo Nghị định 278 bạn cần biết

Ngày 9/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 278/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 72/2025/NĐ-CP về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Nhiều quý khách hàng là doanh nghiệp sản xuất, hộ kinh doanh và người tiêu dùng thắc mắc: “Giá điện sẽ thay đổi thế nào? Quy trình ra sao? Ai có quyền quyết định?”

Chúng tôi xin phân tích chi tiết 3 thay đổi trọng tâm theo quy định mới, giúp quý khách nắm rõ khung pháp lý và dự liệu kế hoạch tài chính.

1. Ngưỡng điều chỉnh giá điện hằng năm thay đổi thế nào?

Theo khoản 1 Điều 5 Nghị định số 278/2026/NĐ-CP sửa đổi điểm a và điểm b khoản 1 Điều 5 Nghị định 72/2025/NĐ-CP, quy trình điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân hằng năm được quy định cụ thể như sau:

• Trường hợp giá giảm dưới 1% hoặc tăng dưới 2%: Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chỉ cần báo cáo Bộ Công Thương về việc không điều chỉnh giá, đồng thời lập hồ sơ gửi Bộ Công Thương để kiểm tra, giám sát.
• Trường hợp giá giảm từ 1% trở lên hoặc tăng từ 2% đến dưới 5%: EVN phải lập hồ sơ phương án giá bán lẻ điện bình quân báo cáo Bộ Công Thương. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Bộ Công Thương có trách nhiệm có ý kiến bằng văn bản. Sau đó, EVN mới được quyết định điều chỉnh giảm hoặc tăng giá. Trong 05 ngày làm việc kể từ ngày thực hiện điều chỉnh, EVN phải báo cáo lại Bộ Công Thương.

Điểm mới đáng chú ý: Trước đây, ngưỡng điều chỉnh có thể khác; nay quy định rõ ràng hơn, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho cả EVN và cơ quan quản lý.

2. Quy trình điều chỉnh giá điện trong năm có gì khác?

Nghị định 278/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi Điều 6 về điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân trong năm. Cụ thể, trước ngày 25 tháng đầu tiên của quý II, quý III và quý IV, EVN phải:

1. Xác định sản lượng điện thương phẩm thực tế của quý trước và tổng sản lượng cộng dồn từ đầu năm.
2. Ước sản lượng điện thương phẩm các tháng còn lại trong năm.
3. Xác định chi phí phát điện của quý trước liền kề, chi phí phát điện cộng dồn từ đầu năm (bao gồm cả chi phí mua điện từ các nhà máy cung cấp dịch vụ phụ trợ).
4. Tính toán lại giá bán lẻ điện bình quân theo công thức tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 72/2025/NĐ-CP.

Sau đó, EVN áp dụng cùng cơ chế: nếu giá giảm dưới 1% hoặc tăng dưới 2% thì không điều chỉnh; nếu giảm từ 1% hoặc tăng từ 2% đến dưới 5% thì phải báo cáo Bộ Công Thương và chờ ý kiến trong 15 ngày làm việc.

3. Cơ chế kiểm tra, giám sát điều chỉnh giá điện có gì mới?

Điều 7 được sửa đổi bổ sung hai nội dung quan trọng:

• Kiểm tra điều chỉnh giá:
  • Nếu giá cần điều chỉnh giảm mà EVN không thực hiện, Bộ Công Thương có quyền yêu cầu EVN điều chỉnh giảm. EVN phải thực hiện trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu.
  • Nếu phát hiện sai sót trong tính toán, Bộ Công Thương yêu cầu EVN cập nhật, điều chỉnh phương án trong 05 ngày làm việc.
• Kiểm tra chi phí thực tế hằng năm:
  • Trước ngày 30 tháng 6 năm N, EVN phải báo cáo Bộ Công Thương chi phí thực tế của năm N-1.
  • Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính kiểm tra, có thể thuê tư vấn độc lập.
  • Kết quả kiểm tra phải được công bố công khai trên trang thông tin điện tử của Bộ Công Thương.

Lưu ý: Nếu cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện sai sót, EVN phải cập nhật, điều chỉnh trong các lần điều chỉnh tiếp theo.

Tình huống thực tế

Ví dụ: Công ty TNHH Sản xuất ABC tại Khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội) có chi phí điện chiếm 15% giá thành sản phẩm. Tháng 3/2027, EVN tính toán giá bán lẻ điện bình quân cần tăng 3% so với hiện hành. Theo quy định mới, EVN phải:

1. Lập hồ sơ phương án giá báo cáo Bộ Công Thương.
2. Chờ ý kiến bằng văn bản trong vòng 15 ngày làm việc.
3. Sau khi có ý kiến, EVN mới được quyết định tăng giá.
4. Trong 05 ngày làm việc sau khi tăng, EVN báo cáo lại Bộ Công Thương.

Như vậy, quy trình có thể kéo dài tối thiểu 20 ngày làm việc (khoảng 1 tháng) kể từ khi EVN gửi hồ sơ. Doanh nghiệp cần theo dõi sát để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, dự phòng tài chính.

Lời khuyên từ luật sư

1. Theo dõi thời điểm điều chỉnh: Giá điện có thể được xem xét vào cuối tháng 1 (hằng năm) và trước ngày 25 của tháng đầu các quý II, III, IV. Doanh nghiệp nên cập nhật kế hoạch tài chính 3 tháng/lần.
2. Kiểm tra công khai: Bộ Công Thương sẽ công bố kết quả kiểm tra chi phí thực tế trước ngày 30/6 hằng năm. Đây là cơ sở để doanh nghiệp đối chiếu tính hợp lý của giá điện.
3. Chủ động liên hệ EVN: Nếu có thắc mắc về phương án giá, doanh nghiệp có thể gửi văn bản đề nghị EVN giải trình hoặc yêu cầu Bộ Công Thương kiểm tra.
4. Dự phòng ngân sách: Với ngưỡng tăng tối đa 5% trong một lần điều chỉnh, doanh nghiệp nên dự trù chi phí điện tăng 10-15% trong năm khi lập kế hoạch.
5. Lưu giữ hồ sơ: Các quyết định điều chỉnh giá điện của EVN và văn bản của Bộ Công Thương là căn cứ pháp lý quan trọng khi doanh nghiệp cần khiếu nại hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Bài viết dựa trên Nghị định số 278/2026/NĐ-CP ngày 9/7/2026 của Chính phủ, sửa đổi Nghị định số 72/2025/NĐ-CP ngày 28/3/2025. Thông tin có giá trị tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên sâu. Nếu quý khách cần hỗ trợ cụ thể, vui lòng liên hệ với chúng tôi.