Công điện 63/CĐ-TTg: Doanh nghiệp không phải trả chi phí không chính thức nữa? Hướng dẫn chi tiết quyền lợi và cách phản ánh

Chào bạn, là luật sư tư vấn trực tiếp cho doanh nghiệp, chúng tôi nhận được rất nhiều câu hỏi từ quý khách hàng về tình trạng “chi phí bôi trơn”, “chi phí không chính thức” khi làm thủ tục hành chính. Đây thực sự là một gánh nặng, làm tăng chi phí kinh doanh và tạo ra sự bất bình đẳng. Tin vui là vào ngày 12/5/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện 63/CĐ-TTg với chỉ đạo cực kỳ quyết liệt, yêu cầu chấm dứt ngay tình trạng này. Bài viết hôm nay sẽ giúp bạn hiểu rõ quyền lợi của mình và các bước hành động cụ thể.

Tôi có phải tiếp tục trả chi phí không chính thức cho cán bộ sau Công điện 63 không?

Theo quy định tại Công điện 63/CĐ-TTg ngày 12/5/2025 do Thủ tướng Chính phủ ban hành, một trong những nội dung trọng tâm là: “Chấn chỉnh các cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức… chấm dứt ngay tình trạng doanh nghiệp phải trả chi phí không chính thức trong thực hiện thủ tục hành chính và các hoạt động khác liên quan đến cơ quan, đơn vị hành chính nhà nước.”

Cụ thể, Thủ tướng yêu cầu lãnh đạo các bộ, ngành và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phải chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc chấn chỉnh đội ngũ cán bộ dưới quyền. Bất kỳ cán bộ nào có hành vi gợi ý, yêu cầu doanh nghiệp trả chi phí không chính thức đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, bao gồm cả xử lý kỷ luật và truy cứu trách nhiệm hình sự nếu cấu thành tội phạm.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, Công điện 63 là một bước tiến quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp.

Khi bị gợi ý trả chi phí không chính thức, tôi cần làm gì? Đường dây nóng nào?

Công điện 63/CĐ-TTg chỉ đạo rất rõ: “Rà soát, thiết lập, duy trì đường dây nóng một cách thực chất, hiệu quả để tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị… chỉ đạo tiếp nhận, xử lý ngay các phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp về việc phải trả chi phí không chính thức cho cơ quan hành chính nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức.” Cơ sở pháp lý cho việc này được quy định tại Nghị định số 20/2008/NĐ-CP về tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính.

Vậy bạn nên làm gì khi bị gợi ý trả chi phí không chính thức?

1. Kiên quyết từ chối: Bạn có quyền từ chối trả bất kỳ khoản chi phí nào không có trong quy định pháp luật. Công điện 63 khuyến khích doanh nghiệp “kiên quyết từ chối trả chi phí không chính thức”.
2. Ghi lại bằng chứng: Ghi âm, ghi hình, chụp ảnh hoặc lưu giữ các tin nhắn, email liên quan đến việc gợi ý này (nếu có thể một cách hợp pháp).
3. Phản ánh qua đường dây nóng: Gọi ngay đến đường dây nóng của cơ quan chủ quản cấp trên (ví dụ: nếu bị gợi ý ở Sở KH&ĐT, hãy gọi đường dây nóng của UBND tỉnh; nếu ở Chi cục Thuế, hãy gọi đường dây nóng của Cục Thuế tỉnh hoặc Tổng cục Thuế).
4. Phản ánh trung thực, kịp thời: Cung cấp thông tin chi tiết về thời gian, địa điểm, tên cán bộ, nội dung sự việc cho cơ quan chức năng.

Ngoài chấm dứt chi phí không chính thức, Công điện 63 còn mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp tôi?

Bên cạnh việc chấm dứt chi phí không chính thức, Công điện 63/CĐ-TTg còn yêu cầu các bộ ngành, địa phương quyết liệt thực hiện cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đặc biệt trong các lĩnh vực: thuế, hải quan, xây dựng, môi trường, tiếp cận điện năng. Các mục tiêu cụ thể được đặt ra tại Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 và Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 08/01/2025.

Đáng chú ý, Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về quyền và nghĩa vụ của mình. Điều này có nghĩa là, bạn không chỉ có quyền từ chối trả chi phí không chính thức, mà còn có quyền yêu cầu được phục vụ một cách công bằng, minh bạch và nhanh chóng. Mục tiêu cuối cùng là chuyển đổi nền hành chính từ “quản lý” sang “phục vụ và kiến tạo phát triển”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Nghị quyết 68-NQ/TW có liên quan gì đến quyền tự do kinh doanh của tôi?

Cùng thời điểm, ngày 4/5/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW với những chỉ đạo mang tính cách mạng về thể chế. Nghị quyết này khẳng định nguyên tắc: “Người dân, doanh nghiệp được tự do kinh doanh trong những ngành nghề pháp luật không cấm.”

Điều này đồng nghĩa với việc các cơ quan nhà nước phải xóa bỏ cơ chế “xin – cho”, tư duy “không quản được thì cấm”. Nghị quyết đặt ra các mục tiêu rất cụ thể cho năm 2025:

• Cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính.
• Cắt giảm ít nhất 30% chi phí tuân thủ pháp luật.
• Cắt giảm ít nhất 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết, chồng chéo.

Phấn đấu đến năm 2028, môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam thuộc nhóm 3 quốc gia hàng đầu ASEAN và nhóm 30 quốc gia hàng đầu thế giới. Đây là một tầm nhìn rất tham vọng, và Công điện 63/CĐ-TTg là bước đi đầu tiên, cụ thể hóa các chủ trương này thành hành động thực tế.

Lời khuyên từ luật sư

1. Nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình: Bạn có quyền không trả chi phí không chính thức và có nghĩa vụ phản ánh trung thực, kịp thời khi bị gợi ý. Đừng ngại, vì đây là hành động bảo vệ chính bạn và cộng đồng doanh nghiệp.
2. Lưu trữ bằng chứng cẩn thận: Mọi giao dịch, trao đổi liên quan đến thủ tục hành chính, đặc biệt là các gợi ý về chi phí, nên được ghi chép hoặc ghi âm (trong khuôn khổ pháp luật cho phép) để làm căn cứ phản ánh.
3. Sử dụng kênh phản ánh chính thống: Ưu tiên đường dây nóng của cơ quan chủ quản cấp trên hoặc cổng thông tin điện tử của Chính phủ, Thanh tra Chính phủ.
4. Yêu cầu dịch vụ công trực tuyến: Công điện 63 khuyến khích triển khai hiệu quả dịch vụ công trực tuyến. Việc này giúp giảm thiểu tối đa tiếp xúc trực tiếp, hạn chế phát sinh chi phí không chính thức.
5. Chủ động tìm hiểu pháp luật: Theo dõi các văn bản mới như Công điện 63, Nghị quyết 68, Nghị quyết 66, Nghị quyết 02 để cập nhật quyền lợi của mình.