Chấm thi tốt nghiệp THPT 2026 sai quy định: Mức phạt và nguy cơ hình sự chi tiết

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đang đến gần, và việc chấm thi là khâu then chốt quyết định tương lai của hàng triệu thí sinh. Nếu bạn là cán bộ làm công tác chấm thi hoặc phụ huynh lo lắng về tính minh bạch của kỳ thi, chúng tôi – với tư cách luật sư tư vấn – sẽ phân tích chi tiết các mức phạt và nguy cơ hình sự khi chấm thi sai quy định. Bài viết này dựa trên các văn bản pháp luật mới nhất, bao gồm Nghị định 04/2021/NĐ-CP và Bộ luật Hình sự 2015, để giúp bạn hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm của mình.

Hãy cùng tìm hiểu những tình huống thực tế và các khung phạt cụ thể, đảm bảo bạn không bỏ lỡ thông tin quan trọng nào.

Chấm thi tốt nghiệp THPT 2026 sai quy định bị phạt tiền bao nhiêu?

Theo quy định tại khoản 3 Điều 14 Nghị định 04/2021/NĐ-CP do Chính phủ ban hành, các hành vi vi phạm trong thi cử bao gồm chấm thi trái phép đều bị xử phạt hành chính. Cụ thể, các mức phạt được liệt kê như sau:

• Phạt tiền từ 1 – 2 triệu đồng: Vào khu vực tổ chức thi, chấm thi khi không được phép; mang tài liệu, thông tin, vật dụng không được phép vào phòng thi, khu vực chấm thi.
• Phạt tiền từ 2 – 6 triệu đồng: Làm bài hộ thí sinh hoặc trợ giúp thí sinh làm bài.
• Phạt tiền từ 6 – 8 triệu đồng: Viết thêm hoặc sửa chữa nội dung bài thi hoặc sửa điểm bài thi trái quy định nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Phạt tiền từ 8 – 12 triệu đồng: Đánh tráo bài thi nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Phạt tiền từ 12 – 14 triệu đồng: Tổ chức chấm thi sai quy định nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là mức phạt áp dụng cho tổ chức (ví dụ: hội đồng thi, trường học).
• Phạt tiền từ 14 – 16 triệu đồng: Thi thay hoặc thi kèm người khác hoặc nhờ người khác làm bài hộ.

Lưu ý quan trọng: Theo điểm b khoản 3 Điều 3 Nghị định 04/2021/NĐ-CP, nếu cá nhân (giám thị, cán bộ chấm thi) có hành vi vi phạm tương tự, mức phạt tiền áp dụng bằng 1/2 mức phạt của tổ chức. Do đó, cá nhân tổ chức chấm thi sai quy định chỉ bị phạt từ 6 – 7 triệu đồng. Ngoài ra, biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc là buộc bảo đảm quyền lợi của thí sinh theo điểm c khoản 5 Điều 14 Nghị định 04/2021/NĐ-CP.

Chấm thi sai quy định có bị xử lý hình sự không? Các tội danh nào có thể áp dụng?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, không phải mọi sai sót trong chấm thi đều dẫn đến trách nhiệm hình sự. Chỉ khi hành vi được thực hiện cố ý, có động cơ vụ lợi hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, thì mới có thể bị xem xét theo các tội danh sau:

Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 356 Bộ luật Hình sự 2015)

Tội danh này áp dụng khi người được giao nhiệm vụ chấm thi, nhập điểm hoặc quản lý dữ liệu thi lợi dụng chức vụ để cố ý làm trái quy trình, can thiệp vào kết quả thi vì vụ lợi. Cụ thể, theo Điều 356 Bộ luật Hình sự 2015 (số 100/2015/QH13):

• Khung hình phạt cơ bản: Phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
• Khung hình phạt tăng nặng: Nếu có tổ chức hoặc phạm tội 2 lần trở lên, mức phạt tù từ 5 năm đến 10 năm.
• Hình phạt bổ sung: Cấm đảm nhiệm chức vụ từ 1 năm đến 5 năm, có thể bị phạt tiền từ 20 – 200 triệu đồng.

Tình huống thực tế: Một giám khảo cố tình tăng điểm bài thi của thí sinh A lên 2 điểm để giúp thí sinh này đỗ tốt nghiệp, và nhận lợi ích vật chất từ gia đình thí sinh. Hành vi này có thể bị truy tố theo tội lợi dụng chức vụ, với mức phạt tù từ 1 đến 5 năm tùy theo mức độ thiệt hại.

Tội giả mạo trong công tác (Điều 359 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 và 2025)

Trường hợp người có chức vụ, quyền hạn sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy tờ, tài liệu liên quan đến bài thi, điểm thi hoặc kết quả thi vì vụ lợi, có thể bị xử lý về tội này. Theo Điều 359 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017, số 12/2017/QH14 và Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025, số 86/2025/QH15):

• Khung cơ bản: Phạt tù từ 1 năm đến 5 năm đối với hành vi sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy tờ, tài liệu.
• Khung tăng nặng: Nếu có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên, hoặc làm từ 2 đến 5 giấy tờ giả, mức phạt tù từ 3 năm đến 10 năm.
• Khung đặc biệt nghiêm trọng: Làm từ 6 đến 10 giấy tờ giả hoặc để thực hiện tội phạm nghiêm trọng, mức phạt tù từ 7 năm đến 15 năm; làm từ 11 giấy tờ giả trở lên, mức phạt tù từ 12 năm đến 20 năm.
• Hình phạt bổ sung: Cấm đảm nhiệm chức vụ từ 1 năm đến 5 năm, có thể bị phạt tiền từ 20 – 200 triệu đồng.

Tội nhận hối lộ (Điều 354 Bộ luật Hình sự 2015)

Nếu người làm nhiệm vụ chấm thi nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích khác để nâng điểm, sửa điểm trái quy định, thì có thể bị xử lý về tội nhận hối lộ. Theo Điều 354 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung 2017):

• Khung cơ bản: Nhận hối lộ từ 2 – 100 triệu đồng hoặc lợi ích phi vật chất, phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.
• Khung tăng nặng: Nhận hối lộ từ 100 – 500 triệu đồng hoặc gây thiệt hại từ 1 – 3 tỷ đồng, phạt tù từ 7 năm đến 15 năm.
• Khung đặc biệt nghiêm trọng: Nhận hối lộ từ 500 triệu – 1 tỷ đồng, phạt tù từ 15 năm đến 20 năm; trên 1 tỷ đồng, phạt tù 20 năm hoặc chung thân.
• Hình phạt bổ sung: Cấm đảm nhiệm chức vụ từ 1 – 5 năm, phạt tiền từ 60 – 200 triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

Ví dụ thực tế: Một cán bộ chấm thi nhận 50 triệu đồng từ phụ huynh để nâng điểm bài thi của thí sinh B lên 3 điểm. Hành vi này cấu thành tội nhận hối lộ, với mức án tù từ 2 đến 7 năm, đồng thời bị tịch thu toàn bộ số tiền nhận hối lộ.

Điểm bài thi tốt nghiệp THPT được quản lý như thế nào để ngăn chặn sai phạm?

Quy trình quản lý điểm bài thi được quy định chặt chẽ tại Điều 36 Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT, được sửa đổi bổ sung bởi Điều 9 Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT. Cụ thể:

• Sau khi chấm thi xong, Chủ tịch Hội đồng thi gửi dữ liệu kết quả thi về Bộ GDĐT (qua Cục QLCL) để lưu trữ và đối chiếu.
• Dữ liệu được lưu vào 2 đĩa CD giống nhau, niêm phong dưới sự chứng kiến của công an. 1 đĩa giao cho Chủ tịch Hội đồng thi lưu trữ, 1 đĩa bàn giao cho Bộ GDĐT.
• Bộ GDĐT sử dụng đĩa CD của các Hội đồng thi để cập nhật vào hệ thống, sau đó các Hội đồng thi đối sánh dữ liệu với hệ thống trước khi công bố kết quả.
• Sau khi công bố, Ban Thư ký in Giấy chứng nhận kết quả thi với mã số xác định duy nhất cho mỗi thí sinh, gửi về các trường phổ thông.

Quy trình này giúp hạn chế tối đa các hành vi gian lận, nhưng nếu có sai phạm, cán bộ vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo các mức phạt nêu trên.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên kinh nghiệm tư vấn thực tiễn, chúng tôi đưa ra các lưu ý sau để bạn đọc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình:

1. Đối với cán bộ chấm thi: Tuyệt đối tuân thủ quy trình chấm thi theo Quy chế thi. Mọi hành vi cố ý sai phạm (nâng điểm, sửa điểm, nhận hối lộ) đều có nguy cơ bị truy cứu hình sự với mức án tù lên đến chung thân.
2. Đối với thí sinh và phụ huynh: Nếu phát hiện dấu hiệu gian lận trong chấm thi, hãy gửi đơn khiếu nại đến Hội đồng thi hoặc Bộ GDĐT trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày công bố kết quả, theo quy định tại Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT.
3. Theo dõi biến động pháp luật: Các văn bản sửa đổi như Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 có thể thay đổi mức phạt. Luôn cập nhật từ nguồn chính thống như phapluat.gov.vn hoặc thuvienphapluat.vn.
4. Không tự ý thỏa thuận: Đừng cố đưa hối lộ hoặc thỏa thuận ngầm với cán bộ chấm thi – hành vi này có thể khiến bạn bị xử lý về tội đưa hối lộ (Điều 364 Bộ luật Hình sự), với mức phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm.
5. Tìm kiếm tư vấn pháp lý kịp thời: Nếu gặp vấn đề liên quan, hãy liên hệ luật sư chuyên về hình sự hoặc hành chính để được hỗ trợ, tránh tự xử lý dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.