Chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công 2026: Bộ ngành, địa phương cần biết gì?

Việc giải ngân vốn đầu tư công luôn là vấn đề “nóng” được Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đặc biệt quan tâm. Mới đây, một phương án chấm điểm mới đã được phê duyệt, hứa hẹn mang lại sự minh bạch và hiệu quả hơn trong việc đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ này. Vậy phương án chấm điểm này có gì đặc biệt? Các bộ, ngành và địa phương cần lưu ý những gì để đạt điểm cao?

Mục tiêu của việc chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công là gì?

Việc chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công không chỉ đơn thuần là “cho điểm” mà là công cụ quản lý mạnh mẽ. Theo thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, mục tiêu của phương án này là phản ánh khách quan kết quả thực hiện nhiệm vụ giải ngân của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Kết quả này là cơ sở để thúc đẩy giải ngân, đồng thời là một trong các tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công và xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân.

Đáng chú ý, kết quả chấm điểm hàng tháng, hàng quý sẽ được dùng để biểu dương các đơn vị làm tốt, đồng thời đôn đốc, nhắc nhở, thậm chí cảnh báo đối với các đơn vị thực hiện chưa tốt. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao trách nhiệm, ý thức, kỷ luật, kỷ cương hành chính và tinh thần chủ động của tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ giải ngân.

Những nguyên tắc cốt lõi của phương án chấm điểm mới là gì?

Phương án chấm điểm mới được xây dựng dựa trên 7 nguyên tắc quan trọng. Các nguyên tắc này đảm bảo tính công khai, minh bạch, thống nhất và đồng bộ với bối cảnh chung. Dưới đây là các nguyên tắc chính mà các đơn vị cần nắm rõ:

1. Công khai, minh bạch và tự động hóa

Việc chấm điểm được thực hiện tự động định kỳ hàng tháng, hàng quý và cả năm trên hệ thống công nghệ thông tin của Bộ Tài chính. Dữ liệu sau đó được truyền sang Hệ thống thông tin chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, đảm bảo tính khách quan và giảm thiểu can thiệp thủ công.

2. Căn cứ chấm điểm dựa trên ba trụ cột

Điểm số của mỗi đơn vị được xác định dựa trên: (a) Kết quả giải ngân so với tỷ lệ chung của cả nước và mục tiêu cả năm; (b) Kết quả giải ngân so với số vốn đã đăng ký; (c) Việc chấp hành chế độ báo cáo về giải ngân.

3. Giảm trừ nhiệm vụ giải ngân

Một điểm mới đáng chú ý là cho phép giảm trừ ra khỏi nhiệm vụ giải ngân và phương án tính điểm đối với các trường hợp:

• Phần vốn không còn nhu cầu sử dụng (do tiết kiệm trong đấu thầu, không dùng dự phòng, giảm sau quyết toán) và có văn bản xác nhận. Áp dụng cho kỳ chấm điểm cả năm.
• Phần vốn của dự án bị dừng hoặc điều chuyển cho đơn vị khác. Áp dụng cho kỳ chấm điểm ngay sau khi có quyết định.
• Đặc biệt, đối với kế hoạch năm 2026, phần 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương dành để đầu tư cho đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng sẽ được giảm trừ ra khỏi nhiệm vụ giải ngân và phương án tính điểm hàng tháng, hàng quý.

4. Xử lý vốn bổ sung và điều chuyển vốn

• Vốn bổ sung sau ngày 30/9: Nếu giao trong tháng 10, chỉ tính điểm cho 1/4 số vốn từ tháng 11. Nếu giao trong tháng 11, chỉ tính điểm cho 1/5 số vốn từ tháng 12. Nếu giao sau ngày 30/11, không tính vào chấm điểm.
• Điều chuyển vốn: Đơn vị điều chuyển giảm vốn (không thuộc trường hợp giảm trừ) sẽ bị trừ 5 điểm nếu số vốn điều chuyển lớn hơn 50% tổng kế hoạch, hoặc trừ 2 điểm nếu nhỏ hơn hoặc bằng 50%. Ngược lại, đơn vị nhận điều chuyển tăng vốn sẽ được cộng điểm tương ứng.

Chi tiết các chỉ tiêu chấm điểm và cách tính điểm

Phương án chấm điểm được chia thành 3 kỳ: hàng tháng, hàng quý và cả năm. Mỗi kỳ có các chỉ tiêu và cách tính điểm cụ thể.

Chấm điểm hàng tháng

Mỗi tháng, các đơn vị sẽ bị chấm điểm dựa trên hai chỉ tiêu chính.

• Chỉ tiêu 1: Giải ngân vốn kéo dài (KHV kéo dài) – Tối đa 100 điểm. Gồm 3 chỉ tiêu thành phần:
  • Chỉ tiêu 1.1 (50 điểm): So sánh tỷ lệ giải ngân KHV kéo dài của đơn vị với bình quân chung cả nước.
  • Chỉ tiêu 1.2 (45 điểm): So sánh tiến độ giải ngân thực tế với tiến độ đã đăng ký trong tháng.
  • Chỉ tiêu 1.3 (5 điểm): Chấp hành chế độ báo cáo. Nếu nhập bổ sung dữ liệu đúng hạn được 5 điểm, chưa nhập được 0 điểm.
• Chỉ tiêu 2: Giải ngân vốn năm (KHV năm) – Tối đa 100 điểm. Cấu trúc tương tự chỉ tiêu 1, gồm so sánh với bình quân chung (50 điểm), so với đăng ký (45 điểm) và chấp hành báo cáo (5 điểm). Đặc biệt, ở chỉ tiêu 2.1, điểm được tính riêng cho hai nguồn vốn: vốn ngân sách trung ương (NSTW) và vốn cân đối ngân sách địa phương (CĐNSĐP).

Chấm điểm hàng quý

Vào cuối mỗi quý, cách tính điểm đơn giản hơn. Mỗi chỉ tiêu (KHV kéo dài và KHV năm) có thang điểm tối đa 100 điểm. Điểm được tính dựa trên việc so sánh tỷ lệ giải ngân của đơn vị với tỷ lệ bình quân chung cả nước tính đến hết quý.

Chấm điểm cả năm

Kỳ chấm điểm cả năm có tính chất quyết định và có thêm các yếu tố quan trọng.

• Chỉ tiêu 1: KHV kéo dài (100 điểm). Gồm:
  • Chỉ tiêu 1.1 (95 điểm): So sánh tỷ lệ giải ngân KHV kéo dài của đơn vị với bình quân chung cả nước tính đến hết ngày 31/12.
  • Chỉ tiêu 1.2 (5 điểm): Chấp hành chế độ báo cáo.
• Chỉ tiêu 2: KHV năm (100 điểm). Gồm:
  • Chỉ tiêu 2.1 (95 điểm): So sánh tỷ lệ giải ngân của đơn vị với tỷ lệ giải ngân cả nước phải hoàn thành theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tính đến hết ngày 31/01 của năm sau. Vẫn tính riêng cho hai nguồn vốn NSTW và CĐNSĐP.
  • Chỉ tiêu 2.2 (5 điểm): Chấp hành chế độ báo cáo.
  • Chỉ tiêu 2.3: Điểm cộng hoặc trừ do việc điều chuyển vốn.

Đánh giá kết quả và lộ trình thực hiện

Kết quả chấm điểm sẽ được phân loại thành 4 mức: Rất tốt, Tốt, Trung bình và Chưa tốt. Việc phân loại này dựa trên tổng điểm đạt được so với các mốc điểm đánh giá.

Về lộ trình, phương án chấm điểm này sẽ được chạy thử nghiệm trong 3 tháng, bắt đầu từ tháng 7/2026 (tương ứng với kỳ báo cáo tháng 7, tháng 8, tháng 9 và Quý III). Thời gian chính thức áp dụng và sử dụng kết quả chấm điểm là từ kỳ báo cáo tháng 10/2026.

Tình huống thực tế: Địa phương A và câu chuyện điều chuyển vốn

Giả sử, trong năm 2026, Địa phương A được giao kế hoạch vốn đầu tư công là 1.000 tỷ đồng. Do một số dự án gặp khó khăn trong giải phóng mặt bằng, Địa phương A quyết định điều chuyển 600 tỷ đồng (tương đương 60% kế hoạch) sang cho Địa phương B có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn.

Theo quy định mới: Địa phương A sẽ bị trừ 5 điểm (vì số vốn điều chuyển lớn hơn 50% tổng kế hoạch) vào kỳ chấm điểm cả năm. Ngược lại, Địa phương B sẽ được cộng 5 điểm tương ứng. Đây là một cơ chế khuyến khích sự linh hoạt nhưng cũng yêu cầu các địa phương phải có kế hoạch quản lý vốn chặt chẽ ngay từ đầu.

Lời khuyên từ luật sư dành cho các bộ, ngành và địa phương

Để đạt được kết quả chấm điểm tốt, chúng tôi khuyến nghị các đơn vị cần lưu ý những điểm sau:

1. Lập kế hoạch giải ngân chi tiết và thực tế: Đăng ký tiến độ giải ngân sát với khả năng thực hiện để tránh bị điểm thấp ở chỉ tiêu so sánh với đăng ký.
2. Tuân thủ nghiêm túc chế độ báo cáo: Đây là chỉ tiêu “dễ thở” nhất, chỉ cần làm đúng hạn là có điểm tối đa.
3. Theo dõi sát tỷ lệ giải ngân chung của cả nước: Vì điểm số của đơn vị phụ thuộc nhiều vào việc so sánh với tỷ lệ bình quân chung, cần chủ động đẩy nhanh tiến độ giải ngân để không bị tụt lại phía sau.
4. Thận trọng khi quyết định điều chuyển vốn: Nếu có thể, hãy hạn chế điều chuyển vốn vượt quá 50% tổng kế hoạch để tránh bị trừ 5 điểm. Nếu bắt buộc phải điều chuyển, hãy cân nhắc lợi ích của việc bị trừ điểm.
5. Tận dụng các trường hợp được giảm trừ: Nếu có các khoản vốn không còn nhu cầu sử dụng hợp lệ, hãy nhanh chóng có văn bản xác nhận để được giảm trừ ra khỏi nhiệm vụ giải ngân.

Việc chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công là một bước tiến quan trọng trong công tác quản lý nhà nước, hướng tới sự minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm. Nếu quý khách cần tư vấn chi tiết hơn về các quy định pháp luật liên quan, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi.