Bộ Xây dựng phân cấp thẩm quyền quản lý tài sản công: Những điểm bạn cần biết từ Thông tư mới

Trong bối cảnh quản lý tài sản công ngày càng được chú trọng, Bộ Xây dựng vừa ban hành một Thông tư quan trọng. Văn bản này phân cấp rõ ràng thẩm quyền cho Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị trực thuộc trong việc quản lý, sử dụng tài sản công; đầu tư xây dựng, mua sắm, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp tài sản, trang thiết bị sử dụng kinh phí chi thường xuyên ngân sách nhà nước.

Bài viết này của chúng tôi sẽ giúp bạn – những nhà quản lý, kế toán trưởng, hoặc cán bộ phụ trách tài sản tại các đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng – nắm rõ những quyền hạn mới được giao, các ngưỡng giá trị phải tuân thủ, và những loại tài sản đặc thù cần đặc biệt lưu ý.

Thông tư này áp dụng cho đối tượng nào và phạm vi điều chỉnh ra sao?

Theo quy định, Thông tư này phân cấp thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Xây dựng trong các lĩnh vực sau:

• Quản lý, sử dụng tài sản công tại các cơ quan, đơn vị trực thuộc.
• Đầu tư xây dựng, mua sắm, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp tài sản, trang thiết bị sử dụng kinh phí chi thường xuyên ngân sách nhà nước.
• Quyết định giao tài sản bằng hiện vật và khoán kinh phí sử dụng máy móc, thiết bị.

Lưu ý quan trọng: Tài sản kết cấu hạ tầng giao thông (cầu, đường, hầm…) do Bộ Xây dựng quản lý không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư này. Các quy định riêng sẽ được áp dụng cho nhóm tài sản đặc thù này.

Thủ trưởng đơn vị có quyền gì trong việc giao tài sản và khoán kinh phí?

Cụ thể, theo quy định, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ được quyền quyết định:

1. Giao tài sản bằng hiện vật cho các cơ quan, đơn vị cấp dưới trực thuộc.
2. Quyết định đối tượng và mức khoán kinh phí sử dụng máy móc, thiết bị cho cán bộ, công chức và các đối tượng khác thuộc phạm vi quản lý.

Tuy nhiên, có hai loại tài sản bị loại trừ khỏi thẩm quyền này:

• Tài sản của dự án sử dụng vốn nhà nước.
• Đất để xây dựng trụ sở làm việc.

Những tài sản này vẫn thuộc thẩm quyền quyết định của cấp Bộ trưởng hoặc cấp có thẩm quyền cao hơn.

Thủ trưởng đơn vị có thể tự quyết khai thác và xử lý tài sản công đến mức giá trị nào?

Đây là nội dung phân cấp mạnh mẽ nhất, trao quyền chủ động cho các đơn vị. Cụ thể, Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ được quyết định các vấn đề sau:

Khai thác và phê duyệt đề án sử dụng tài sản công

• Khai thác tài sản công thuộc phạm vi quản lý.
• Phê duyệt Đề án sử dụng tài sản công tại đơn vị sự nghiệp công lập vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết.
• Xác lập quyền sở hữu toàn dân và phê duyệt phương án xử lý tài sản do chủ sở hữu tự nguyện chuyển giao.
• Thu hồi, điều chuyển tài sản công và vật tư, vật liệu thu hồi giữa các đơn vị thuộc phạm vi quản lý (trừ trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp).

Bán, thanh lý, tiêu hủy tài sản công

Theo quy định, Thủ trưởng đơn vị được quyết định các giao dịch xử lý tài sản với ngưỡng giá trị như sau:

• Bán, thanh lý tài sản công: Có nguyên giá dưới 20 tỷ đồng trên một đơn vị tài sản, hoặc có giá trị đánh giá lại dưới 1 tỷ đồng (trường hợp không xác định được nguyên giá).
• Tiêu hủy tài sản: Có nguyên giá dưới 20 tỷ đồng trên một đơn vị tài sản.
• Xử lý tài sản bị mất, bị hủy hoại: Có nguyên giá dưới 20 tỷ đồng trên một đơn vị tài sản.

Ngoại lệ quan trọng: Cả ba trường hợp trên đều không áp dụng đối với trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp. Các tài sản này vẫn thuộc thẩm quyền quyết định của cấp cao hơn.

Ý kiến chuyên gia: “Việc phân cấp đến ngưỡng 20 tỷ đồng là một bước tiến lớn, giúp các đơn vị chủ động hơn trong việc xử lý tài sản thanh lý, giảm thủ tục hành chính kéo dài. Tuy nhiên, các thủ trưởng cần đặc biệt thận trọng với các tài sản có giá trị gần ngưỡng này, vì bất kỳ sai sót nào trong định giá hoặc thủ tục đều có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng.”

Thẩm quyền trang bị máy móc, thiết bị và quyết định tiêu chuẩn, định mức diện tích chuyên dùng

Đây là nội dung liên quan đến việc trang bị cho cán bộ, công chức và hoạt động chung của đơn vị. Cụ thể:

• Bổ sung số lượng máy móc, thiết bị phục vụ công tác các chức danh và phục vụ hoạt động chung tại phòng làm việc.
• Bổ sung các loại máy móc, thiết bị khác để phục vụ Chính phủ điện tử, số hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
• Điều chỉnh mức giá máy móc, thiết bị: Trong trường hợp điều chỉnh mức giá cao hơn từ trên 15% đến không quá 30% so với mức giá theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Quyết định tiêu chuẩn, định mức diện tích chuyên dùng phục vụ hoạt động đặc thù của cơ quan, đơn vị (không bao gồm đơn vị sự nghiệp công lập tự đảm bảo chi thường xuyên và chi đầu tư).

Lưu ý: Việc trang bị máy móc, thiết bị theo Quyết định số 15/2025/QĐ-TTg cũng được phân cấp, trừ các nội dung đã được quy định tại khoản 1 (bổ sung số lượng máy móc, thiết bị phục vụ chức danh và hoạt động chung).

Phân cấp thẩm quyền trong các dự án đối tác công tư (PPP)

Đối với các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ được quyết định:

• Sử dụng tài sản công tại đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý để tham gia dự án PPP (không bao gồm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp).
• Phê duyệt phương án xử lý tài sản phục vụ hoạt động của dự án do cơ quan, đơn vị mình trực tiếp quản lý (không bao gồm hình thức giao, điều chuyển tài sản ra ngoài các đơn vị thuộc phạm vi quản lý), trừ trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp.

Tình huống thực tế

Giả sử một bệnh viện (đơn vị sự nghiệp công lập) thuộc Bộ Xây dựng muốn hợp tác với một công ty tư nhân để xây dựng khu khám chữa bệnh chất lượng cao theo hình thức PPP. Trước đây, mọi quyết định đều phải trình lên Bộ trưởng. Nay, với Thông tư mới, Thủ trưởng của bệnh viện (hoặc cơ quan chủ quản cấp trên trực tiếp) có thể tự quyết định việc sử dụng tài sản (như đất đai, trang thiết bị) để tham gia dự án, miễn là tài sản đó không phải là trụ sở làm việc hoặc cơ sở hoạt động sự nghiệp của bệnh viện.

Thời điểm có hiệu lực và lộ trình áp dụng

Theo quy định, Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/8/2026. Các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng cần rà soát lại các quy trình nội bộ, phân công trách nhiệm cho các bộ phận liên quan (phòng hành chính, phòng kế hoạch tài chính, phòng quản lý tài sản) để sẵn sàng thực thi khi Thông tư có hiệu lực.

Lời khuyên từ luật sư

1. Xác định rõ ngưỡng tài sản: Phân loại toàn bộ tài sản của đơn vị theo nguyên giá, đặc biệt là các tài sản có giá trị gần ngưỡng 20 tỷ đồng hoặc 1 tỷ đồng (giá trị đánh giá lại). Điều này giúp xác định đúng thẩm quyền quyết định thuộc về Thủ trưởng đơn vị hay cấp trên.
2. Lưu ý về trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp: Đây là nhóm tài sản đặc biệt, hầu hết các quyết định quan trọng (bán, thanh lý, điều chuyển, tham gia PPP) đều không thuộc thẩm quyền của Thủ trưởng đơn vị. Cần có quy trình riêng để xin ý kiến Bộ trưởng.
3. Tuân thủ đúng quy trình: Dù được phân cấp, mọi quyết định về mua sắm, sửa chữa, thanh lý tài sản đều phải tuân thủ các quy định về đấu thầu, định giá, và thủ tục hành chính hiện hành. Việc tự ý quyết định mà không qua các bước này có thể bị coi là vi phạm pháp luật.
4. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: Mỗi quyết định phải có hồ sơ lưu trữ đầy đủ, bao gồm tờ trình, chứng từ, biên bản họp, quyết định. Điều này giúp giải trình khi có kiểm tra, thanh tra.
5. Cập nhật quy chế nội bộ: Các đơn vị cần xây dựng hoặc sửa đổi quy chế quản lý tài sản nội bộ để phù hợp với thẩm quyền mới được phân cấp.

Bài viết này được thực hiện bởi đội ngũ luật sư tư vấn pháp lý chuyên sâu về quản lý tài sản công. Nếu bạn có thắc mắc hoặc cần hỗ trợ chi tiết, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn kịp th