Biến động tài sản 1 tỷ đồng: Hướng dẫn giải trình từ 01/7/2026 cho cán bộ, công chức

Chào bạn, chúng tôi là luật sư tư vấn trực tiếp tại đây. Nếu bạn là cán bộ, công chức hoặc người có nghĩa vụ kê khai tài sản, chắc hẳn bạn đã nghe đến quy định mới về việc phải giải trình khi tài sản biến động từ 1 tỷ đồng trở lên, áp dụng từ ngày 01/7/2026. Đây là một thay đổi quan trọng trong Luật Phòng chống tham nhũng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và nghĩa vụ của bạn.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết quy định mới, so sánh với quy định cũ, và đưa ra lời khuyên thực tế để bạn tuân thủ đúng pháp luật.

1. Quy định mới về biến động tài sản từ 1 tỷ đồng thay đổi thế nào so với trước đây?

Theo Luật Phòng chống tham nhũng 2018, ngưỡng biến động tài sản phải giải trình là từ 300 triệu đồng trở lên. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2026, Luật sửa đổi Luật Phòng chống tham nhũng 2025 (do Quốc hội thông qua) đã nâng ngưỡng này lên 1 tỷ đồng.

Cụ thể, tại Điều 40 của Luật sửa đổi quy định:

“Trường hợp phát hiện có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1.000.000.000 đồng trở lên mà người có nghĩa vụ kê khai không kê khai thì cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập yêu cầu người đó cung cấp, bổ sung thông tin có liên quan; trường hợp tài sản, thu nhập có biến động tăng thì phải giải trình về nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm.”

So sánh với quy định cũ:

• Trước 01/7/2026: Ngưỡng biến động phải giải trình là 300 triệu đồng (theo Điều 40 Luật Phòng chống tham nhũng 2018).
• Từ 01/7/2026: Ngưỡng biến động phải giải trình tăng lên 1 tỷ đồng.

Theo đánh giá của chúng tôi, việc nâng ngưỡng này nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính cho cơ quan kiểm soát, tập trung vào các biến động lớn, có dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng quy định này không làm giảm nghĩa vụ kê khai mà chỉ thay đổi ngưỡng phát sinh trách nhiệm giải trình.

2. Khi nào bạn phải kê khai bổ sung tài sản?

Bên cạnh quy định về giải trình, Luật sửa đổi cũng sửa đổi khoản 2 Điều 36 về kê khai bổ sung. Cụ thể:

• Ngưỡng phải kê khai bổ sung: Biến động tài sản, thu nhập trong năm có giá trị từ 1 tỷ đồng trở lên.
• Thời hạn kê khai: Phải hoàn thành trước ngày 31 tháng 12 của năm có biến động.
• Ngoại lệ: Không phải kê khai nếu đã kê khai theo quy định khác (ví dụ: kê khai lần đầu, kê khai hàng năm).

Tình huống thực tế: Giả sử bạn là một cán bộ cấp huyện, có tài sản kê khai năm 2025 là 5 tỷ đồng. Năm 2026, bạn nhận được thừa kế một căn nhà trị giá 1,5 tỷ đồng. Như vậy, biến động tài sản của bạn là 1,5 tỷ đồng (lớn hơn 1 tỷ đồng), bạn phải kê khai bổ sung trước ngày 31/12/2026 và sẵn sàng giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm.

3. Trình tự, thủ tục xác minh tài sản khi bị yêu cầu giải trình

Nếu cơ quan kiểm soát tài sản phát hiện biến động từ 1 tỷ đồng trở lên mà bạn chưa kê khai, họ sẽ yêu cầu bạn cung cấp thông tin. Nếu không đáp ứng, họ có thể tiến hành xác minh tài sản theo trình tự sau (theo Điều 44 Luật sửa đổi):

1. Ra quyết định xác minh và thành lập Tổ xác minh tài sản.
2. Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin về tài sản của bạn.
3. Yêu cầu bạn giải trình về tài sản, thu nhập.
4. Tiến hành xác minh thực tế (kiểm tra sổ đỏ, tài khoản ngân hàng, hợp đồng mua bán…).
5. Báo cáo kết quả xác minh.
6. Kết luận xác minh và công khai kết luận.

Chúng tôi lưu ý rằng, nếu bạn không hợp tác hoặc không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp, bạn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật về phòng chống tham nhũng.

4. Lời khuyên từ luật sư

Để tránh rủi ro pháp lý, chúng tôi khuyên bạn nên thực hiện các bước sau:

1. Chủ động kê khai đầy đủ: Khi có biến động tài sản từ 1 tỷ đồng trở lên, hãy kê khai bổ sung ngay trước ngày 31/12 của năm đó. Đừng chờ đến khi bị yêu cầu.
2. Lưu giữ bằng chứng nguồn gốc: Giữ lại các giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản như hợp đồng mua bán, sao kê ngân hàng, giấy tờ thừa kế, hợp đồng lao động, hóa đơn… Điều này giúp bạn dễ dàng giải trình nếu cần.
3. Tham khảo ý kiến luật sư: Nếu tài sản của bạn có nguồn gốc phức tạp (ví dụ: tặng cho từ người thân ở nước ngoài, đầu tư chứng khoán), hãy nhờ luật sư tư vấn trước khi kê khai.
4. Theo dõi văn bản hướng dẫn: Chính phủ sẽ ban hành nghị định hướng dẫn chi tiết. Bạn nên cập nhật thường xuyên để nắm rõ thủ tục.
5. Không chủ quan với biến động nhỏ: Dù ngưỡng giải trình là 1 tỷ đồng, nhưng việc kê khai vẫn là nghĩa vụ bắt buộc. Nếu bạn cố tình không kê khai biến động nhỏ hơn 1 tỷ đồng, bạn vẫn có thể bị xử phạt hành chính.

5. Liên hệ với các quy định khác

Luật sửa đổi Luật Phòng chống tham nhũng 2025 cũng có hiệu lực cùng thời điểm với một số văn bản quan trọng khác, như:

• Bộ luật Hình sự sửa đổi (có hiệu lực từ 01/7/2025) bỏ hình phạt tử hình với 8 tội danh, trong đó có tội Tham ô tài sản và Tội nhận hối lộ. Điều này không làm giảm tính nghiêm trọng của các tội danh này, nhưng thể hiện xu hướng nhân đạo hóa của pháp luật.
• Nghị quyết 04-NQ/TW về phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới, tăng cường kiểm soát tài sản của người có chức vụ.

Nếu bạn cần tư vấn cụ thể về trường hợp của mình, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi. Chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn tuân thủ đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi của mình.