Bạn cần biết: 10 quy định giáo viên không được làm với học sinh (2026)

Chào quý khách, tôi là luật sư tư vấn tại đây, và hôm nay chúng tôi sẽ cùng bạn phân tích một vấn đề vô cùng quan trọng trong môi trường giáo dục: những điều giáo viên được và không được làm với học sinh. Đây là câu hỏi không chỉ giáo viên, mà cả phụ huynh và học sinh cũng cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi và xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Căn cứ pháp lý chính cho bài viết này bao gồm Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ năm 2019), Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ năm 2026, sửa đổi bổ sung quy định trước đó) và Luật Giáo dục năm 2019 (có hiệu lực từ 01/7/2020). Các văn bản này được ban hành bởi Bộ Giáo dục và Đào tạo và Quốc hội, là nền tảng pháp lý buộc mọi nhà giáo phải tuân thủ.

1. Những hành vi nào giáo viên tuyệt đối không được làm với học sinh?

Theo quy định tại Điều 5 và Điều 6 Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT, kết hợp với Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT và Điều 69 Luật Giáo dục 2019, giáo viên không được thực hiện các hành vi sau:

• Xúc phạm, gây tổn thương, bạo hành, xâm hại học sinh dưới mọi hình thức, bao gồm cả thể chất và tinh thần.
• Trù dập, định kiến, phân biệt đối xử giữa các học sinh, dù dựa trên thành tích, hoàn cảnh gia đình hay bất kỳ lý do nào.
• Bao che, né tránh, thờ ơ với các hành vi vi phạm của người học hoặc các hành vi bạo lực học đường.
• Ép buộc học sinh học thêm để thu tiền hoặc lợi dụng việc tài trợ, ủng hộ giáo dục để ép buộc đóng góp tiền, hiện vật trái quy định.
• Công khai thông tin của người học trái quy định pháp luật, xâm phạm quyền riêng tư.
• Gian lận, cố ý làm sai lệch kết quả trong các hoạt động tuyển sinh, đánh giá, kiểm tra học sinh.
• Ép buộc học sinh tham gia các hoạt động mang tính chất tự nguyện (như quyên góp, hoạt động ngoại khóa nếu không tự nguyện).

Đáng chú ý, Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ năm 2026) đã bổ sung thêm 3 điều khoản mới so với quy định cũ, trong đó nhấn mạnh việc báo cáo kịp thời với lãnh đạo, cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện học sinh bị bạo lực, xâm hại. Nếu giáo viên không báo cáo, có thể bị xử lý kỷ luật từ cảnh cáo đến buộc thôi việc.

Trích dẫn pháp lý: Theo khoản 1 Điều 5 Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT: “Nhà giáo không được xúc phạm, gây tổn thương, vụ lợi; không trù dập, định kiến, bạo hành, xâm hại người học; không thờ ơ, né tránh hoặc che giấu các hành vi vi phạm của người học”.

2. Giáo viên nên làm gì với học sinh? (Hành vi được khuyến khích)

Bên cạnh những điều cấm kỵ, pháp luật cũng quy định rõ các chuẩn mực hành vi tích cực mà giáo viên cần thực hiện. Theo Điều 6 Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT và Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT, giáo viên nên:

1. Tôn trọng sự khác biệt của mỗi học sinh, đối xử công bằng, không thiên vị.
2. Sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, dễ hiểu, khen hoặc phê bình phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh cụ thể.
3. Mẫu mực, bao dung, trách nhiệm, yêu thương học sinh như con em mình.
4. Tích cực phòng, chống bạo lực học đường bằng cách phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và báo cáo cơ quan chức năng.
5. Lắng nghe, tư vấn, hỗ trợ học sinh về học tập và các vấn đề xã hội, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi.
6. Bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người học.
7. Tạo động lực phát huy phẩm chất và năng lực của học sinh thông qua đánh giá đúng thực chất.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc quy định rõ cả “nên làm” và “không được làm” giúp giáo viên có một khung tham chiếu hành vi rõ ràng, tránh rơi vào các tình huống vi phạm pháp luật hoặc đạo đức nghề nghiệp.

3. Tình huống thực tế: Giáo viên ép học sinh học thêm có bị xử phạt không?

Tình huống: Chị Hoa (Hà Nội) phát hiện giáo viên chủ nhiệm của con mình thường xuyên gọi điện thoại yêu cầu phụ huynh cho con đi học thêm tại nhà cô, với mức phí 500.000 đồng/tháng. Nếu không tham gia, con chị bị giáo viên phê bình gay gắt trong lớp và xếp loại hạnh kiểm thấp.

Giải pháp pháp lý: Hành vi này vi phạm trực tiếp khoản 3 Điều 69 Luật Giáo dục 2019, quy định: “Nhà giáo không được ép buộc học sinh học thêm để thu tiền”. Ngoài ra, việc phân biệt đối xử với học sinh không học thêm còn vi phạm Điều 5 Thông tư 06/2019/TT-BGDĐT về nghiêm cấm trù dập, định kiến.

Mức xử lý: Theo quy định tại Nghị định 04/2021/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, giáo viên có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng, đồng thời bị áp dụng hình thức kỷ luật từ khiển trách đến buộc thôi việc tùy theo mức độ vi phạm. Phụ huynh có thể gửi đơn đến Phòng Giáo dục và Đào tạo quận/huyện hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh/thành phố để khiếu nại.

4. Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những quy định pháp luật hiện hành và kinh nghiệm tư vấn thực tế, chúng tôi xin đưa ra những lời khuyên sau cho giáo viên, phụ huynh và học sinh:

1. Giáo viên: Hãy luôn ghi nhớ ranh giới giữa kỷ luật và bạo hành. Việc phê bình học sinh là cần thiết, nhưng phải đúng mực, không xúc phạm danh dự, nhân phẩm. Mọi hành vi có dấu hiệu vi phạm đều có thể bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
2. Phụ huynh: Khi phát hiện con em bị giáo viên đối xử không đúng mực, hãy thu thập bằng chứng (ghi âm, ghi hình, nhật ký sự việc) và liên hệ ngay với ban giám hiệu nhà trường. Nếu không được giải quyết thỏa đáng, có thể gửi đơn lên Phòng/Sở Giáo dục hoặc cơ quan công an nếu có hành vi xâm hại.
3. Học sinh: Nếu bị giáo viên trù dập, xúc phạm hoặc ép buộc làm điều gì đó trái ý muốn, em có quyền nói với cha mẹ, thầy cô khác hoặc gọi đến đường dây nóng bảo vệ trẻ em (số 111) để được hỗ trợ kịp thời.
4. Tất cả các bên: Cần nắm rõ Thông tư 03/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ năm 2026, trong đó quy định trách nhiệm báo cáo của giáo viên khi phát hiện học sinh bị bạo lực, xâm hại. Đây là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ học sinh khỏi các nguy cơ trong môi trường học đường.

Trên đây là những tư vấn chi tiết về quy định pháp luật liên quan đến những điều giáo viên được và không được làm với học sinh. Nếu bạn còn thắc mắc hoặc cần hỗ trợ pháp lý cụ thể, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi qua số tổng đài 1900.6588 để được giải đáp miễn phí, hoặc 090 222 9061 để sử dụng dịch vụ luật sư tư vấn chuyên sâu (có phí). Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn.