3 phương án cho cán bộ không chuyên trách cấp xã khi chấm dứt hoạt động từ 31/5/2026

Kể từ ngày 31/5/2026, lực lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã sẽ chính thức chấm dứt hoạt động theo Kết luận 210 của Bộ Chính trị. Đây là một trong những nội dung được đông đảo cử tri và dư luận quan tâm tại Hội nghị tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì sáng ngày 5/5/2026 tại tỉnh Lào Cai.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết 3 phương án mà Phó Thủ tướng đã nêu ra để xử lý đối với gần 60.000 cán bộ không chuyên trách cấp xã còn lại, cũng như các chính sách liên quan đến tiền lương, phụ cấp và vị trí việc làm tại cấp xã trong giai đoạn chuyển tiếp này.

Lực lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã sẽ chấm dứt hoạt động từ ngày nào?

Theo thông tin từ Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tại Hội nghị, căn cứ Kết luận 210 của Bộ Chính trị, lực lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã sẽ chính thức chấm dứt hoạt động kể từ ngày 31/5/2026. Đây là một phần trong lộ trình sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, nhằm tinh gọn, hiệu quả và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở.

Sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng cán bộ không chuyên trách cấp xã đã giảm đáng kể. Trước đây, cả nước có khoảng 100.000 – 120.000 người, nhưng một bộ phận đã được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, một số nghỉ theo chính sách. Đến nay, còn khoảng gần 60.000 người, tương đương khoảng một nửa so với trước.

3 phương án cho cán bộ không chuyên trách cấp xã từ 31/5/2026 là gì?

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã nêu rõ 3 phương án mà Chính phủ định hướng cho số cán bộ không chuyên trách cấp xã còn lại, cụ thể như sau:

1. Phương án 1 – Tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã: Nơi nào còn biên chế và cán bộ đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định thì thực hiện tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, không phải qua thi tuyển. Quy định này đã được bổ sung trong nghị định về tuyển dụng công chức theo Luật Cán bộ, công chức.
2. Phương án 2 – Bố trí làm không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố: Trường hợp được cấp ủy, chính quyền địa phương và cán bộ, nhân dân đồng thuận, có thể bố trí đảm nhiệm các chức danh không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố thay vì ở cấp xã.
3. Phương án 3 – Giải quyết theo chính sách hiện hành: Tiếp tục giải quyết chế độ, chính sách cho số cán bộ còn lại theo các quy định hiện hành, bảo đảm đến ngày 31/5/2026 xử lý dứt điểm toàn bộ lực lượng này.

Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương chủ động triển khai theo các phương án nêu trên, bảo đảm thống nhất, kịp thời và phù hợp với thực tiễn.

Tình huống thực tế: Cán bộ không chuyên trách cấp xã cần làm gì?

Anh Nguyễn Văn A, hiện là cán bộ không chuyên trách tại một xã thuộc tỉnh Lào Cai, đã làm việc ở vị trí này được 8 năm. Anh có trình độ đại học chuyên ngành quản lý nhà nước, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về chính trị, chuyên môn và nghiệp vụ theo yêu cầu của vị trí việc làm công chức cấp xã.

Trong trường hợp của anh A, phương án 1 (tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã) là phù hợp nhất nếu xã của anh còn biên chế và được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Ngược lại, nếu xã không còn biên chế, anh A có thể xem xét phương án 2 (chuyển sang làm không chuyên trách ở thôn) hoặc phương án 3 (nhận chính sách hỗ trợ theo quy định).

Chính sách tiền lương và phụ cấp cho cán bộ cấp xã có gì thay đổi?

Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cũng đã giải đáp các kiến nghị của cử tri liên quan đến chế độ đãi ngộ, phụ cấp chức vụ lãnh đạo cấp xã còn thấp, chưa tương xứng với khối lượng công việc. Cụ thể:

• Điều chỉnh lương cơ sở: Chính phủ sẽ tập trung điều chỉnh lương cơ sở từ ngày 1/7/2026 cho cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và các đối tượng chính sách an sinh xã hội, bảo trợ xã hội, người có công, hưu trí, hưu trí xã hội, với mức tăng 8%.
• Nghiên cứu cải cách tổng thể tiền lương: Bộ Nội vụ được giao nghiên cứu, hoàn thiện chính sách tiền lương, báo cáo Bộ Chính trị trong tháng 6/2026, theo hướng cải cách tổng thể, mở rộng quan hệ tiền lương. Trên cơ sở đó, sẽ xem xét điều chỉnh các khoản phụ cấp, trong đó có phụ cấp công vụ, đặc biệt đối với cấp xã.
• Phụ cấp chức danh kiêm nhiệm: Đây là kiến nghị xác đáng nhưng do vừa hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nội dung này cần tiếp tục được nghiên cứu trong tổng thể chính sách chung, theo lộ trình phù hợp.

Vị trí việc làm công chức cấp xã theo Nghị định 361/2025/NĐ-CP

Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 361/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 về vị trí việc làm công chức. Theo đó, có 45 vị trí việc làm ở cấp xã, bao gồm:

• 8 chức danh lãnh đạo
• 3 vị trí hỗ trợ, phục vụ
• Các vị trí chuyên môn, nghiệp vụ còn lại

Theo chỉ đạo triển khai Nghị định 361, cách tiếp cận hiện nay đã linh hoạt hơn. Các bộ, ngành không còn ban hành hướng dẫn chi tiết về xây dựng vị trí việc làm như trước. Việc xác định vị trí việc làm được thực hiện trên cơ sở khung quy định chung của Chính phủ, đồng thời phân cấp cho địa phương chủ động xây dựng, mô tả vị trí việc làm phù hợp với thực tiễn, qua đó sử dụng biên chế hiệu quả hơn.

Những kiến nghị khác của cử tri tại Hội nghị

Bên cạnh vấn đề cán bộ không chuyên trách, cử tri cũng kiến nghị nhiều nội dung quan trọng khác:

• Định mức biên chế và vị trí việc làm: Cử tri đề nghị sớm ban hành quy định cụ thể gắn với quy mô dân số, diện tích, đặc thù địa phương; đồng thời hoàn thiện danh mục vị trí việc làm, mô tả công việc và khung năng lực thống nhất. Dự kiến, Ban Tổ chức Trung ương sẽ trình cấp có thẩm quyền để quyết định số lượng biên chế cho các địa phương trong thời gian tới.
• An toàn thực phẩm: Cử tri đề nghị sớm hoàn thiện hệ thống văn bản, đồng thời tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn.
• Xử phạt lâm nghiệp: Kiến nghị sửa đổi quy định xử phạt trong lĩnh vực lâm nghiệp; đẩy nhanh ban hành văn bản hướng dẫn và bảo đảm nguồn lực cho các chương trình mục tiêu quốc gia.
• Nghị định 32/2024 về cụm công nghiệp: Nhiều ý kiến phản ánh vướng mắc do quy định cứng về tỷ lệ lấp đầy và quỹ đất, gây khó khăn cho các địa phương trong thu hút đầu tư.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các kiến nghị của cử tri là cơ sở quan trọng để Chính phủ tiếp tục hoàn thiện chính sách. Những vấn đề thuộc thẩm quyền sẽ được giải quyết kịp thời; các nội dung vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Lời khuyên từ luật sư dành cho cán bộ không chuyên trách cấp xã

1. Chủ động rà soát tiêu chuẩn bản thân: Nếu bạn đang là cán bộ không chuyên trách cấp xã, hãy kiểm tra ngay xem mình có đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện để được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã hay không. Các tiêu chuẩn này bao gồm trình độ chuyên môn, chính trị, nghiệp vụ và thâm niên công tác theo quy định tại Nghị định 361/2025/NĐ-CP.
2. Liên hệ với chính quyền địa phương: Chủ động làm việc với UBND cấp xã, phường nơi bạn công tác để nắm rõ tình hình biên chế còn trống và kế hoạch tuyển dụng của địa phương. Thời gian còn lại đến ngày 31/5/2026 không còn nhiều, vì vậy bạn cần hành động sớm.
3. Xem xét phương án chuyển đổi phù hợp: Nếu không đủ điều kiện tuyển dụng thẳng hoặc địa phương không còn biên chế, hãy cân nhắc phương án chuyển sang làm không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố (phương án 2) hoặc nhận chính sách hỗ trợ theo quy định (phương án 3). Mỗi phương án đều có ưu, nhược điểm riêng, tùy thuộc vào hoàn cảnh cá nhân.
4. Lưu ý về thời hạn: Mốc thời gian 31/5/2026 là hạn chót để xử lý dứt điểm. Do đó, các địa phương và bản thân cán bộ không chuyên trách cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để không bị gián đoạn quyền lợi.
5. Theo dõi các văn bản hướng dẫn mới: Chính phủ và Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết. Bạn nên thường xuyên cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống như Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn) hoặc Thư viện Pháp luật (thuvienphapluat.vn) để không bỏ lỡ các quy định mới.

Bài viết dựa trên thông tin từ Hội nghị tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI do Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà chủ trì ngày 5/5/2026 tại tỉnh Lào Cai, nguồn: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (baochinhphu.vn).