10 luật nông nghiệp, môi trường sửa đổi: cắt giảm 40 thủ tục

Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Luật gồm 12 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Theo nội dung được thông qua, luật cắt giảm 40 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 12 thủ tục hành chính, cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh và phân quyền 24 thủ tục hành chính từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Luật sửa đổi, bổ sung 10 luật nào trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường?

Danh sách 10 luật được sửa đổi, bổ sung lần này gồm:

1. Luật Trồng trọt
2. Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật
3. Luật Chăn nuôi
4. Luật Thú y
5. Luật Thủy sản
6. Luật Địa chất và khoáng sản
7. Luật Tài nguyên nước
8. Luật Thủy lợi
9. Luật Khí tượng thủy văn
10. Luật Đê điều

Đáng chú ý, dự án Luật chỉ sửa đổi, bổ sung một số điều liên quan trực tiếp đến thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, không sửa đổi toàn diện các luật nêu trên. Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động và đề xuất sửa đổi toàn diện từng luật trong giai đoạn tiếp theo.

Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh cụ thể ra sao?

Cụ thể, về cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Luật sửa đổi, bổ sung 8 luật để:

• Cắt giảm 40 thủ tục hành chính
• Đơn giản hóa 12 thủ tục hành chính
• Cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh

Về phân quyền thủ tục hành chính, Luật sửa đổi, bổ sung 4 luật để phân quyền 24 thủ tục hành chính của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm rút ngắn thời gian xử lý và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Cơ chế quản lý mới được thiết kế thế nào?

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Chính phủ xác định việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm là định hướng cải cách xuyên suốt, nhằm giảm tối đa chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

“Việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm là định hướng cải cách xuyên suốt, nhằm giảm tối đa chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.” — Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng

Dự thảo Luật quy định tổ chức, cá nhân tự công bố (như giống cây trồng, thức ăn chăn nuôi…) phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, chính xác, trung thực của thông tin đã công bố. Việc tự công bố, thay đổi thông tin được thực hiện công khai, minh bạch trên Cổng thông tin điện tử của Bộ quản lý chuyên ngành hoặc hệ thống dữ liệu điện tử dùng chung.

Bên cạnh đó, tổ chức, cá nhân phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu kỹ thuật chứng minh để phục vụ hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc khi có yêu cầu. Tự công bố không miễn trừ trách nhiệm pháp lý. Trường hợp thông tin sai sự thật hoặc sản phẩm không đạt chất lượng công bố, cơ quan quản lý có quyền đình chỉ lưu hành, hủy bỏ thông tin tự công bố, buộc thu hồi, công khai vi phạm và yêu cầu bồi thường theo pháp luật.

Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thay thế tiền kiểm như thế nào?

Để tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thực sự là công cụ quản lý thay thế tiền kiểm, Chính phủ chỉ đạo ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc yêu cầu chuyên môn bắt buộc áp dụng, kết hợp giám sát, hậu kiểm chặt chẽ.

Các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, an toàn sinh học, cơ sở vật chất, trang thiết bị trước đây là điều kiện công nhận, cấp phép nay được chuẩn hóa thành tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành. Tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ tự đối chiếu, tuân thủ trong suốt quá trình hoạt động và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Cơ chế hậu kiểm và chế tài xử lý vi phạm được quy định ra sao?

Công tác hậu kiểm được thiết kế trên nguyên tắc quản lý rủi ro và lịch sử tuân thủ pháp luật, không máy móc, dàn trải. Chính phủ đồng thời thiết lập các công cụ hậu kiểm phối hợp liên ngành và chế tài xử lý nghiêm khắc để bảo đảm hiệu lực quản lý sau khi bãi bỏ các rào cản tiền kiểm.

Để tăng tính răn đe, phòng ngừa gian dối và việc không duy trì điều kiện hoạt động, Chính phủ sẽ hoàn thiện các chế tài nghiêm khắc trong quy định xử phạt vi phạm hành chính chuyên ngành, phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương. Đồng thời, Chính phủ tăng cường phối hợp giữa cơ quan chuyên môn địa phương với Hải quan, Biên phòng tại cửa khẩu để kiểm soát chất lượng vật tư, hóa chất nông nghiệp ngay từ đầu nguồn nhập khẩu.

Căn cứ pháp lý và mục tiêu cải cách của dự án Luật

Thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 và Kết luận số 135/KL-UBTVQH16 ngày 21/7/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự án Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, trọng tâm là luật hóa đầy đủ, kịp thời Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP, không làm phát sinh chính sách mới.

Dự án Luật bám sát tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW và Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị theo hướng Luật chỉ quy định những nội dung lớn, cốt lõi thuộc thẩm quyền Quốc hội; các nội dung chuyên môn, kỹ thuật, thường xuyên biến động giao Chính phủ, Bộ trưởng quy định để bảo đảm tính linh hoạt, chủ động.

Chính phủ đánh giá cải cách hành chính dựa trên tiêu chí nào?

Trước ý kiến đề nghị Chính phủ xây dựng cơ chế đánh giá cải cách hành chính dựa trên khảo sát độc lập từ phía doanh nghiệp và người dân, lấy mức độ hài lòng, chi phí tuân thủ thực tế và thời gian giải quyết thủ tục làm tiêu chí đánh giá chủ yếu, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026.

Theo đó, Chính phủ đặt mục tiêu giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết và 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. Chính phủ không đánh giá dựa trên tiêu chí là số lượng văn bản được sửa đổi và bãi bỏ.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi cần lưu ý gì?

Giả sử một doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi tại tỉnh Đồng Nai. Trước đây, doanh nghiệp phải trải qua bước tiền kiểm, chờ cơ quan chuyên môn thẩm định và cấp phép trước khi đưa sản phẩm ra thị trường. Sau khi Luật sửa đổi 10 luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, doanh nghiệp có thể tự công bố sản phẩm trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Tuy nhiên, doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của thông tin công bố, lưu giữ đầy đủ hồ sơ kỹ thuật để phục vụ hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc. Nếu sản phẩm không đạt chất lượng đã công bố, cơ quan quản lý có quyền đình chỉ lưu hành, buộc thu hồi và công khai vi phạm. Đây là điểm thay đổi căn bản trong tư duy quản lý: từ “kiểm tra trước” sang “hậu kiểm sau”, gắn với trách nhiệm tự chủ của doanh nghiệp.

Lời khuyên từ luật sư

Trước những thay đổi quan trọng từ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, chúng tôi khuyến nghị quý khách lưu ý các điểm sau:

1. Chủ động cập nhật quy định mới: Luật có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thú y, thủy sản, tài nguyên nước, khoáng sản… cần rà soát lại toàn bộ quy trình tuân thủ hiện hành.
2. Hiểu rõ cơ chế tự công bố: Tự công bố không miễn trừ trách nhiệm pháp lý. Doanh nghiệp phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ, tài liệu kỹ thuật chứng minh chất lượng sản phẩm để phục vụ hậu kiểm và truy xuất nguồn gốc.
3. Tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật: Các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, an toàn sinh học, cơ sở vật chất được chuẩn hóa thành tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành. Doanh nghiệp phải tự đối chiếu và tuân thủ trong suốt quá trình hoạt động.
4. Nắm rõ thẩm quyền giải quyết: 24 thủ tục hành chính được phân quyền từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Doanh nghiệp cần xác định đúng cơ quan có thẩm quyền để nộp hồ sơ, tránh mất thời gian.
5. Tham vấn luật sư chuyên ngành: Với các giao dịch, hoạt động kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, việc tham vấn ý kiến luật sư trước khi tự công bố sẽ giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro pháp lý phát sinh sau hậu kiểm.