Trang chủ » Tư vấn pháp luật » Luật Hình sự » Động cơ đê hèn là gì? Quy định về động cơ đê hèn

Động cơ đê hèn là gì? Quy định về động cơ đê hèn

Động cơ đê hèn là gì? Quy định về động cơ đê hèn
Nếu bạn có nhu cầu được tư vấn, hỗ trợ về luật hình sự, hãy liên hệ ngay cho luật sư qua hotline cá nhân 0886.886.246Luật sư can thiệp càng sớm, cơ hội bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp càng cao!

Động cơ đê hèn là gì? Người có hành vi phạm tội vì động cơ đê hèn sẽ bị pháp luật xử lý như thế nào? Bài viết sau đây của Luật Quang Huy sẽ giúp bạn trả lời những câu hỏi này.


1. Động cơ đê hèn là gì?

Động cơ đê hèn là động cơ phạm tội thể hiện tính hèn hạ và đê tiện của cá nhân người phạm tội. Động cơ đê hèn được hiểu là người phạm tội thực hiện tội phạm với động cơ rất xấu xa, thấp hèn, đáng khinh bỉ, không kẻ gì đến danh dự, nhân phẩm, tư cách của một con người.


2. Khái niệm phạm tội vì động cơ đê hèn

Hiện nay chưa có một văn bản quy định thế nào là phạm tội có tính chất đê hèn. Tuy nhiên, thông qua thực tiễn xét xử, có thể hiểu phạm tội vì động cơ đê hèn là hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, quyền tự do của công dân, do người có năng lực trách nhiệm hình sự, đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý do sự thúc đẩy bởi những động lực mang tính chất xấu xa, ti tiện.

Thực tiễn cho thấy những người thực hiện tội phạm vì động cơ đê hèn thường là những người có nhân thân xấu, chẳng hạn như trình độ văn hóa thấp, khả năng hiểu biết pháp luật yếu, kém, hoàn cảnh gia đình không được hạnh phúc, công việc thì thất thường, không có thu nhập thường xuyên, thể hiện tính bội bạc, hèn nhát, phản trắc cao và không có tính người.


3. Đặc điểm của phạm tội vì động cơ đê hèn

Theo quy định, phạm tội vì động cơ đê hèn bao gồm những đặc điểm như sau:

  • Một là, đó phải là hành vi nguy hiểm cho xã hội đe dọa hoặc thực tế xâm hại đến các quan hệ xã hội được Nhà nước bảo vệ bằng Luật hình sự như: sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, quyền tự do của công dân.
  • Hai là, đó là hành vi phạm tội dưới hình thức lỗi cố ý.Người thực hiện tội phạm vì động cơ đê hèn đều thể hiện tính chất lỗi cố ý của hành vi phạm tội, chỉ có ở lỗi cố ý thì người phạm tội mới mong muốn kết quả xảy ra như mục đích ban đầu đã định.
  • Ba là, hành vi phạm tội vì động cơ đê hèn do người đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện.
  • Bốn là, hành vi phạm tội vì động cơ đê hèn do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện.
  • Năm là, động cơ thực hiện tội phạm vì động cơ đê hèn mang tính chất xấu xa, ti tiện, hèn hạ, ích kỷ, bội bạc, phản trắc cao.
  • Sáu là, về nhân thân của những người phạm tội vì động cơ đê hèn. Thực tiễn cho thấy những người thực hiện tội phạm vì động cơ đê hèn thường là những người có nhân thân xấu như: Trình độ văn hóa thấp, khả năng hiểu biết pháp luật yếu, kém, hoàn cảnh gia đình không được hạnh phúc, công việc thì thất thường, không có thu nhập thường xuyên, ổn định.
Động cơ đê hèn là gì? Quy định về động cơ đê hèn
Động cơ đê hèn là gì? Quy định về động cơ đê hèn

4. Các trường hợp giết người vì động cơ đê hèn

Thông qua thực tiễn xét xử, các trường hợp được coi là giết người vì động cơ đê hèn bao gồm những trường hợp sau:

4.1. Giết vợ hoặc chồng để tự do lấy vợ hoặc chồng khác

Vì muốn tự do lấy vợ hoặc chồng khác nên người phạm tội đã giết vợ hoặc giết chồng của mình. Trong trường hợp này, để được coi là giết người với động cơ đê hèn, phải có đủ căn cứ chứng minh người phạm tội vì muốn tự do lấy vợ hoặc chồng khác nên buộc phải giết vợ hoặc chồng của mình. Nếu vì một lý do khác, người phạm tội đã giết vợ hoặc giết chồng sau đó mới có ý định lấy vợ hoặc lấy chồng khác thì không phải giết người vì động cơ đê hèn.

4.2. Giết chồng để lấy vợ hoặc giết vợ để lấy chồng nạn nhân

Trong trường hợp này giữa người có hành vi giết người với vợ hoặc chồng nạn nhân thường có quan hệ thông gian với nhau từ trước. Do đó, khi giết nạn nhân, cả hai đều là tội phạm, người trước phạm tội giết vợ để lấy chồng hoặc giết chồng để lấy vợ nạn nhân, người sau phạm tội giết vợ hoặc chồng để được tự do lấy vợ hoặc chồng khác.

Tuy nhiên, thực tế ghi nhận cũng có trường hợp cá biệt không có quan hệ thông gian từ trước nhưng trước khi giết nạn nhân, người có hành vi giết người đã có ý định lấy vợ hoặc chồng nạn nhân.

4.3. Giết người tình mà biết họ đã có thai với mình để trốn tránh trách nhiệm

Nạn nhân là người tình và đã có thai với người phạm tội là yếu tố bắt buộc để xác định bị cáo phạm tội trong trường hợp này. Tuy nhiên, nếu nạn nhân không có thai mà nói dối là có thai để ép buộc người phạm tội chịu trách nhiệm dẫn tới hành vi giết người của người phạm tội thì vẫn được coi là phạm tội giết người với động cơ đê hèn.

4.4. Giết chủ nợ để trốn nợ

Bị cáo giết nạn nhân chủ yếu nhằm trốn nợ, nhưng không phải cứ có vay mượn, nợ nần mà đã vội xác định người phạm tội  giết người vì động cơ đê hèn, mà phải xác định việc vay mượn đó có xuất phát từ tình cảm tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau không? Nếu nạn nhân là người cho vay lãi nặng, có tính chất bóc lột thì không thuộc trường hợp phạm tội vì động cơ đê hèn.

4.5. Giết người để cướp của

Là trường hợp người phạm tội muốn chiếm đoạt tài sản do nạn nhân trực tiếp quản lý hoặc sở hữu nên ra tay giết nạn nhân. Người phạm tội trong trường hợp này phải chịu trách nhiệm hình sự về hai tội: tôi giết người và tội cướp tài sản. Riêng tội giết người đã có hai tình tiết định khung tăng nặng đó là “vì động cơ đê hèn” và “để thực hiện một tội phạm khác”. Người phạm tội trong trường hợp này thường nhận được mức án cao như chung thân và tử hình nếu họ đủ 18 tuổi trở lên.

4.6. Giết người là ân nhân của mình

Nạn nhân là ân nhân của người phạm tội khi trước đó đã có công giúp đỡ người phạm tội vượt qua khó khăn mà người phạm tội không thể tự vượt qua được. Việc giúp đỡ của nạn nhân đối với người phạm tội  lẽ ra y phải chịu ơn suốt đời, nhưng đã bội bạc phản trắc, đã giết người giúp mình, chứng tỏ sự hèn hạ cao độ.

Tóm lại, việc xác định động cơ đê hèn của người phạm tội phải gắn với hành vi phạm tội mà người đó thực hiện. Tính chất đê hèn không phải ở hành vi phạm tội mà là ở động cơ phạm tội thuộc mặt chủ quan của cấu thành nên rất khó xác định. Do đó, khi người phạm tội không khai thật động cơ phạm tội của mình, cơ quan điều tra cần xem xét, đánh giá tất cả các tình tiết khách quan của vụ án, mối quan hệ gia đình và xã hội giữa người phạm tội với người bị hại và những người thân của người bị hại.


5. Yêu cầu áp dụng tình tiết phạm tội vì động cơ đê hèn

5.1. Yêu cầu chung áp dụng tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ khi quyết định hình phạt

  • Phân biệt tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự với các tình tiết định tội, định khung hình phạt.
  • Xác định đúng và đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Đây là vấn đề mấu chốt đầu tiên, bởi nếu xác định thiếu hoặc thừa đều dẫn đến hậu quả ảnh hưởng đến quyết định hình phạt.
  • Những tình tiết đã được luật quy định là tình tiết định tội hoặc định khung hình phạt thì không được coi là tình tiets tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
  • Khi quyết định hình phạt phải xác định mức độ ảnh hưởng cụ thể của từng tình tiết tặng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
  • Với những vụ án vừa có những tình tiết tăng nặng, vừa có những tình tiết giảm nhẹ đòi hỏi khi quyết định hình phạt Tòa án phải cân nhắc.
  • Tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của hành vi phạm tội nào chỉ được áp dụng đối với hành vi phạm tội đó.
  • Xác định đúng mức độ tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.
  • Nếu không có căn cứ để áp dụng quyết định hình phạt nhẹ hơn quy định của Bộ luật hình sự khi quyết định hình phạt, dù có áp dụng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nào Tòa án cũng chỉ được pháp tăng, giảm hình phạt trong khung hình phạt mà Bộ luật hình sự đã quy định.
  • Chỉ được phép tăng, giảm mức hình phạt trong một khung.
  • Chỉ được áp dụng các tình tiết tăng nặng kể từ khi Bộ luật hình sự có hiệu lực pháp luật.

5.2. Yêu cầu riêng áp dụng tình tiết phạm tội vì động cơ đê hèn khi quyết định hình phạt

  • Chỉ áp dụng tình tiết phạm tội vì động cơ đê hèn đối với tội phạm thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý (có thể là cố ý trực tiếp hoặc cố ý gián tiếp) và động cơ là để trả thù hoặc để trốn tránh trách nhiệm hoặc để chiếm đoạt tài sản (ngoại trừ trường hợp cướp tài sản).
  • Cần phải xem xét tới yếu tố nhân thân của người phạm tội khi quyết định hình phạt đối với những người phạm tội vì động cơ đê hèn. Đối với tội phạm vì động cơ đê hèn nhân thân thường là các nhóm yếu tố về gia đình, sự giáo dục, trình độ nhận thức chứ không phải là tiền án, tiền sự. Nên đây là một nhân tố quan trọng khi xem xét quyết định ra bản án, nó thể hiện khả năng giáo dục, cải tạo tốt của những bị cáo phạm vào loại tội này.
  • Đối với những người phạm tội vì động cơ đê hèn, ngoài việc áp dụng một hình phạt tương xứng đối với hành vi phạm tội của bị cáo, chúng ta cần phải áp dụng thêm các biện pháp bổ sung phù hợp nhằm để tăng cường hiệu quả áp dụng của hình phạt chính.
  • Việc áp dụng tình tiết phạm tội vì động cơ đê hèn là tình tiết tăng nặng đối với người phạm tội là người chưa thành niên là vấn đề cần được xem xét để áp dụng. Tuy nhiên khi quyết định hình phạt cần phải cân nhắc tới mức độ của việc thực hiện tội sao cho tương xứng với hành vi phạm tội của bị cáo là người chưa thành niên để có thể đạt được mục đích chính của chính sách ngăn ngừa tội phạm đối với người chưa thành niên là giáo dục và răn đe.

6. Cơ sở pháp lý

  • Bộ luật dân sự năm 2015;
  • Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Trên đây là bài tư vấn của chúng tôi về vấn đề động cơ đê hèn là gì. Qua bài viết này, chúng tôi mong rằng sẽ giúp các bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Để được tư vấn đầy đủ và chính xác nhất, mời quý khách hàng liên hệ tới Tổng đài tư vấn Luật hình sự trực tuyến qua HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy để nhận tư vấn thêm về vấn đề mà quý khách hàng đang gặp phải.

Trân trọng./.

5/5 - (1 bình chọn)
phone-call

GỌI ĐỂ TƯ VẤN MIỄN PHÍ

Scroll to Top