Quy trình xử lý tin giả theo Nghị định 328/2026/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết cho cá nhân và doanh nghiệp

Việc lan truyền tin giả, tin sai sự thật trên không gian mạng đang trở thành vấn nạn nhức nhối, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín cá nhân, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và an ninh trật tự xã hội. Theo thống kê của Bộ Thông tin và Truyền thông, mỗi năm có hàng nghìn tin giả bị xử lý trên các nền tảng mạng xã hội, gây thiệt hại không nhỏ cho các nạn nhân. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật theo Nghị định số 328/2026/NĐ-CP để bạn hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi gặp phải tình huống này.

Nghị định 328/2026/NĐ-CP là gì và đối tượng áp dụng gồm những ai?

Theo Nghị định số 328/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành, văn bản này gồm 4 chương, 23 điều quy định về phân loại tin giả, quy trình xử lý, biện pháp phòng chống cũng như thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong công tác phòng, chống tin giả.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm:

• Cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam
• Người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam
• Tổ chức quốc tế, tổ chức nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam, người nước ngoài cư trú tại Việt Nam
• Tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet, mạng xã hội và thông tin xuyên biên giới hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam hoặc cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân Việt Nam
• Cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài liên quan đến vi phạm pháp luật về tin giả ảnh hưởng quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, quốc gia Việt Nam (trừ trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác)

Lưu ý quan trọng: Phạm vi áp dụng của Nghị định rất rộng, bao gồm cả các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, YouTube, TikTok, Google nếu các nền tảng này cung cấp dịch vụ cho người dùng tại Việt Nam.

Tin giả, tin sai sự thật được phân loại như thế nào theo quy định mới?

Theo quy định tại Nghị định 328/2026/NĐ-CP, tin giả, tin sai sự thật được phân loại theo hai tiêu chí chính:

1. Phân loại theo độ nguy hại

Căn cứ theo mức độ tác động, tin giả được chia thành 2 nhóm:

• Tin giả gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng: Bao gồm thông tin tác động tiêu cực trên quy mô lớn đến an ninh quốc gia, quốc phòng, đối ngoại, trật tự an toàn xã hội; xâm hại uy tín của Đảng, Nhà nước; uy tín, danh dự của lãnh đạo cấp cao; có khả năng gây khủng hoảng truyền thông, kích động bạo loạn, gây hoang mang sâu sắc trong dư luận.
• Tin giả nguy hại: Thông tin tác động trong phạm vi hẹp, xâm hại trực tiếp đến uy tín, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân cụ thể.

2. Phân loại theo pháp luật về tiếp cận thông tin

• Tin giả có chứa thông tin công dân không được tiếp cận
• Tin giả có chứa thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện
• Tin giả có chứa thông tin công dân được tiếp cận

Quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật gồm mấy bước?

Theo Nghị định 328/2026/NĐ-CP, quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật được thực hiện qua 6 bước cơ bản như sau:

Bước 1: Phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật

Thông tin được phát hiện qua 5 kênh chính:

• Phản ánh, tố giác từ cá nhân, cơ quan, tổ chức
• Giám sát, rà soát của cơ quan chức năng có thẩm quyền
• Rà soát, cảnh báo từ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội, dịch vụ xuyên biên giới
• Chuyển yêu cầu từ các bộ, ngành, UBND các cấp đến cơ quan có thẩm quyền
• Yêu cầu kiểm chứng từ chính nạn nhân hoặc tổ chức bị ảnh hưởng

Bước 2: Kiểm chứng, xác minh, làm rõ thông tin

Cơ quan chức năng có thẩm quyền tiến hành kiểm chứng, xác minh tính xác thực của thông tin, thu thập chứng cứ, tài liệu liên quan để kết luận thông tin đó có phải là tin giả hay không.

Bước 3: Gắn nhãn tin giả

Sau khi có kết luận thông tin là giả, đơn vị trực tiếp kiểm chứng sẽ gắn nhãn tin giả lên thông tin đó trên các nền tảng, giúp người dùng dễ dàng nhận biết.

Bước 4: Công bố, cảnh báo tin giả

Cơ quan, đơn vị trực tiếp kiểm chứng công bố, cảnh báo thông tin tin giả đến công chúng, tuân thủ pháp luật về tiếp cận thông tin.

Bước 5: Ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả

Cơ quan chức năng yêu cầu các nền tảng, nhà cung cấp dịch vụ tiến hành ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả khỏi không gian mạng để hạn chế lan truyền.

Bước 6: Áp dụng các hình thức xử lý

Tùy theo mức độ vi phạm, chủ thể đăng tải tin giả có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hiện hành.

“Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, quy trình 6 bước này tạo ra cơ chế xử lý tin giả một cách có hệ thống và minh bạch, giúp cơ quan chức năng phản ứng nhanh chóng trước các thông tin sai lệch, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị hại.”

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong phòng, chống tin giả

Nghị định 328/2026/NĐ-CP xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể trong công tác phòng, chống tin giả:

• Các bộ, cơ quan ngang bộ: Chủ trì, phối hợp trong việc kiểm chứng, xác minh thông tin thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của mình
• Ủy ban nhân dân các cấp: Tổ chức triển khai, thực hiện các biện pháp phòng, chống tin giả tại địa phương
• Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội: Có trách nhiệm rà soát, cảnh báo, ngăn chặn và gỡ bỏ tin giả theo yêu cầu của cơ quan chức năng
• Tổ chức, cá nhân: Không được đăng tải, chia sẻ tin giả; có trách nhiệm phản ánh, tố giác khi phát hiện tin giả

Hiệu lực thi hành và những điểm cần lưu ý

Nghị định số 328/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/10/2026. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho công tác phòng, chống tin giả trong bối cảnh chuyển đổi số và bùng nổ thông tin trên không gian mạng.

Bài viết trên mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn pháp lý trực tiếp. Nếu bạn đang gặp vướng mắc liên quan đến tin giả, tin sai sự thật, hãy liên hệ với luật sư để được hỗ trợ chi tiết dựa trên tình huống cụ thể của bạn.