Nhằm giải đáp mức xử phạt khi vi phạm quy định giao thông cũng như các vấn đề liên quan đến giấy phép lưu hành giao thông, Luật Quang Huy triển khai đường dây nóng tư vấn luật giao thông. Nếu bạn có nhu cầu tư vấn về vấn đề này, hãy liên hệ ngay cho Luật sư chúng tôi qua Tổng đài 19006588.
Kể từ ngày 18 tháng 12 năm 2024, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 158/2024/NĐ-CP quy định chi tiết về hoạt động vận tải đường bộ, thay thế các quy định cũ và tạo ra khung pháp lý mới cho lĩnh vực kinh doanh vận tải. Trong bài viết này, chúng tôi — với vai trò là luật sư tư vấn chuyên sâu về lĩnh vực giao thông vận tải — sẽ phân tích toàn diện các quy định mới nhất để quý khách hàng là doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh vận tải có thể nắm bắt kịp thời và tuân thủ đúng pháp luật.
Theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 18/12/2024, văn bản này quy định về kinh doanh vận tải, điều kiện kinh doanh, việc cấp và thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, xe bốn bánh có gắn động cơ; cấp, thu hồi phù hiệu; hoạt động vận tải nội bộ; và thủ tục cấp giấy phép vận tải đường bộ quốc tế.
📋 Mục lục bài viết
- Nghị định 158/2024/NĐ-CP áp dụng cho những đối tượng nào?
- Đơn vị kinh doanh vận tải theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP gồm những loại hình nào?
- Quy định về kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định như thế nào?
- Quy định riêng về xe trung chuyển hành khách
- Tăng cường phương tiện vào dịp Lễ, Tết
- Vận tải trung chuyển hành khách được hiểu như thế nào theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP?
- Phương tiện thương mại và phi thương mại được quy định ra sao?
- Các thuật ngữ quan trọng khác trong Nghị định 158/2024/NĐ-CP
- Quy định về xe ô tô thoáng nóc (xe không có nóc)
- Cơ sở dữ liệu cấp phép hoạt động vận tải là gì?
- Vận tải đường bộ quốc tế có gì mới trong Nghị định 158/2024/NĐ-CP?
- Tình huống thực tế: Doanh nghiệp cần làm gì khi muốn kinh doanh vận tải tuyến cố định?
- Lời khuyên từ luật sư
Nghị định 158/2024/NĐ-CP áp dụng cho những đối tượng nào?
Điều 2 của Nghị định 158/2024/NĐ-CP quy định rõ đối tượng áp dụng bao gồm:
- Tổ chức, cá nhân kinh doanh hoặc liên quan đến hoạt động vận tải bằng xe ô tô, bằng xe bốn bánh có gắn động cơ.
- Hoạt động vận tải đường bộ quốc tế giữa Việt Nam với các nước theo quy định của các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên (ASEAN, GMS, Trung Quốc, Lào, Campuchia).
Đáng chú ý, Nghị định này không áp dụng đối với các đối tượng được miễn giấy phép theo quy định của các điều ước quốc tế về vận tải đường bộ qua biên giới mà Việt Nam là thành viên.
Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc xác định đúng đối tượng áp dụng là bước đầu tiên quan trọng giúp doanh nghiệp tránh vi phạm hành chính không đáng có. Nghị định 158/2024/NĐ-CP được xây dựng dựa trên căn cứ pháp lý quan trọng nhất là Luật Đường bộ ngày 27/6/2024 và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ ngày 27/6/2024.
Đơn vị kinh doanh vận tải theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP gồm những loại hình nào?
Khoản 15 Điều 3 Nghị định 158/2024/NĐ-CP giải thích chi tiết về các loại hình đơn vị kinh doanh vận tải. Theo đó, bao gồm:
- Doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và Giấy phép kinh doanh vận tải;
- Tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có Giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã hoặc Giấy chứng nhận đăng ký tổ hợp tác và được cấp Giấy phép kinh doanh vận tải;
- Hộ kinh doanh đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và được cấp Giấy phép kinh doanh vận tải.
Cần lưu ý rằng, đối với vận tải đường bộ quốc tế, đơn vị kinh doanh vận tải chỉ bao gồm doanh nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã. Như vậy, hộ kinh doanh cá thể không được phép tham gia hoạt động vận tải đường bộ quốc tế.
Quy định về kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định như thế nào?
Điều 4 của Nghị định 158/2024/NĐ-CP quy định chi tiết về hoạt động kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định. Theo đó, đơn vị kinh doanh vận tải phải đáp ứng các điều kiện sau:
Thứ nhất, về điều kiện tuyến: Tuyến cố định phải xuất phát và kết thúc tại bến xe khách đã được công bố đưa vào khai thác. Sở Giao thông vận tải chịu trách nhiệm xây dựng, điều chỉnh, bổ sung và công bố danh mục mạng lưới tuyến cố định nội tỉnh; thống nhất với Sở Giao thông vận tải đầu tuyến bên kia để công bố mạng lưới tuyến cố định liên tỉnh.
Thứ hai, về điều kiện xe: Xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định phải:
- Có chỗ ưu tiên cho người khuyết tật, người cao tuổi và phụ nữ mang thai;
- Phải có phù hiệu “XE TUYẾN CỐ ĐỊNH” theo Mẫu số 01 Phụ lục XIII kèm theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP, được dán cố định tại góc trên bên phải ngay sát phía dưới vị trí của Tem kiểm định, mặt trong kính chắn gió phía trước của xe;
- Phải được niêm yết đầy đủ các thông tin trên xe.
Thứ ba, về lưu trữ hồ sơ: Đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định phải lưu trữ Lệnh vận chuyển của các chuyến xe đã thực hiện trong thời gian tối thiểu 03 năm.
Quy định riêng về xe trung chuyển hành khách
Đối với xe trung chuyển, Nghị định 158/2024/NĐ-CP quy định:
- Chỉ được sử dụng xe ô tô chở người đến 29 chỗ (không kể chỗ của người lái xe);
- Phải có phù hiệu “XE TRUNG CHUYỂN” theo Mẫu số 02 Phụ lục XIII;
- Chỉ được hoạt động trong phạm vi địa bàn cấp tỉnh nơi cấp phù hiệu.
Tăng cường phương tiện vào dịp Lễ, Tết
Vào các dịp Lễ, Tết và kỳ thi THPT Quốc gia, tuyển sinh đại học, cao đẳng, đơn vị kinh doanh vận tải đang khai thác tuyến cố định có thể tăng cường phương tiện. Tuy nhiên, phải thống nhất với bến xe khách xây dựng phương án và gửi đến Sở Giao thông vận tải hai đầu tuyến để phối hợp, quản lý.
Đáng chú ý, xe sử dụng để tăng cường là xe đã được cấp phù hiệu “XE TUYẾN CỐ ĐỊNH”, “XE HỢP ĐỒNG”, “XE BUÝT” liên tỉnh còn giá trị sử dụng. Điều này tạo sự linh hoạt cho doanh nghiệp trong việc huy động nguồn xe vào cao điểm.
Vận tải trung chuyển hành khách được hiểu như thế nào theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP?
Khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2024/NĐ-CP định nghĩa: “Vận tải trung chuyển hành khách là hoạt động vận tải không thu tiền của hành khách do đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định hoặc bến xe khách sử dụng xe ô tô chở người để đón, trả khách đi các tuyến vận tải khách cố định đến bến xe khách hoặc điểm dừng đón, trả khách của tuyến cố định trên địa bàn địa phương hai đầu tuyến.”
Quy định này giúp phân biệt rõ ràng giữa vận tải trung chuyển (miễn phí) và vận tải hành khách hợp đồng (thu phí), tránh tình trạng lợi dụng phù hiệu trung chuyển để kinh doanh trái phép.
Phương tiện thương mại và phi thương mại được quy định ra sao?
Nghị định 158/2024/NĐ-CP tại khoản 9 và 10 Điều 3 đưa ra định nghĩa quan trọng:
- Phương tiện thương mại là phương tiện dùng để vận chuyển hàng hóa, hành khách vì mục đích thương mại.
- Phương tiện phi thương mại là phương tiện của tổ chức, cá nhân dùng cho mục đích phi thương mại. Tuy nhiên, phương tiện phi thương mại không áp dụng đối với xe ô tô của các đơn vị kinh doanh vận tải chở người từ 08 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe).
Quy định này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc xác định trách nhiệm của đơn vị kinh doanh vận tải đối với xe từ 09 chỗ trở lên, kể cả khi xe không tham gia hoạt động thương mại tại thời điểm nhất định.
Các thuật ngữ quan trọng khác trong Nghị định 158/2024/NĐ-CP
Để áp dụng đúng pháp luật, doanh nghiệp cần nắm rõ các thuật ngữ sau:
- Bến xe bao gồm bến xe khách và bến xe hàng, phục vụ xe ô tô đón, trả khách hoặc xếp, dỡ hàng hóa.
- Trọng tải thiết kế là số người và khối lượng hàng hóa tối đa mà xe được chở theo quy định của nhà sản xuất.
- Giờ xuất bến là mốc thời gian xác định thời điểm xe phải rời khỏi bến xe khách.
- Hành trình chạy xe là đường đi của phương tiện trên một tuyến đường cụ thể.
- Bộ phận quản lý an toàn của đơn vị kinh doanh vận tải là bộ phận theo dõi, giám sát và quản lý hoạt động của lái xe, phương tiện nhằm bảo đảm an toàn giao thông.
- Người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải là người được giao bằng văn bản làm nhiệm vụ điều hành vận tải và tham gia thực hiện nhiệm vụ của Bộ phận quản lý an toàn.
Quy định về xe ô tô thoáng nóc (xe không có nóc)
Khoản 14 Điều 3 Nghị định 158/2024/NĐ-CP quy định về xe ô tô thoáng nóc: là xe ô tô khách thành phố không có nóc che toàn bộ sàn hoặc một phần sàn xe. Trường hợp xe hai tầng, chỉ có tầng thứ hai được phép không có nóc. Đặc biệt, nếu sàn xe nào không có nóc, dù toàn bộ hay một phần, không được phép bố trí chỗ đứng cho khách ở sàn xe đó.
Cơ sở dữ liệu cấp phép hoạt động vận tải là gì?
Khoản 11 Điều 3 Nghị định 158/2024/NĐ-CP quy định: “Cơ sở dữ liệu cấp phép hoạt động vận tải là tập hợp các thông tin điện tử về giấy phép kinh doanh vận tải, thông tin phù hiệu, thông tin đơn vị kinh doanh vận tải, thông tin phương tiện vận tải, giấy phép vận tải đường bộ quốc tế và giấy phép liên vận; thông tin tuyến vận tải; thông tin bến xe.”
Việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung này sẽ giúp cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận tải, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến nhanh chóng, minh bạch hơn.
Vận tải đường bộ quốc tế có gì mới trong Nghị định 158/2024/NĐ-CP?
Nghị định 158/2024/NĐ-CP quy định cụ thể về hoạt động vận tải đường bộ quốc tế, bao gồm trình tự, thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép vận tải đường bộ quốc tế, giấy phép liên vận cho đơn vị kinh doanh vận tải và phương tiện; gia hạn thời gian lưu hành cho phương tiện của nước ngoài tại Việt Nam.
Văn bản này được ban hành để thực hiện các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên, bao gồm:
- Hiệp định khung ASEAN về tạo thuận lợi cho hàng hóa quá cảnh (ký ngày 16/12/1998);
- Hiệp định khung ASEAN về tạo điều kiện thuận lợi cho vận tải liên quốc gia (ký ngày 10/12/2009);
- Hiệp định khung ASEAN về tạo thuận lợi vận tải hành khách qua biên giới (ký ngày 13/10/2017);
- Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam – Trung Quốc (ký ngày 22/11/1994);
- Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam – Lào (ký ngày 23/4/2009);
- Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam – Campuchia (ký ngày 01/6/1999);
- Bản ghi nhớ giữa Campuchia – Lào – Việt Nam về vận tải đường bộ (ký ngày 17/01/2013).
Tình huống thực tế: Doanh nghiệp cần làm gì khi muốn kinh doanh vận tải tuyến cố định?
Tình huống: Công ty TNHH Vận tải ABC (Hà Nội) muốn mở tuyến xe khách cố định Hà Nội – Hải Phòng. Theo Nghị định 158/2024/NĐ-CP, công ty cần thực hiện các bước sau:
- Đảm bảo có Giấy phép kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, trong đó có loại hình kinh doanh vận tải hành khách theo tuyến cố định.
- Đăng ký khai thác tuyến theo quy định tại Điều 22 của Nghị định 158/2024/NĐ-CP.
- Xe phải được cấp phù hiệu “XE TUYẾN CỐ ĐỊNH” và dán đúng vị trí theo Mẫu số 01 Phụ lục XIII.
- Bố trí chỗ ưu tiên cho người khuyết tật, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.
- Niêm yết đầy đủ thông tin trên xe.
- Xây dựng biểu đồ chạy xe và được Sở Giao thông vận tải hai đầu tuyến xác nhận.
- Lưu trữ Lệnh vận chuyển tối thiểu 03 năm.
Lời khuyên từ luật sư
Trên cơ sở phân tích toàn diện Nghị định 158/2024/NĐ-CP, chúng tôi đưa ra những lời khuyên pháp lý quan trọng sau:
- Rà soát giấy phép kinh doanh: Doanh nghiệp cần kiểm tra Giấy phép kinh doanh vận tải hiện có, đảm bảo loại hình kinh doanh đã bao gồm đúng ngành nghề dự kiến khai thác theo quy định mới.
- Kiểm tra phù hiệu xe: Xác minh tất cả phương tiện đã được cấp phù hiệu đúng loại hình (XE TUYẾN CỐ ĐỊNH, XE HỢP ĐỒNG, XE BUÝT, XE TRUNG CHUYỂN) và dán đúng vị trí quy định.
- Chuẩn bị hồ sơ lưu trữ: Xây dựng hệ thống lưu trữ Lệnh vận chuyển tối thiểu 03 năm để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.
- Đào tạo nhân sự: Đảm bảo người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải được giao
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
