Trạm y tế xã thiếu bác sĩ: Người dân bị ảnh hưởng thế nào và giải pháp từ luật sư

Thưa quý khách, trong bối cảnh thành phố Đà Nẵng thực hiện chủ trương chuyển giao các trạm y tế về Ủy ban nhân dân xã, phường quản lý theo Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới y tế cơ sở, chúng tôi nhận được nhiều câu hỏi từ người dân và cán bộ y tế về những bất cập hiện hữu. Bài viết này sẽ phân tích thực trạng, căn cứ pháp lý và đưa ra lời khuyên hữu ích cho cả người dân lẫn các cơ sở y tế.

Thực trạng thiếu bác sĩ và trang thiết bị tại trạm y tế xã Đà Nẵng ra sao?

Theo thông tin từ cổng thông tin điện tử phapluat.gov.vn, tình trạng thiếu nhân lực tại các trạm y tế tuyến xã tại Đà Nẵng đang diễn ra khá phổ biến. Cụ thể, Trạm Y tế xã Thạnh Bình hoạt động từ ngày 1/7/2026 nhưng hiện chỉ có 26 cán bộ, thấp hơn 7 người so với chỉ tiêu được giao. Trong khi đó, Trạm Y tế xã Phú Ninh chỉ có 28 cán bộ và 1 bác sĩ duy nhất phải phục vụ địa bàn rộng kéo dài từ đồng bằng đến miền núi, với một điểm trạm cách trung tâm xã 19km đường đèo dốc.

Anh Nguyễn Công Cương, cán bộ Trạm Y tế xã Thạnh Bình, chia sẻ: “Dù được đào tạo chuyên ngành y tế công cộng, tôi vẫn phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực như truyền nhiễm, da liễu, gây áp lực lớn. Trạm chưa có bác sĩ chuyên sâu nên việc chẩn đoán ban đầu các ca bệnh phức tạp gặp nhiều khó khăn.”

Bác sĩ Nguyễn Thị Tiên, bác sĩ duy nhất của Trạm Y tế xã Phú Ninh, cho biết: “Địa bàn rộng, thiếu trang thiết bị kỹ thuật chuyên dụng và nhân lực chuyên môn sâu khiến việc điều trị bệnh cho người dân gặp khó khăn. Mỗi ngày trạm vẫn đón gần 30 lượt người dân đến khám.”

Quy định pháp lý nào điều chỉnh việc quản lý và nâng cao năng lực trạm y tế xã?

Theo Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị, chủ trương nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở được cụ thể hóa bằng việc chuyển giao các trạm y tế về UBND xã, phường quản lý. Tại Đà Nẵng, UBND thành phố đã giao Sở Y tế thực hiện các nhiệm vụ sau kể từ ngày 1/7/2026:

• Theo dõi, giám sát và hỗ trợ chuyên môn đối với các trạm y tế xã, phường.
• Phân công các đơn vị trực thuộc hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong đấu thầu, mua sắm vật tư y tế, thanh quyết toán khám chữa bệnh bảo hiểm y tế.
• Xây dựng phương án tăng cường nhân lực hỗ trợ chuyên môn khi cần thiết.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng Đoàn Ngọc Hùng Anh nhấn mạnh: “Ngành y tế thành phố phải tiếp tục bám sát chủ trương đổi mới y tế cơ sở, nâng cao năng lực y tế dự phòng, rà soát hệ thống cấp cứu, đồng thời triển khai hiệu quả các chính sách thu hút, đào tạo và giữ chân nhân lực y tế.”

Người dân có quyền lợi gì khi trạm y tế xã thiếu bác sĩ?

Dựa trên Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và các văn bản hướng dẫn, người dân có các quyền sau:

• Quyền được khám chữa bệnh ban đầu tại trạm y tế xã, phường nơi cư trú.
• Quyền được chuyển tuyến lên tuyến trên khi tình trạng bệnh vượt quá khả năng chuyên môn của trạm.
• Quyền khiếu nại nếu trạm y tế từ chối khám chữa bệnh hoặc không đáp ứng được yêu cầu cơ bản do thiếu nhân lực hoặc trang thiết bị.

Tình huống thực tế: Một người dân tại xã Thạnh Bình bị bệnh da liễu phức tạp, nhưng trạm y tế không có bác sĩ chuyên khoa da liễu. Trong trường hợp này, người dân có quyền yêu cầu trạm y tế chuyển tuyến lên Trung tâm Y tế khu vực hoặc bệnh viện tuyến trên. Nếu trạm từ chối, người dân có thể gửi đơn khiếu nại đến UBND xã Thạnh Bình hoặc Sở Y tế Đà Nẵng để được giải quyết.

Giải pháp nào cho bài toán thiếu bác sĩ và trang thiết bị tại trạm y tế xã?

Theo đánh giá của chúng tôi, để giải quyết tình trạng thiếu bác sĩ tại các trạm y tế xã, cần triển khai đồng bộ các giải pháp sau:

1. Chính sách thu hút nhân lực: Áp dụng các ưu đãi về tiền lương, phụ cấp, nhà ở cho bác sĩ công tác tại vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Theo thống kê, Đà Nẵng có 37 xã miền núi với 37 trạm y tế, chỉ có 622 nhân lực (trong đó có 881 bác sĩ toàn thành phố), con số này còn mỏng so với nhu cầu thực tế.
2. Đầu tư cơ sở vật chất: Trang bị máy móc, thiết bị y tế chuyên dụng cho các trạm y tế, đặc biệt là các điểm trạm xa trung tâm.
3. Tăng cường hỗ trợ chuyên môn: Sở Y tế cần xây dựng phương án luân phiên bác sĩ từ tuyến trên xuống hỗ trợ, đào tạo nâng cao chuyên môn cho cán bộ tuyến xã.
4. Nâng cao nhận thức người dân: Người dân cần hiểu rõ quyền lợi của mình, chủ động theo dõi chất lượng dịch vụ và phản ánh kịp thời khi gặp bất cập.

Lời khuyên từ luật sư: Nếu bạn đang gặp khó khăn khi khám chữa bệnh tại trạm y tế xã do thiếu bác sĩ hoặc trang thiết bị, hãy ghi lại bằng chứng (hình ảnh, biên lai, lời khai nhân chứng) và liên hệ với UBND xã/phường hoặc Sở Y tế địa phương để được hỗ trợ kịp thời. Việc phản ánh đúng quy trình sẽ giúp cơ quan chức năng có căn cứ để giải quyết và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Vai trò của Sở Y tế và UBND xã trong việc tháo gỡ khó khăn cho trạm y tế

Theo Quyết định của UBND thành phố Đà Nẵng, Sở Y tế có trách nhiệm chính trong việc hỗ trợ chuyên môn, trong khi UBND xã chịu trách nhiệm quản lý hành chính và nhân sự. Sự phối hợp chặt chẽ giữa hai cơ quan này là yếu tố then chốt để giải quyết tình trạng thiếu bác sĩ.

Chủ tịch UBND xã Phú Ninh Nguyễn Hữu Bình chia sẻ: “Việc đưa các trạm y tế về địa phương quản lý giúp xã chủ động hơn trong việc triển khai các chính sách y tế. Tuy nhiên, để mô hình này hoạt động hiệu quả, chúng tôi mong thành phố sớm bổ sung bác sĩ và nhân sự có chuyên môn sâu.”

Chúng tôi khuyến nghị, các địa phương cần xây dựng kế hoạch cụ thể về nhu cầu nhân lực, trang thiết bị và gửi lên Sở Y tế để được phê duyệt và bố trí nguồn lực kịp thời. Đồng thời, người dân cũng nên tham gia giám sát và đóng góp ý kiến để các trạm y tế hoạt động hiệu quả hơn.