Nhà ở cho thuê từ ngân sách: Giải pháp an cư cho người lao động từ năm 2025

Thị trường bất động sản Việt Nam đang chứng kiến một bước ngoặt quan trọng khi Nhà nước chính thức tham gia vào phân khúc nhà ở cho thuê dành cho người lao động. Theo chỉ đạo mới nhất của Thủ tướng Chính phủ, ngân sách nhà nước sẽ được sử dụng để xây dựng nhà ở cho công nhân thuê dài hạn với mức giá phù hợp. Đây được xem là giải pháp đột phá nhằm giải quyết bài toán an cư vốn đang ngày càng trở nên cấp bách.

Chủ trương dùng ngân sách xây nhà ở cho thuê có hiệu lực khi nào?

Ngày 5/6/2025, tại cuộc gặp với đại diện công đoàn và người lao động trong khuôn khổ Đại hội Công đoàn Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã chính thức công bố chủ trương: Nhà nước sẽ sử dụng ngân sách để xây dựng nhà ở cho công nhân thuê dài hạn với mức giá phù hợp. Thủ tướng yêu cầu các địa phương nhanh chóng triển khai ngay từ tháng 6/2025.

Trước đó, vào ngày 19/5/2025, tại buổi làm việc về triển khai Chỉ thị 34-CT/TW của Ban Bí thư và định hướng phát triển nhà ở, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: từ nay đến năm 2030, nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược. Điều này thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất trong việc giải quyết vấn đề an sinh xã hội.

“Nhà ở cho thuê với chi phí hợp lý không đơn thuần là nguồn cung nhà ở mà nó là chính sách an sinh đầy nhân văn. Ở một góc nhìn khác, nhà ở cho thuê chính là đầu tư cho năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.”

— Nhận định từ các chuyên gia pháp lý về chính sách nhà ở cho thuê

Tại sao nhà ở cho thuê lại trở thành giải pháp cấp bách?

Báo cáo về nhà ở và thị trường bất động sản quý I/2025 của Bộ Xây dựng cho thấy một thực trạng đáng báo động:

• Giá căn hộ trung bình tại Hà Nội: 128 triệu đồng/m²
• Giá căn hộ trung bình tại TP.HCM: 112 triệu đồng/m²
• Thu nhập trung bình của người lao động: 10–15 triệu đồng/tháng

Với mức thu nhập hiện tại, việc sở hữu một căn hộ tại các thành phố lớn gần như là bất khả thi đối với đa số người lao động. Trong bối cảnh đó, nhà ở cho thuê với giá phù hợp là giải pháp thiết thực và khả thi nhất.

Vì sao doanh nghiệp tư nhân chưa mặn mà với nhà ở cho thuê?

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, bài toán tài chính là rào cản lớn nhất. Ngay cả khi được hỗ trợ về chi phí đất đai và tiếp cận vốn, doanh nghiệp vẫn phải bỏ ra số vốn lớn trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài hàng chục năm. Cụ thể:

• Lợi nhuận từ nhà ở xã hội: khoảng 10%
• Lợi nhuận thực tế doanh nghiệp đạt được: chỉ 5–7% sau khi tính đủ chi phí và thời gian triển khai
• So với các phân khúc nhà ở thương mại hoặc bất động sản cao cấp, khả năng thu hồi vốn nhanh hơn và lợi nhuận cao hơn đáng kể

Chính vì vậy, việc doanh nghiệp chưa mặn mà với nhà ở cho thuê là điều dễ hiểu. Sự tham gia của Nhà nước là cần thiết để lấp đầy khoảng trống thị trường này.

Nhà nước tham gia nhà ở cho thuê có cạnh tranh với doanh nghiệp?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, sự tham gia của Nhà nước ở phân khúc nhà ở cho thuê không phải là cạnh tranh với doanh nghiệp, mà là giải quyết những khiếm khuyết, bất cập của thị trường. Đầu tư công từ trước đến nay tập trung mạnh vào hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, nhưng nếu thiếu chỗ ở cho người lao động thì chuỗi phát triển kinh tế – xã hội vẫn chưa hoàn chỉnh.

Tình huống thực tế

Anh Nguyễn Văn A, công nhân tại Khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội), cho biết: “Mỗi tháng tôi kiếm được khoảng 12 triệu đồng. Tiền thuê nhà trọ đã hết 4-5 triệu, chưa kể điện nước. Muốn mua nhà thì không dám nghĩ tới vì giá căn hộ thấp nhất cũng 2-3 tỷ đồng. Nếu có nhà ở cho thuê giá rẻ do Nhà nước xây, tôi sẽ đăng ký ngay lập tức.”

Nhà ở cho thuê mang lại lợi ích gì cho người lao động và nền kinh tế?

Việc tăng nguồn cung nhà ở cho thuê được dự báo sẽ mang lại nhiều tác động tích cực:

• Giảm áp lực tài chính cho người lao động: Thay vì phải vay tín dụng dài hạn để mua nhà, người lao động có thể lựa chọn thuê nhà với chi phí hợp lý
• Giúp doanh nghiệp giữ chân nhân sự: Khi người lao động ổn định chỗ ở, doanh nghiệp có thể duy trì và đào tạo nhân sự lâu dài
• Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia: Nhà ở cho thuê được xem là đầu tư cho năng suất lao động
• Giảm tình trạng xếp hàng mua nhà ở xã hội: Sự xuất hiện của phân khúc nhà ở cho thuê giúp giảm áp lực lên thị trường nhà ở xã hội

Điều kiện để phát triển hiệu quả nhà ở cho thuê là gì?

Theo các chuyên gia, để phát triển hiệu quả phân khúc nhà ở cho thuê, cần đáp ứng các điều kiện sau:

1. Quy hoạch hợp lý: Nhà ở cho thuê phải gần khu công nghiệp, có giao thông thuận tiện, đầy đủ trường học, y tế và dịch vụ thiết yếu
2. Cơ chế quản lý minh bạch: Cần cơ chế linh hoạt, minh bạch để tránh trục lợi và đảm bảo đúng đối tượng thụ hưởng
3. Hỗ trợ từ chính sách: Tiếp tục hoàn thiện các chính sách ưu đãi về đất đai, vốn, thuế để khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia
4. Kiểm soát giá thuê: Đảm bảo mức giá thuê phù hợp với khả năng chi trả của người lao động

Lời khuyên từ luật sư

1. Người lao động cần theo dõi thông tin từ UBND các tỉnh, thành phố về tiến độ triển khai dự án nhà ở cho thuê tại địa phương mình
2. Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh đối tượng thụ hưởng (hợp đồng lao động, xác nhận thu nhập, sổ tạm trú) để đăng ký khi có thông báo
3. Cảnh giác với các thông tin sai lệch về dự án nhà ở cho thuê — chỉ tin tưởng thông tin từ cổng thông tin điện tử chính thức của UBND hoặc Sở Xây dựng
4. Doanh nghiệp bất động sản cần tái cấu trúc sản phẩm theo hướng phù hợp với nhu cầu thị trường, cắt giảm chi phí tối đa
5. Nhà đầu tư cá nhân nên tham khảo ý kiến luật sư chuyên ngành bất động sản trước khi tham gia góp vốn vào các dự án nhà ở cho thuê